Thực hiện Quyết định số 1443/QĐ-KTNN ngày 29-9-2017 của Tổng Kiểm toán Nhà nước (KTNN) về việc kiểm toán báo cáo tài chính, các hoạt động liên quan đến quản lý, sử dụng vốn, tài sản nhà nước năm 2016 của Tổng Công ty Cổ phần Bia - Rượu - Nước giải khát Sài Gòn (Sabeco), KTNN khu vực IV đã tiến hành kiểm toán từ ngày 4-10-2017 đến 1-12-2017. Kết quả kiểm toán chỉ rõ hàng loạt vi phạm về quản lý, sử dụng vốn nhà nước của Sabeco.

Bị Kiểm toán Nhà Nước 'đòi' gần 2.500 tỷ đồng

Mới đây, Kiểm toán Nhà nước (KTNN) khu vực IV đã gửi công văn để đôn đốc Tổng công ty cổ phần bia – rượu – nước giải khát Sài Gòn (Sabeco) thực hiện kiến nghị của kiểm toán đã được ban hành từ hồi đầu năm 2018.

Theo KTNN khu vực IV, hồi tháng 2-2018, khi thực hiện kiểm toán đối với báo cáo tài chính, các hoạt động liên quan đến quản lý, sử dụng vốn, tài sản nhà nước năm 2016 của Sabeco, KTNN đã kiến nghị Sabeco nộp về ngân sách nhà nước trên 2.495 tỷ đồng. Đây là khoản lợi nhuận chia cho cổ đông nhà nước từ nguồn lợi nhuận từ 2016 trở về trước.

Đến tháng 4-2018, Bộ Công Thương đã đề nghị sử dụng nguồn lợi nhuận này để nộp tiền phạt hành chính về thuế và tiền phạt chậm nộp đối với số thuế tiêu thụ đặc biệt truy thu trong giai đoạn 2007 – 2015. Tuy vậy, đến nay, Bộ Tài chính và Tổng cục Thuế vẫn chưa thực hiện xử phạt hành chính và truy thu số tiền nộp chậm nói trên.

Trước tình hình này, KTNN đề nghị Sabeco nộp số tiền trên 2.495 tỷ nói trên về cho ngân sách nhà nước trước ngày 20/11 và gửi chứng từ cho KTNN khu vực IV.

Đánh giá nguồn thu ngân sách đã bị ảnh hưởng, KTNN đã đề nghị Bộ Công Thương chỉ đạo kiểm tra, kiểm điểm trách nhiệm tập thể, cá nhân tại Bộ Công Thương trong việc không chia hết lợi nhuận của năm 2016 trở về trước. Bộ phận đại diện vốn tại Sabeco cũng bị đề nghị kiểm điểm trách nhiệm về việc không đề xuất phương án phân phối tiếp lợi nhuận còn lại của năm 2016.

Theo Tổng KTNN Hồ Đức Phớc, tại thời điểm kiểm toán, Sabeco không giải trình được phương án sử dụng lợi nhuận chưa phân phối và quỹ đầu tư phát triển còn dư đến ngày 31-12-2016. Tuy nhiên, ông Phớc đánh giá việc thực hiện kiến nghị này có khó khăn, vướng mắc do ngày 18-12-2017 (sau thời điểm kết thúc kiểm toán), Bộ Công Thương đã bán 53,59% vốn điều lệ Sabeco cho Thai Beverage - tập đoàn thuộc sở hữu của tỉ phú Thái Lan Charoen Sirivadhanabhakdi.

Sai sót trong định giá thoái vốn

Cũng theo văn bản của KTNN, việc thoái vốn tại Công ty CP Đầu tư Sabeco Pearl (gọi tắt là Sabeco Pearl) từ tháng 6-2016 theo hình thức đấu giá bán toàn bộ cổ phần đang nắm giữ có một số dấu hiệu sai sót về định giá. 

Cụ thể, Sabeco xác định giá khởi điểm là 13.247 đồng/cổ phần, giá trúng đấu giá là 13.347 đồng/cổ phần. Tuy nhiên, việc xác định giá trị doanh nghiệp của Sabeco Pearl còn sai sót, hạn chế. Chẳng hạn, trong phương pháp so sánh, việc điều chỉnh các yếu tố khác biệt không trên cơ sở chứng cứ thị trường là không đúng hướng dẫn Tiêu chuẩn thẩm định giá Việt Nam. Hoặc đối với phương pháp thặng dư, đã sử dụng tỉ suất chiết khấu để quy dòng tiền trong tương lai về giá trị hiện tại là 13,69%, trong khi tại thời điểm năm 2016, trên địa bàn TP HCM, tỉ suất chiết khấu do Hội đồng Thẩm định giá đất TP và các đơn vị tư vấn thẩm định xác định cho các dự án bất động sản là 11%. Do đó, đã làm giảm đáng kể giá trị doanh nghiệp làm cơ sở xác định giá khởi điểm.

Sabeco Pearl có vốn điều lệ gần 566,7 tỉ đồng, do Sabeco sở hữu 26% vốn cùng với 3 cổ đông sáng lập ban đầu là Công ty CP Đầu tư Thương mại và Dịch vụ Hà An (25,5%), Công ty CP Đầu tư Mê Linh (25,5%), Công ty CP Attland (23%)... Công ty lập ra nhằm phục vụ triển khai dự án tại khu đất "kim cương" diện tích hơn 6.000 m2 tại số 2-4-6 Hai Bà Trưng, phường Bến Nghé, quận 1, TP HCM. Khu đất này là nơi triển khai dự án Sài Gòn Mê Linh Tower với quy mô 3 tầng hầm, khối đế 9 tầng, 2 tháp cao 48 tầng và 36 tầng.

Năm 2016, Sabeco đã thanh lý toàn bộ cổ phần sở hữu trong Sabeco Pearl cho Công ty CP Attland theo hợp đồng chuyển nhượng cổ phần số 01/HĐ-SABECO/2016 với giá bán 13.347 đồng/cổ phiếu, thu về chỉ có 195 tỉ đồng. Mức giá này được cho là quá "bèo" so với giá trị thực của khu đất "kim cương" nêu trên.

Thua lỗ tại các khoản đầu tư "ngoài ngành"

Đáng chú ý, KTNN cho biết Sabeco phải trích lập dự phòng tổn thất đầu tư tài chính đối với 10 khoản đầu tư dài hạn khi có vốn góp dưới 20% vốn điều lệ với số tiền là 444,7 tỉ đồng, bằng 77,8% giá trị đầu tư.

Các khoản đầu tư mà Sabeco phải trích lập dự phòng bao gồm: khoản đầu tư vào Ngân hàng TMCP Phương Đông được Sabeco trích lập dự phòng hơn 154 tỉ đồng; Ngân hàng TMCP Đông Á hơn 126 tỉ đồng; Công ty PVI Sài Gòn 39,3 tỉ đồng; Quỹ Đầu tư chứng khoán Sài Gòn A2 33,7 tỉ đồng; Công ty CP Chứng khoán Đại Việt gần 16 tỉ đồng... Trong số này, khoản đầu tư rót vốn là mua trái phiếu Vinashin khiến tổng công ty phải trích lập dự phòng hơn 20,8 tỉ đồng, bằng 100% giá trị đầu tư; khoản đầu tư hơn 136 tỉ đồng vào Ngân hàng TMCP Đông Á, cổ đông không được chuyển nhượng cổ phiếu do ngân hàng này bị kiểm soát đặc biệt. Hầu hết các khoản đầu tư này đều ngoài ngành nghề chính của Sabeco.

Từ đó, KTNN đề nghị Bộ Công Thương chỉ đạo Sabeco làm rõ nguyên nhân, xem xét trách nhiệm tập thể, cá nhân có liên quan trong việc đầu tư góp vốn, mua trái phiếu tại 10 doanh nghiệp kinh doanh thua lỗ nêu trên.

Ngoài ra, liên quan đến chi thưởng cho ban lãnh đạo của Sabeco trong năm 2016, Sabeco đã chi cho chủ tịch HĐQT, tổng giám đốc, phó tổng giám đốc, trưởng ban kiểm soát và kế toán trưởng là hơn 12 tỉ đồng, bằng 20,3 tháng lương thực hiện bình quân của người quản lý. Trong khi đó, mức tối đa mà doanh nghiệp được thưởng theo quy định tại Nghị định 71 năm 2013 chỉ là 1,5 tháng lương. Việc này cũng khiến KTNN buộc phải đề nghị Bộ Công Thương làm rõ, xem xét trách nhiệm liên quan.

Lộ diện nhiều sai phạm tại khu "đất vàng giá rẻ"?

Mới đây, Cơ quan cảnh sát điều tra, Bộ Công an quyết định khởi tố vụ án hình sự "Vi phạm các quy định về quản lý đất đai" xảy ra tại Tổng công ty Bia-Rượu-Nước giải khát Sài Gòn. Việc khởi tố được Văn phòng Cơ quan cảnh sát điều tra Bộ Công an (C01) thực hiện căn cứ kết quả xác minh giải quyết tin báo về tội phạm có liên quan đến khu đất số 2-4-6 Hai Bà Trưng, quận 1, TP HCM của Sabeco.

Theo đó, Cơ quan cảnh sát điều tra, Bộ Công an đã quyết định khởi tố bị can, áp dụng lệnh cấm đi khỏi nơi cư trú đối với 5 bị can: Nguyễn Hữu Tín, nguyên Phó Chủ tịch UBND TP HCM; Đào Anh Kiệt, nguyên Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường TP HCM; Lê Văn Thanh, nguyên Phó Chánh văn phòng UBND TP HCM; Nguyễn Thanh Chương, nguyên Trưởng phòng Đô thị, Văn phòng UBND TP HCM; Trương Văn Út, Phó Trưởng phòng quản lý đất, Sở Tài nguyên và Môi trường TP HCM.

Khu đất vàng tại số 2,4,6 đường Hai Bà Trưng (Phường Bến Nghé, quận 1, TP HCM) giữ vị trí đắc địa tại bốn mặt tiền đường, gồm Hai Bà Trưng – Đông Du – Thi Sách và Công trường Mê Linh với diện tích 6.000 m2 

Theo thông tin từ các cơ quan chức năng, việc ông Nguyễn Hữu Tín, ông Đào Anh Kiệt cùng 3 bị can bị khởi tố do liên quan đến quá trình xử lý khu đất số 2-4-6 Hai Bà Trưng, quận 1, TP HCM.

Trước đó, Sabeco được Bộ Tài chính cho phép sử dụng khu đất 2-4-6 Hai Bà Trưng để xây dựng trụ sở văn phòng Sabeco và trung tâm thương mại dịch vụ văn phòng theo phương án sắp xếp, xử lý nhà đất công. Tuy nhiên, dựa trên tờ trình của Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường Đào Anh Kiệt, vào tháng 6-2015, Phó Chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Hữu Tín ký quyết định chấp thuận cho Công ty CP Đầu tư Sabeco Pearl thuê khu đất với thời gian 50 năm để xây dựng dự án khu phức hợp 6 sao, trung tâm hội nghị, hội thảo và cao ốc văn phòng cho thuê.

Quyết định trên trái với phương án xử lý nhà, đất của Bộ Tài chính đối với khu đất này. 

Ngoài ra, theo định giá năm 2006 và được bảo lưu trong các báo cáo sau này của Sabeco, khu đất được ghi nhận giá trị gần 760 tỷ đồng. Đến năm 2015, tổng công ty góp vốn thành lập Công ty cổ phần Sabeco Pearl cùng 4 cổ đông để đầu tư dự án khu thương mại văn phòng cao cấp tại đây. Công trình này cũng dự kiến trở thành tháp bia Sài Gòn mang tính biểu tượng của Sabeco.

Theo báo cáo tài chính đã kiểm toán năm 2015, tổng tài sản của đầu tư Sabeco Pearl đạt hơn 1.018 tỷ đồng (bao gồm quyền sử dụng đất của khu đất với giá trị 997 tỷ và một số chi phí khác). Tuy nhiên, từ giữa năm 2016, Sabeco đã phê duyệt phương án thoái toàn bộ 26% vốn chủ sở hữu tại Sabeco Pearl, qua đó chính thức từ bỏ dự án "đất vàng" do vướng quy định không được đầu tư ngoài ngành.

Thực tế, nếu Sabeco không có nhu cầu sử dụng lô đất này và giao lại cho nhà nước thì UBND TP HCM phải giao đất qua đấu giá quyền sử dụng đất chứ không phải tự ý giao chỉ định cho Công ty CP Đầu tư Sabeco Pearl, để rồi sau đó Sabeco thanh lý toàn bộ cổ phần sở hữu trong Sabeco Pearl cho Công ty CP Attland (1 trong 4 cổ đông sáng lập Sabeco Pearl, vốn điều lệ ban đầu chiếm 23%) theo hợp đồng chuyển nhượng cổ phần số 01/HĐ-SABECO/2016 với giá bán 13.347 đồng/cổ phiếu, và chỉ thu về được 195 tỷ đồng. Và mức giá này được cho là "siêu rẻ" so với giá trị thực, đặc biệt là giá trị của khu đất vàng tại địa chỉ ở tại thời điểm nêu trên.

Trước những sự việc nêu trên, Kiểm toán nhà nước (KTNN) đã tiến hành kiểm kiểm toán báo cáo tài chính, các hoạt động liên quan đến quản lý, sử dụng vốn, tài sản nhà nước năm 2016 đối với Sabeco.

Gặp khó về lợi nhuận

Trong quý 3 vừa rồi, Sabeco công bố lợi nhuận không mấy khả quan. Theo đó, Tổng CTCP Bia - rượu - Nước giải khát Sài Gòn (Sabeco) đạt doanh thu hợp nhất quý 3 là 8.563 tỷ đồng, tăng 6,3% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, do giá vốn hàng bán tăng cao, cụ thể là chi phí nguyên vật liệu cho malt và lon nhôm tăng, lãi gộp của công ty đã giảm 13% còn 1.860 tỷ đồng.

Mặc dù chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp của công ty đã được tiết giảm, nhưng lãi ròng của Sabeco vẫn sụt giảm 12,6% xuống 1.034 tỷ đồng, trong đó lãi ròng về công ty mẹ còn 975 tỷ đồng, mất mốc 1000 tỷ lợi nhuận kể từ 2017 cho tới nay.

Hội đồng quản trị Tổng công ty cổ phần Bia - Rượu - Nước giải khát Sài Gòn (Sabeco, mã CK: SAB) vừa ban hành nghị quyết thông qua việc không giới hạn tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài tại Sabeco. Theo đó, nhà đầu tư nước ngoài sẽ được sở hữu tối đa 100% vốn thay cho tỷ lệ trần 49% trước đó.

Nguyên An

Bạn đang đọc bài viết Những chuyện "muốn quên" của Sabeco tại chuyên mục Kinh tế của Tạp chí Điện tử Thương Trường. Mọi thông tin góp ý và chia sẻ, xin vui lòng liên hệ SĐT: 0913398394 hoặc gửi về hòm thư toasoanthuongtruong@gmail.com