"Vang bóng một thời"

Thập kỷ trước, Tổng công ty Cổ phần Vinaconex được nhắc đến là một trong những thương hiệu hàng đầu của ngành xây dựng Việt Nam, nhất là trong hai lĩnh vực xây dựng và đầu tư kinh doanh bất động sản.

Ra đời trong bối cảnh nền kinh tế đất nước còn nhiều khó khăn của những ngày đầu đổi mới, từ thủa ban đầu thành lập chỉ với 7 cán bộ nhân viên, tài sản hầu như không có, đến thời kỳ đỉnh cao, Vinaconex đã phát triển với quy mô cao điểm nhất lên tới 95 công ty thành viên – công ty liên kết và đơn vị hạch toán phụ thuộc, với lực lượng gần 45.000 lao động. Vinaconex xây dựng quy mô vốn điều lệ 4.417 tỷ đồng, vốn hóa trên thị trường chứng khoán tương đương 8.525 tỷ đồng, tổng tài sản đạt 9.789 tỷ đồng.

Theo phân tích, Vinaconex là doanh nghiệp có vị thế đầu ngành, kinh doanh hiệu quả, có nhiều yếu tố thu hút nhà đầu tư như: thương hiệu, thị trường, nhân sự và cả bề dày lịch sử hoạt động. Tuy nhiên, đặc biệt hơn, Vinaconex hiện sở hữu khá nhiều công ty còn mạnh chuyên về xây dựng; và có trong tay những dự án tốt, tên tuổi.

Tuy nhiên, hoạt động kinh doanh của "huyền thoại" này ngày càng đi xuống không phanh. Đến mức không đủ sức giữ uy tín đã xây dựng trong nhiều năm.

Giai đoạn cuối năm 2012 có lẽ là thời kỳ đen tối nhất của Vinaconex khi bức tranh tài chính của Tổng công ty trở nên "xám xịt". Doanh thu toàn Tổng công ty đạt 12,6 ngàn tỷ đồng, giảm 14% so với năm 2011; lợi nhuận trước thuế đạt 193 tỷ đồng, giảm 60% so với năm 2011 và cổ đông không có cổ tức.

Đặc biệt, Vinaconex đã phải gồng mình sử dụng tất cả các nguồn lực tài chính để duy trì hoạt động và trả lãi vay cho dự án Xi măng Cẩm Phả cũng như khoản nợ trái phiếu 2,3 ngàn tỷ đồng đã khiến công ty kiệt quệ và có chiều hướng mất khả năng thanh toán.

Việc làm ăn bết bát của Vinaconex từng dẫn đến nhiều đối tác lớn bắt đầu có động thái xin rút vốn. Trong đó, quỹ Market Vectors Vietnam ETF (VNM ETF) đã bán 3,6 triệu cổ phiếu VCG, giảm tỷ lệ nắm giữ xuống còn 4,45%. Mới đây, Tổng công ty SCIC cũng đã chính thức tuyên bố rút người đại diện phần vốn của mình tại Vinaconex về. Hiện, SCIC đang nắm 57,8%. Đối tác là Viettel nắm 21,3%.

Liệu có "đắt hàng"?

Hai năm gần đây, Vinaconex đã thực hiện chiến lược tái cấu trúc doanh nghiệp để tập trung vào hai lĩnh vực chính gồm: xây dựng và kinh doanh các dự án bất động sản - phát triển hạ tầng.

Để thực hiện mục tiêu đó, Tổng công ty đã đẩy mạnh tái cấu trúc doanh nghiệp; thoái vốn tại các doanh nghiệp để giảm bớt đầu mối, xây dựng 2 doanh nghiệp mạnh chuyên về xây dựng và kinh doanh bất động sản, nâng cao năng lực quản trị doanh nghiệp, định hướng chiến lược tài chính dài hạn cho Tổng công ty…

Sau thời gian tái cấu trúc thành công, Vinaconex đang sẵn sàng đón dòng vốn đầu tư mới để thực hiện chiến lược đầu tư mới. Phiên đấu giá Vinaconex sẽ được giới đầu tư quan tâm, đặc biệt khi SCIC quyết định bán hết tất tay hơn 50% cổ phần. Chính điều này có thể khiến Vinaconex trở nên hấp dẫn lọt vào tầm ngắm của nhà đầu tư cả nội, lẫn ngoại vốn dĩ có tiền”, một chuyên gia hiểu sâu về thị trường phân tích.

Tuy nhiên, mới đây, trong báo cáo kết quả kinh doanh hợp nhất quý 3 và 9 tháng đầu năm 2018, nhiều chỉ tiêu của Vinaconex lại không được như kì vọng.

Theo đó, trong 9 tháng đầu năm, Vinaconex đạt lợi nhuận trước và sau thuế lần lượt là 447,7 tỷ đồng và 367,8 tỷ đồng, giảm tương ứng 33% và 41% so cùng kỳ 2017. Mức lợi nhuận này được cho là tương đối khiêm tốn so với doanh nghiệp có tổng tài sản lên tới hơn 20.169 tỷ đồng, cùng hàng loạt dự án ở vị trí đắc địa. Doanh thu 9 tháng của Vinaconex là 6.380 tỷ đồng, giảm 4%, lợi nhuận gộp là 768,6 tỷ đồng, giảm 20%. Hoạt động tài chính trong thời gian trên mang lại doanh thu 224,3 tỷ đồng, giảm 20%.

Tính riêng quý 3, doanh thu thuần công ty đạt 2.222 tỷ đồng, giảm 8,7%, lợi nhuận sau thuế đạt 185,4 tỷ đồng, giảm 29%.

Nguyên nhân doanh thu trong quý giảm do doanh thu tài chính và hoạt động liên doanh, liên kết giảm mạnh. Ngoài ra, theo lý giải của Vinaconex, còn do Tổng công ty đã hoàn thành tái cơ cấu thêm một số đơn vị thành viên nên không có sự đóng góp lợi nhuận từ các đơn vị này.

Ngày 24/10, Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel) và Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC), hai cổ đông lớn nhất trong số 53 cổ đông tổ chức của Vinaconex cùng công bố giá khởi điểm cho đợt đấu giá toàn bộ vốn tại Vinaconex (mã chứng khoán: VCG-HNX). Cả hai được thực hiện qua phương thức đấu giá công khai cả lô tại Sở GDCK Hà Nội (HNX) vào ngày 22/11/2018.

Giá khởi điểm được xác định và công bố là 21.300 đồng/CP. Cụ thể, SCIC sẽ bán đấu giá 1 lô gồm 254.901.153 cổ phần, tương đương với phần vốn góp hơn 2.549 tỷ đồng (theo mệnh giá), chiếm 57,71% vốn điều lệ tại Vinaconex. Viettel bán đấu giá 1 lô gồm 94.010.175 cổ phần, tương đương với phần vốn góp hơn 940 tỷ đồng (theo mệnh giá), chiếm 21,28% vốn điều lệ tại Vinaconex với mức giá khởi điểm 2.002.416.727.500 đồng/lô, tương đương 21.300 đồng/cổ phần.

Nếu xét trong bối cảnh lúc này, có thể thấy việc bán vốn Nhà nước không được như kỳ vọng. Những phiên thoái vốn gây bất ngờ cho thị trường - bội thu hơn kì vọng với cả trăm ngàn tỉ đồng mang về như thương vụ thoái vốn của Sebeco hay Vinamilk chắc chắn không hề lặp lại. Vậy thì thoái vốn Vinaconex liệu có thành công?

Nguyên An

Bạn đang đọc bài viết "Ẩn số" Vinaconex tại chuyên mục Doanh nhân / Doanh nghiệp của Tạp chí Điện tử Thương Trường. Mọi thông tin góp ý và chia sẻ, xin vui lòng liên hệ SĐT: 0913398394 hoặc gửi về hòm thư toasoanthuongtruong@gmail.com