Nợ xấu ảnh hưởng trực tiếp tới lợi nhuận ngân hàng

Sau một thời gian tăng trưởng nóng tương đối dài thì bước sang năm 2016, Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank) đột ngột có dấu hiệu giảm đà tăng trưởng, cùng với nợ xấu tăng cao thì chi phí liên quan tới việc xử lý các khoản nợ xấu đã ảnh hưởng tới lợi nhuận của VPBank.

VPBank khởi động năm 2016 khá thuận lợi với thu nhập lãi thuần Quý 1 đạt 3.318 tỷ đồng, tăng 60% so với cùng kỳ năm 2015. Với 1 ngân hàng cỡ vừa như VPBank thì thu nhập lãi thuần vẫn là nguồn đóng góp chính tới lợi nhuận của ngân hàng. Vì vậy thu nhập lãi thuần Quý 1 tăng cao nên các chỉ số lãi trước thuế và lãi sau thuế cũng tăng mạnh theo. Cụ thể, Quý 1/2016, lãi ròng sau thuế của VPBank đạt 868 tỷ đồng, tương đương mức tăng 177% so với cùng kỳ 2015.

Nên nhớ năm 2015 là một năm đại thành công đối với VPBank về kết quả kinh doanh, và cũng là năm mà lợi nhuận VPBank đạt đỉnh với 2.396 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế.

Với việc chỉ riêng Quý 1/2016, lãi ròng sau thuế đã tăng trưởng 177% so với cùng kỳ, nhiều người tin tưởng rằng năm 2016 sẽ tiếp tục là 1 năm thành công với VPBank.

Thế nhưng bước sang Quý 2/2016, VPBank lại có dấu hiệu giảm đà tăng. Tính cho tới hết ngày 30/6/2016, tổng tài sản VPBank đạt 201.020 tỷ đồng, cho vay - huy động vốn lần lượt đạt 118.135 tỷ đồng - 118.599 tỷ đồng, tương đương tỷ lệ cho vay khách hàng chỉ tăng 1,7%, và khoản huy động giảm 9% so với đầu năm. Đây là lần đầu tiên VPBank giảm tốc độ tăng trưởng cho vay và huy động vốn sụt giảm.

Một điểm đáng chú ý là mặc dù đã giảm đà cho vay thế nhưng nợ xấu của VPBank lại có dấu hiệu tăng khá nhanh. Nếu như cuối năm 2014, tỷ lệ nợ xấu của VPBank ở mức 2,54% tương đương 1.989 tỷ đồng; thì đến năm 2015 đã tăng lên 2,69%, tương đương 3.145 tỷ đồng; và tính cho tới ngày 30/6/2016, tỷ lệ nợ xấu của VPBank đã tăng lên 2,96%, giá trị tuyệt đối là 3.501 tỷ đồng, trong đó có hơn 1.047 tỷ đồng là nợ có khả năng mất vốn.

Nợ xấu của VPBank đang có dấu hiệu tăng khá nhanh cả về giá trị tuyệt đối và tỷ lệ trên tổng dư nợ.

Cùng với nợ xấu tăng cao là các khoản chi phí dự phòng và chi phí để xử lý nợ xấu cũng ảnh hưởng nhiều tới lợi nhuận của VPBank. Cụ thể, riêng Quý 2/2016, VPBank đã phải chi ra tới 1.941 tỷ đồng dự phòng rủi ro tín dụng, tăng gấp đôi so với cùng kỳ 2015. Luỹ kế 6 tháng đầu năm, VPBank đã phải trích lập tới 3.258 tỷ đồng dự phòng rủi ro tín dụng, trong khi cùng kỳ năm 2015 chỉ là 1.695 tỷ đồng.

Việc phải trích lập dự phòng gấp đôi so với cùng kỳ đã khiến lãi trước thuế riêng Quý 2 của VPBank chỉ đạt 588 tỷ đồng, giảm 17% so với cùng kỳ. Lãi sau thuế cũng giảm tương đương 15% cùng kỳ chỉ còn đạt 466 tỷ đồng. Nhờ có kết quả ấn tượng trong Quý 1 nên luỹ kế 6 tháng đầu năm lãi ròng sau thuế của VPBank vẫn tăng 54% so với cùng kỳ đạt 1.335 tỷ đồng.

Cho vay trung và dài hạn quá nhiều, nguy cơ nợ xấu tiếp tục tăng

Nếu so với các ngân hàng cùng quy mô trong hệ thống thì VPBank là ngân hàng thuộc nhóm cho vay hiệu quả nhất. Cụ thể, năm 2015 thu nhập lãi thuần chính là khoản thu nhập đến từ việc cho vay của VPBank đạt 10.353 tỷ đồng. Thậm chí, 6 tháng đầu năm tuy có dấu hiêu giảm tăng trưởng nhưng thu nhập lãi thuần của VPBank vẫn đạt 6.808 tỷ đồng. Thậm chí, khoản thu nhập lãi thuần của VPBank còn cao hơn so với các ngân hàng có quy mô tín dụng cao hơn như ACB, MBBank, SHB, Techcombank. Thu nhập lãi thuần nửa đầu năm 2016 của ACB, MBBank, SHB, Techcombank lần lượt đạt 3.289 tỷ đồng, 3.625 tỷ đồng, 1.688 tỷ đồng, 4.215 tỷ đồng.

Lý do thu nhập lãi thuần của VPBank đạt cao tới như vậy là do VPBank là ngân hàng có tỷ lệ dư nợ cho vay trung và dài hạn trên tổng dư nợ cao nhất hệ thống ngân hàng. Cụ thể, tính cho tới ngày 30/6/2016, tỷ lệ cho vay trung và dài hạn của VPBank lên tới 76%, ngắn hạn chỉ đạt 24%. Giá trị tuyệt đối của các khoản cho vay trung và dài hạn của VPBank đạt 89.769 tỷ đồng, trên tổng số 118.136 tỷ đồng dư nợ cho vay.

VPBank là ngân hàng có tỷ lệ cho vay trung và dài hạn thuộc diện cao nhất hệ thống.

Thực chất của các khoản vay trung và dài hạn phần lớn là các khoản vay nhằm cung cấp vốn cho các doanh nghiệp phát triển nguồn lực, và có lãi suất cao vì vậy VPBank thu được rất nhiều lãi từ gần 90.000 tỷ đồng cho vay trung và dài hạn này. Thế nhưng đi kèm với các khoản lãi suất cao thì các khoản cho vay trung và dài hạn thường có thời gian đáo hạn dài, và có rủi ro tín dụng về thanh khoản cao.

Với việc phần lớn dư nợ là các khoản cho vay trung và dài hạn rất có thể trong tương lai, VPBank sẽ tiếp tục phải đối mặt với sự tăng cao của nợ xấu. Thực tế thì nợ xấu của VPBank đang có dấu hiệu tăng nhanh từ 2,54% cuối năm 2014, lên 2,96% giữa năm 2016. Trong tương lai khi các khoản cho vay trung và dài hạn của VPBank đến hạn thu hồi thì VPBank sẽ phải đối mặt với những rủi ro về thanh khoản có thể xảy ra.

Tương lai VPBank có lẽ sẽ phải đối mặt với những khó khăn đến từ chính những khoản dư nợ cho vay trung và dài hạn của mình và chính từ quãng thời gian tăng trưởng nóng thời gian qua.

PV

Bạn đang đọc bài viết Hé lộ nguyên nhân dẫn tới các khoản nợ xấu “khủng" của VPBank tại chuyên mục Tài chính - Ngân hàng của Tạp chí Điện tử Thương Trường. Mọi thông tin góp ý và chia sẻ, xin vui lòng liên hệ SĐT: 0913398394 hoặc gửi về hòm thư toasoanthuongtruong@gmail.com