“Thú chơi” mới mỗi độ tết đến xuân về
Thông qua đôi bàn tay tài hoa của những nghệ  nhân  làm gốm, màu sắc, hình  dáng ý nghĩa của những sản phẩm  gốm tâm linh như được nổi bật lên đưa con người trở về với nguồn cội của dân tộc.

Ngược dòng về với cội nguồn

Thờ cúng tổ tiên là một tín ngưỡng dân gian của dân tộc tồn tại từ ngàn xưa, đã trở thành truyền thống đạo lý uống nước nhớ nguồn, có vị trí hết sức đặc biệt trong đời sống tinh thần, cũng là một trong các thành tố tạo nên bản sắc văn hóa Việt Nam. Trải qua bao thăng trầm, biến cố của lịch sử, tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên đã và vẫn chiếm được vị trí thiêng liêng trong đời sống tinh thần của người dân Việt. Và đương nhiên, trong tín ngưỡng thiêng liêng đó không thể thiếu những vật phẩm được làm bằng gốm sứ.

Gốm tâm linh là đồ gốm thờ cúng, dùng để đặt tại những nơi trang trọng nhất trong gia đình, bao gồm các sản phẩm: bát hương, cây nến, ống cắm hương, nậm rượu, chén nước, lọ hoa, đĩa đựng hoa quả, đèn dầu...

Vài năm trở lại đây, những thông tin tiêu cực liên quan đến độ an toàn của sản phẩm gốm sứ đã khiến cho gốm Trung Quốc - từng “làm mưa, làm gió” một thời tại Việt Nam - đang bị người tiêu dùng "quay lưng". Theo nhận định của nhiều chuyên gia gốm sứ, qua một thời gian sử dụng và trưng bày trong nhà thì gốm sứ Trung Quốc thường “xuống mã” nhanh, từ màu sắc bên ngoài cho đến nước men đều không còn được bóng đẹp mà thường xỉn màu nên trông rất thô và xấu.

Vì thế mà những người sành sỏi về gốm sứ đang quay trở lại với đồ gốm Việt Nam như Bát Tràng, Chu Đậu... Đặc biệt, “hút hàng” nhất, nổi trội nhất vẫn là dòng sản phẩm gốm tâm linh. So với gốm gia dụng (bao gồm các loại đĩa, chậu hoa, âu, thạp, ang, bát, chén, khay trà, ấm, điếu..), và gốm trang trí (long đình, các loại tượng như tượng nghê, tượng ngựa,  tượng Di Lặc, tượng Kim Cương..) thì gốm tâm linh mang những nét đặc trưng văn hóa riêng vô cùng độc đáo. Mẫu mã, màu sắc của nước men cùng những hoa văn trên các sản phẩm đều gợi cho con người ta nhớ về quá khứ.

Những sản phẩm gốm tâm linh đều được làm từ những chất liệu hoàn toàn từ thiên nhiên như đất sét, men tự nhiên chiết xuất từ vỏ chấu... Các sản phẩm này đều được làm từ nguyên liệu thiên nhiên, họa tiết rất ý nghĩa. Để hoàn thiện một sản phẩm gốm tâm linh theo đúng các yêu cầu của khách hàng, thợ gốm phải qua rất nhiều các khâu như: chọn và xử lý nguyên liệu (đất tinh luyện), tạo mẫu, phun men, trang trí hoa văn, màu sắc, và nung sản phẩm. Với sự trở lại của hàng Gốm sứ Việt, người tiêu dùng an tâm có thể từ bỏ những sản phẩm ngoại kém chất lượng để chuyển sang hàng nội với mức giá hợp lý và an toàn.

 “Thú chơi” mới mỗi độ tết đến xuân về
Thông qua đôi bàn tay tài hoa của những nghệ  nhân  làm gốm, màu sắc, hình dáng ý nghĩa của những sản phẩm  gốm tâm linh như được nổi bật lên đưa con người trở về với nguồn cội của dân tộc.

Gốm Việt đang thắng thế

Phải thừa nhận có một thời gian khá dài, sản phẩm gốm sứ Trung Quốc luôn là nổi ám ảnh của các cơ sở sản xuất trong nước khi xuất hiện hầu hết trên thị trường cả nước. Phải nhìn nhận thì gốm sứ gia dụng "made in China" có mẫu mã đa dạng, giá cả lại vừa túi tiền người tiêu dùng nên đã hiện diện gần như trong tất cả các gia đình từ thành thị cho đến nông thôn.

Tuy nhiên, những năm trở lại đây, sự hồi sinh của các dòng gốm cổ đang “thổi một làn gió mới” vào thị trường gốm sứ Việt. Theo số liệu thống kê sơ bộ từ Tổng cục Hải quan,  kim  ngạch  xuất  khẩu  sản phẩm gốm sứ của Việt Nam trong tháng 7/2018 đạt 39,6 triệu USD, giảm 4,5% so với tháng 6/2018, tính chung từ đầu năm đến hết tháng 7/2018 đạt 286,4 triệu USD, tăng 10,9% so với cùng kỳ năm trước.

 “Thú chơi” mới mỗi độ tết đến xuân về
Gốm tâm linh được nhiều người ưa chuộng không chỉ bởi kiểu dáng "độc",  màu  men  độc  đáo  mà  giá thành lại không hề đắt.

Theo anh Phạm Văn Đạt, chủ xưởng gốm Bảo Long (thuộc làng gốm Bát Tràng, Hà Nội) cho hay, muốn có một sản phẩm gốm tâm linh hoàn hảo, ngoài yêu cầu về mặt kỹ thuật thì người thợ gốm phải coi sản phẩm gốm như một cơ thể sống, tức là có sự kết hợp hài hòa, uyển chuyển giữa đường nét, màu sắc và nhất là những yếu tố tâm linh như Âm – Dương, Ngũ hành Kim - Mộc - Thủy - Hỏa - Thổ. Vì thế, mỗi sản phẩm gốm không chỉ đòi hỏi sự khéo léo, tính sáng tạo trong sản phẩm mà còn phải chứa đựng hồn cốt nét đẹp văn hoá.

Để hoàn thiện một sản phẩm gốm tâm linh theo đúng các yêu cầu của khách hàng, thợ gốm phải qua rất nhiều các khâu như: chọn và xử lý nguyên liệu (đất tinh luyện), tạo mẫu, phun men, trang trí hoa văn, màu sắc, và nung sản phẩm.“Muốn có được một sản phẩm gốm tâm linh hoàn hảo, ngoài yêu cầu về mặt kỹ thuật thì thợ gốm phải coi sản phẩm gốm như một cơ thể sống, có sự kết hợp hài hòa, uyển chuyển giữa đường nét, màu sắc và nhất là những yếu tố tâm linh như Âm – Dương, Ngũ hành nên nó không chỉ đòi hỏi sự khéo léo, tính sáng tạo trong sản phẩm mà còn phải chứa đựng hồn cốt nét đẹp văn hoá cổ xưa", một nghệ nhân tại làng gốm Bát Tràng tâm sự.

Cũng chính vì độ khó về mặt tạo hình và chuyển tải ý nghĩa trong sản phẩm như vậy nên không phải xưởng gốm nào, thợ gốm nào cũng có thể làm được mà chỉ có những nghệ nhân có tay nghề và trình độ hiểu biết nhất định mới cho ra lò được những sản phẩm gốm tâm linh đúng nghĩa.

Hiện dòng sản phẩm gốm tâm linh đang được nhiều người chuộng nhất chính là những sản phẩm được chạm khắc hoa văn nổi với những họa tiết trang trí đẹp mắt như long, lân, qui, phượng, tùng, trúc, cúc, mai... và bên ngoài được phủ một lớp rạn, tạo vẻ đẹp khác biệt so với những đồ gốm sứ Trung Quốc.

Dòng gốm này không chỉ có mẫu mã “độc”, hoa văn đẹp, lạ, tinh xảo, mà giá thành cũng phải chăng, hầu hết mọi người dân, từ người có thu nhập trung bình cho tới những người khá giả đều có thể mua được một sản phẩm phù hợp cho mình và gia đình

 “Thú chơi” mới mỗi độ tết đến xuân về
Anh Phạm Văn Đạt, chủ xưởng gốm Bảo Long (Bát Tràng, Hà Nội).

Đặng Tiến

Bạn đang đọc bài viết “Thú chơi” mới mỗi độ tết đến xuân về tại chuyên mục Đời sống và Tiêu dùng của Tạp chí Điện tử Thương Trường. Mọi thông tin góp ý và chia sẻ, xin vui lòng liên hệ SĐT: 0913398394 hoặc gửi về hòm thư [email protected]