Theo Báo cáo kết quả thực hiện kế hoạch tháng 3/2018 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, tình hình xuất nhập khẩu rau quả của Việt Nam trong những tháng đầu năm 2018 đều tăng so với cùng kỳ năm ngoái.

Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, ngành nông nghiệp Việt Nam đã xuất khẩu rau quả và thu về thêm khoảng 300 triệu USD kim ngạch trong tháng 3 vừa qua. Với kết quả này, quý I/2018 Việt Nam đã xuất khẩu rau quả đạt tổng kim ngạch 950 triệu USD, tăng tới 35,6% so với cùng kỳ năm ngoái. Tuy nhiên, đằng sau bức tranh sáng màu đó vẫn còn nhiều điểm cần lưu ý.

Xuất khẩu rau quả của Việt Nam đang phụ thuộc nhiều vào Trung Quốc

Thị trường xuất khẩu rau quả chính của Việt Nam 

Cụ thể, xuất khẩu rau quả đạt 649,6 triệu USD, tăng 54,3% so với cùng kỳ năm 2017. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu rau quả sang thị trường Trung Quốc dẫn đầu với 502,1 triệu USD, tăng 62,1% so với cùng kỳ năm 2017.

Mặc dù Hoa Kỳ là quốc gia nhập khẩu rau quả nhiều thứ hai của Việt Nam, song giá trị khá khiêm tốn, với 18,4 triệu USD, chỉ chiếm 2,8% tổng kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này.

Nhật Bản đứng thứ ba khi nhập khẩu 17,4 triệu USD rau quả từ Việt Nam, chiếm 2,7% tổng kim ngạch xuất khẩu hàng rau quả.

Tiếp theo là các quốc gia Hàn Quốc, Thái Lan, Malaysia, Hà Lan... cùng đứng trong top 10 quốc gia nhập khẩu rau quả của Việt Nam nhiều nhất.

Tuy nhiên, điểm đáng chú ý trong báo cáo lần này của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn chính là thị phần xuất khẩu mặt hàng này. Theo đó, mặc dù giá trị nhập khẩu rau quả từ 9 thị trường lớn đều tăng so với cùng kỳ năm 2017, tuy nhiên thị phần của 8/9 quốc gia đều giảm, chỉ duy nhất ở thị trường Trung Quốc là tăng.

Cụ thể, nếu như năm 2017, xuất khẩu rau quả sang thị trường Hoa Kỳ chiếm 3,5% tổng kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này, thì đến đầu năm 2018, con số này đã giảm xuống còn 2,8%. Thị trường Hàn Quốc, Thái Lan, Malaysia... cũng lần lượt giảm từ 2,9%; 2,2%; 2,6% xuống còn 1,9%; 1,3% và 1,2%.

Trong khi đó, xuất khẩu rau quả sang thị trường Trung Quốc lại tăng đến 62,1% so với cùng kỳ năm ngoái, chiếm đến 77,3% tổng kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này, cao hơn nhiều so với mức 73,6% của cùng kỳ năm 2017.

Những con số này đã cho thấy, thị trường Trung Quốc đã và đang ngày càng đóng vai trò quan trọng đối với xuất khẩu rau quả của Việt Nam.

Xuất khẩu rau quả của Việt Nam đang phụ thuộc nhiều vào Trung Quốc

Xuất khẩu rau quả của Việt Nam đang phụ thuộc nhiều vào Trung Quốc

Việc phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc khiến rau quả Việt Nam chịu nhiều rủi ro, đặc biệt là rủi ro giao nhận hàng chậm, trả hàng về, chuyển khẩu, và đặc biệt là giá cả bấp bênh. Giai đoạn từ Tết Âm lịch đến nay, giá nhiều loại rau quả xuất khẩu sang Trung Quốc từ Việt Nam giảm mạnh. Do nguồn cung trong nước dồi dào cộng với giá xuất khẩu sang Trung Quốc giảm đã tác động đến mặt bằng giá trong nước. Theo Tổng cục Thống kê, giá bắp cải, xu hào, cà chua, khoai tây… giảm từ 10-20% trong cùng thời gian trên.

Nông nghiệp Việt Nam đã có nhiều nỗ lực để cải thiện chất lượng, thúc đẩy xuất khẩu nhóm sản phẩm rau quả. Căn cứ trên số liệu thống kê gần đây, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương) cho biết bên cạnh các thị trường truyền thống như Trung Quốc, Hoa Kỳ, Nhật Bản thì rau quả Việt Nam đang xuất khẩu khá tốt sang một số thị trường EU.

Đẩy mạnh xuất khẩu rau quả sang EU dường như là hướng đi phù hợp không những với hoạt động xuất khẩu mà còn đem đến kỳ vọng cải cách nông nghiệp của Việt Nam. Bởi lẽ, đây là thị trường lớn, có nhiều dư địa để tăng trưởng, đồng thời cũng là thị trường đặt ra luật lệ khắc nghiệt cho nhóm hàng này - một động lực để sản xuất nông nghiệp Việt Nam thay đổi về tư duy sản xuất, bảo quản, cung ứng và ý thức tuân thủ quy định của thị trường.

Tuy nhiên, đây là thị trường yêu cầu cao về các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm. Dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, chất lượng sản phẩm là những vấn đề quan trọng mà EU quan tâm. Để đảm bảo an toàn thực phẩm, EU hạn chế sử dụng một số hóa chất, do đó sản phẩm nhập khẩu được kiểm soát kỹ.

Theo Cục Xuất nhập khẩu, để có thể xuất khẩu mặt hàng rau quả vào thị trường EU, ngoài vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm, kiểm dịch, các sản phẩm phải đạt chuẩn HACCP hay GlobalGAP. Hiện nay, GlobalGap trở thành tiêu chuẩn tối thiểu cho các siêu thị ở EU. Đây là tiêu chuẩn bao gồm toàn bộ quy trình sản xuất, chưa tính chế biến và đóng gói.

Thanh Thúy

Bạn đang đọc bài viết Xuất khẩu rau quả của Việt Nam đang phụ thuộc nhiều vào Trung Quốc tại chuyên mục Thương mại của Tạp chí Điện tử Thương Trường. Mọi thông tin góp ý và chia sẻ, xin vui lòng liên hệ SĐT: 0913398394 hoặc gửi về hòm thư toasoanthuongtruong@gmail.com