Thị trường bán lẻ sôi động và đầy tiềm năng

Việt Nam đang là một trong những thị trường tiêu dùng lớn nhất châu Á do tăng trưởng kinh tế và chi tiêu tiêu dùng gia tăng. Tốc độ tăng trưởng thị trường bán lẻ duy trì ở mức rất cao, khoảng 10%/năm, giá trị thị trường bán lẻ đạt khoảng 120 tỷ USD vào năm 2017, ước đạt 160 tỷ USD vào 2020. Theo số liệu từ Tổng cục Thống kê, tính chung 11 tháng năm 2018, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng ước tính đạt 4 triệu tỉ đồng, tăng 11,5% so với cùng kỳ năm trước, nếu loại trừ yếu tố về giá thì mức tăng tăng trưởng cũng đạt mức 9,34%.

Thị trường bán lẻ Việt Nam được đánh giá sôi động và hấp dẫn hơn khi niềm tin của người tiêu dùng tăng cao nhất từ trước đến nay. Báo cáo mới nhất về chỉ số niềm tin người tiêu dùng của Công ty nghiên cứu Nielsen cho thấy, chỉ số niềm tin người dùng Việt Nam trong quý 3/2018 đặt mức 129, tăng 9 điểm so với quý trước, giúp Việt Nam trở thành nước lạc quan thứ 2 toàn cầu. Thời gian tới, thị trường bán lẻ Việt Nam vẫn được đánh giá có nhiều triển vọng tăng trưởng bởi hội tụ nhiều yếu tố như tăng trưởng kinh tế đồng đều ở nhiều ngành, thu hút vốn FDI tốt, thu nhập của người dân gia tăng.

Thời gian qua có rất nhiều đại gia bán lẻ nước ngoài thâm nhập vào thị trường Việt Nam qua các mô hình kinh doanh khác nhau và họ đang nỗ lực phát triển hệ thống chuỗi. Tuy nhiên, họ vẫn tập trung phát triển hệ thống và nhắm đến đối tượng khách hàng chủ yếu ở khu vực các thành phố lớn. Kết quả nghiên cứu thị trường mới đây của Kantar Worldpanel Việt Nam chỉ ra rằng, chuỗi bán lẻ hiện đại của các nhà đầu tư nước ngoài hiện ước chỉ chiếm khoảng 16%, trong khi các nhà bán lẻ hiện đại trong nước chiếm đến 84%. Như vậy, kênh bán hàng của doanh nghiệp trong nước vẫn chiếm đến khoảng 3/4 thị phần bán lẻ hiện đại.

Các chuyên gia ngành bán lẻ cho rằng sức cạnh tranh của ngành bán lẻ trong nước vẫn đang diễn ra khốc liệt bởi lẽ Việt Nam vẫn được đánh giá là thị trường khá tiềm năng để các nhà bán lẻ nước ngoài tăng tốc đầu tư và khai thác kinh doanh.

Doanh nghiệp bán lẻ trong nước phát huy lợi thế “sân nhà”
Doanh nghiệp bán lẻ nội địa vẫn khẳng định được vị trí trên sân nhà

Lợi thế trên sân nhà

Các doanh nghiệp bán lẻ nội địa có lợi thế về việc am hiểu tập quán mua bán và thói quen mua sắm của khách hàng. Với kinh nghiệm nhiều năm kinh doanh trên thị trường và cũng đóng vai trò là người tiêu dùng Việt Nam, các doanh nghiệp Việt Nam hơn ai hết hiểu rất rõ về tập quán và thói quen mua bán của khách hàng nội địa để từ đó đưa ra những chiến lược, cách thức kinh doanh phù hợp nhất.

Trong xu hướng bán lẻ tích hợp với công nghệ cùng sự hỗ trợ mạnh mẽ của logistic linh hoạt trở thành một làn sóng mới thúc đẩy ngành tăng trưởng. Cùng với sự phát triển của các nền tảng thương mại điện tử và truyền thông xã hội, bán hàng trực tuyến đang trở thành một xu thế tất yếu. Trên 20 triệu người Việt thường xuyên mua sắm trực tuyến và 49% số người tiêu dùng có thói quen mua sản phẩm qua điện thoại/smartphone ít nhất hàng tháng, việc thanh toán điện tử cũng ngày càng trở nên dễ dàng và phổ biến hơn. Tuy nhiên, kênh bán lẻ truyền thống vẫn giữ vai trò chủ đạo trong ngành bán lẻ Việt Nam. Doanh thu bán lẻ hiện nay chủ yếu vẫn đến từ hệ thống siêu thị, cửa hàng chính hãng (chiếm tới 92% doanh thu), trong khi đó mua sắm trực tuyến qua Internet chỉ chiếm khoảng 6% doanh thu. Số đông người tiêu dùng thường mua sắm tại các địa điểm (không tính các khu chợ truyền thống) gần nhà hay nơi làm việc, tiện cho việc đi lại. Khác với các nước khác, người tiêu dùng Việt Nam vẫn có thói quen mua sắm hàng ngày chứ không mua sắm vào cuối tuần để dùng trong nhiều ngày. Đây chính là điểm khác biệt lớn và các doanh nghiệp Việt Nam có thể tận dụng để chọn các địa điểm kinh doanh thuận tiện để khách hàng có thể ghé mua hàng thường xuyên. Ngoài ra còn rất nhiều thói quen, sở thích, thị hiếu khác về chủng loại hàng, cách trang trí cửa hàng, mẫu mã, bao gói... của khách hàng Việt Nam mà doanh nghiệp trong nước có thể nắm bắt tốt hơn trong giai đoạn hiện tại so với các nhà đầu tư nước ngoài để tận dụng như một lợi thế trong cuộc cạnh tranh cam go trên thị trường phân phối bán lẻ.

Cũng phải kể ra một số điểm “gây khó” cho các nhà bán lẻ nước ngoài khi hoạt động tại Việt Nam đó là họ cần nhiều thời gian để nghiên cứu thị trường Việt Nam. Họ phải tìm hiểu về dân số, thu nhập, các chính sách, pháp luật của Việt Nam đối với các doanh nghiệp nước ngoài. Đây là những điều mà các nhà bán lẻ nước ngoài khi đến Việt Nam sẽ phải nghiên cứu tất cả các yếu tố này. Đặc biệt các nhà bán lẻ ngoại sẽ phải nghiên cứu rất kỹ tâm lý tiêu dùng của người Việt Nam. Nếu không có sự nghiên cứu kỹ lưỡng về tâm lý người tiêu dùng các doanh nghiệp nước ngoài có thể thất bại ngay từ những ngày đầu tiên. Ví dụ tâm lý của người Việt Nam là thích các mặt hàng tươi sống, không quen tiêu dùng các sản phẩm đóng hộp. Một số người Việt Nam kiêng ăn mực, thịt vịt vào đầu tháng… Những yếu tố này tuy nhỏ nhưng lại rất quan trọng với sự phát triển của doanh nghiệp. Do đó, các doanh nghiệp nước ngoài cần phải nghiên cứu rất kỹ các yếu tố này trước khi quyết định vào thị trường Việt Nam.

Doanh nghiệp bán lẻ trong nước phát huy lợi thế “sân nhà”

Doanh nghiệp bán lẻ nội địa có lợi thế về việc am hiểu tập quán mua bán và thói quen mua sắm của khách hàng.

Phát huy lợi thế “sân nhà”

Thời gian qua, chứng kiến nhiều tập đoàn bán lẻ lớn của nước ngoài xâm nhập vào thị trường trong nước và thâu tóm các thương hiệu bán lẻ nội khiến nhiều người phải lo ngại và cho rằng trong tương lai không xa của ngành bán lẻ nước nhà với nhiều gam màu tối. Tuy nhiên, thực tế không ở mức quá bi quan, các nhà bán lẻ trong nước đã nhanh nhạy nhận ra tiềm năng của thị trường và tận dụng lợi thế am hiểu thị trường nội địa để tạo ra cho mình ưu thế cạnh tranh riêng.

Bán lẻ nội địa vẫn âm thầm mở rộng quy mô, mở rộng thị trường nhưng bước đi hết sức thận trọng. Thời gian qua là đủ để các nhà bán lẻ trong nước thận trọng quan sát, phân tích những điểm mạnh và điểm yếu của các thương hiệu bán lẻ ngoại trước khi có chiến lược ứng phó phù hợp. Chẳng hạn, Tập đoàn Vingroup liên tục mở thêm hàng trăm siêu thị mini, hệ thống các siêu thị, cửa hàng tiện lợi này len lỏi vào từng khu phố nhỏ, khu dân cư. Bất cứ nơi nào có người tiêu dùng tiềm năng là Vinmart, Vinmart+… có mặt. Còn đối với nhà bán lẻ có gần 30 năm kinh nghiệm tại thị trường Việt Nam là Saigon Co.op, hiện sở hữu hơn 600 điểm bán và đa dạng các mô hình đặt ở hầu hết các tỉnh thành trên cả nước. Trong năm vừa qua, thị trường bán lẻ nội địa cũng chứng kiến những thương vụ mua bán sáp nhập đáng chú ý. Khi mà các thương hiệu nội địa hòa nhập, lợi thế sẽ càng gia tăng đủ để trở thành đối trọng với những ông lớn bán lẻ ngoại khi muốn gia nhập và chiếm lĩnh thị trường.

Tất cả điều đó cho thấy rằng, các nhà bán lẻ trong nước vẫn đang rất nỗ lực giữ vững thị phần và bằng năng lực của mình, họ tiếp tục mở rộng quy mô, giữ thế làm chủ sân nhà. Chưa kể, các ông lớn bán lẻ nội địa cũng đã bắt đầu định hướng khai phá những vùng đất còn chưa được chú trọng đó là khu vực nông thôn. Các địa phương, vùng miền đã bắt đầu xuất hiện những mô hình bán lẻ vừa và nhỏ mang tính địa phương như Lan Chi, Bách hóa Xanh, Citimart, Hà Nội Thanh Hảo, Mê Linh,... Đó cũng là cản lực lớn đối với các nhà bán lẻ ngoại muốn xâm nhập sâu thị trường Việt Nam.

Thanh Thúy

Bạn đang đọc bài viết Doanh nghiệp bán lẻ trong nước phát huy lợi thế “sân nhà” tại chuyên mục Thị trường của Tạp chí Điện tử Thương Trường. Mọi thông tin góp ý và chia sẻ, xin vui lòng liên hệ SĐT: 0913398394 hoặc gửi về hòm thư toasoanthuongtruong@gmail.com