Việt Nam đã mở cửa hoàn toàn thị trường bán lẻ kể từ 01/01/2009. Điều này có nghĩa chúng ta chúng ta thực hiện cam kết của Việt Nam khi gia nhập WTO và chính thức cho phép thành lập các công ty bán lẻ 100% vốn đầu tư nước ngoài. Trước đây các nhà đầu tư nước ngoài muốn chỉ được thực hiện hoạt động phân phối tại Việt Nam bắt buộc phải liên doanh với đối tác Việt Nam với phần vốn góp không vượt quá 49%. Cục diện thị trường bán lẻ Việt Nam đang thay đổi cả về chất và lượng. Dự kiến đến năm 2020, giá trị toàn thị trường bán lẻ ở Việt Nam sẽ đạt ngưỡng 180 tỷ USD.

Ngành bán lẻ Việt Nam xuất phát 100% là bán lẻ truyền thống. Con đường từ bán lẻ cổ xưa đến bây giờ là một “ngành công nghiệp bán lẻ Việt Nam” thời hội nhập. Đến cuối năm 2013, cả nước mới có 724 siêu thị và 132 TTTM các loại; 8.546 chợ các loại, khoảng 1 triệu cửa hàng quy mô nhỏ của hộ gia đình. Dự kiến, đến năm 2020 cả nước có khoảng 1.200-1.300 siêu thị; 180 TTTM và 157 trung tâm mua sắm.

Lợi ích mà siêu thị và trung tâm mua sắm mang lại là góp phần vào hình thành và phát triển ngành công nghiệp dịch vụ bán lẻ Việt cũng như mang lại phong cách sống và mua sắm văn minh, hiện đại. Với sự phát triển ngoạn mục của các định dạng bán lẻ, đặc biệt là siệu thi và trung tâm mua sắm, đã dẫn đến cuộc đua tranh giữa bán lẻ hiện đại và bán lẻ truyền thống. Từ đó, người tiêu dùng có nhiều sự lựa chọn về hàng hóa, dịch vụ, trải nghiệm mua sắm… đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao và đa dạng.

Siêu thị và trung tâm mua sắm phát triển mạnh mẽ tại Việt Nam do có chính sách mở cửa và khuyến khích đầu tư. Đáp ứng yêu cầu thị trường thời hội nhập, hiện đại hóa hệ thống dịch vụ phân phối bán lẻ, sự thay đổi, tái cấu trúc diễn ra mạnh mẽ trong ngành bán lẻ, đặc biệt trong các định dạng hiện đại như siêu thị và trung tâm thương mại.

Nhìn ra thế giới, lĩnh vực bán lẻ và bán lẻ qua siêu thị và trung tâm mua sắm nói rieng được đánh giá là khá cạnh tranh. Tuy nhiên, vẫn có quan ngại xảy ra vi phạm pháp luật cạnh tranh xét theo quan hệ chiều dọc trong chuỗi cung ứng làm ảnh hưởng trực tiếp nhà sản xuất, cung ứng và ảnh hưởng gián tiếp, lâu dài đến người tiêu dùng.

Ở các nước, các siêu thị lớn thường bị cáo buộc về hành vi lạm dụng, thao túng thị trường hay còn gọi là “định dạng cướp đoạt” trong quan hệ với nhà cung cấp. Ở Việt Nam, đã có sự khiếu nại tranh chấp giữa doanh nghiệp thủy sản và Big C chủ yếu về vấn đề chiết khấu. Vụ việc này đã được giải quyết qua thương lượng sau khi Big C chuyển sang tay TCC (chủ đầu tư Thái Lan). Do đó, chúng ta phải đấu tranh để cho các nhà bán lẻ lớn không lạm dụng được quyền lực thị trường của họ để chèn ép doanh nghiệp nhỏ.

Theo bà Đinh Thị Mỹ Loan, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà bán lẻ Việt Nam: “Để giảm nguy cơ hạn chế cạnh tranh trong lĩnh vực bán lẻ tại siêu thị và Trung tâm mua sắm trong quan hệ giữa siêu thị và trung tâm mua sắm với nhà sản xuất – cung cấp và kiểm soát các vụ M&A cần thúc đẩy sự phát triển của các loại hình bán lẻ hiện đại; loại bỏ các rào cản đối với cạnh tranh; đảm bảo cho các hoạt động cạnh tranh đúng đắn, bảo vệ người tiêu dùng”.

Có hiện tượng lạm dụng quyền lực thị trường (nếu có) cần được nghiên cứu, xem xét một cách cẩn trọng, đúng quy định pháp luật và không trái với tinh thần thượng tôn quyền tự do kinh doanh, tự do cạnh tranh của doanh nghiệp.

Minh Châu

Bạn đang đọc bài viết Có hay không hiện tượng lạm dụng quyền lực thị trường? tại chuyên mục Tin tức của Tạp chí Điện tử Thương Trường. Mọi thông tin góp ý và chia sẻ, xin vui lòng liên hệ SĐT: 0913398394 hoặc gửi về hòm thư bbt@thuongtruong.com.vn