Người dân “bác” dự án

Cụ thể, mới đây người dân huyện Quan Hóa đề nghị tới cơ quan chức năng địa phương không chấp thuận chủ đầu tư Nhà máy thủy điện Nam Động 1 và Nam Động 2.

Được biết, Thuỷ điện Nam Động 1 và 2 được Bộ Công Thương bổ sung quy hoạch tại Quyết định 3202A/QĐ-BCT ngày 17.8.2017 là các dự án thủy điện thuộc bậc thang sông Luồng. Hồ sơ nghiên cứu quy hoạch các dự án tuân thủ các tiêu chí quy định về tác động ảnh hưởng tới diện tích đất đai, di dân – tái định cư (tổng diện tích chiếm đất không vượt quá 10ha và số hộ di dân không quá 1 hộ/1MW công suất lắp máy); các dự án lựa chọn công nghệ khai thác thủy năng phù hợp để đảm bảo vấn đề xả lũ, dòng chảy môi trường….

Bức bối những dự án thủy điện tại tỉnh Thanh Hóa
Bức bối những dự án thủy điện tại tỉnh Thanh Hóa (ảnh minh họa)

Sở Công thương tỉnh Thanh Hóa cho biết, hiện nay thực hiện chỉ đạo của Tỉnh ủy, HĐND và Chủ tịch UBND tỉnh, đang dừng xem xét chấp thuận chủ đầu tư nhà máy TĐ Nam Động 1 và 2 để tiếp tục rà soát kỹ, đánh giá thận trọng, chi tiết tác động môi trường – xã hội, thống kê đầy đủ diện tích các loại đất đai, cơ sở hạ tầng bị ảnh hưởng và biện pháp khắc phục. Đặc biệt, phải lấy ý kiến tham vấn cộng đồng nhân dân và lập phương án sinh kế cho người dân bị ảnh hưởng…

Trong trường hợp các dự án có ảnh hưởng, tác động lớn tới môi trường xã hội, không đảm bảo phương án sinh kế cho người dân, không được sự đồng thuận của nhân dân vùng dự án thì đề xuất không đầu tư và trình Bộ Công Thương loại bỏ khỏi quy hoạch.

Cũng tại huyện Quan Hóa, người dân đề nghị chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ xây dựng các công trình bù trả cho huyện do bị ảnh hưởng bởi dự án thủy điện Hồi Xuân. Về vấn đề này, Sở Công thương giải thích, do chủ đầu tư gặp khó khăn trong thu xếp vốn nên dự án chậm tiến độ. UBND tỉnh và các Sở ngành đã làm việc với chủ đầu tư – Công ty TNHH DV-SX-TM-XD Đông Mê Kông về tiến độ dự án Hồi Xuân và có thông báo 191/TB-UBND ngày 25.10.2018 yêu cầu chủ đầu tư cam kết các mốc tiến độ, hoàn thành dự án trong năm 2019.

Đến nay, CĐT đã cơ bản hoàn thành khu TĐC Sa Lắng và tiến hành bốc thăm, chia lô cho 52 hộ dân tái định cư và đang tích cực đàm phán thu xếp tài chính để đền bù, chi trả cho UBND huyện Quan Hóa xây dựng các công trình bù trả do bị ảnh hưởng bởi dự án thủy điện Hồi Xuân.

Đáng chú ý, tháng 4.2018, tại buổi làm việc với chủ đầu tư dự án Hồi Xuân (khi đó là Công ty CP Đầu tư và xây dựng điện Hồi Xuân), Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lê Anh Tuấn đã yêu cầu Công ty bắt đầu di dân vào khu TĐC Sa Lắng chậm nhất từ 1.5.2018.

Nhao nhác vì thủy điện

Quý II vừa qua, cử tri địa phương cũng kiến nghị cơ quan chức năng đánh giá về ảnh hưởng của Nhà máy thủy điện Bá Thước 1 và 2 đối với việc ngập lụt trên địa bàn huyện Bá Thước.

Theo báo cáo của Sở Công thương và Sở NN&PTNT với UBND tỉnh vào tháng 4 vừa qua, nhà máy thủy điện Bá Thước 1 bắt đầu tích nước phát điện từ năm 2017. Vùng lòng hồ dự án có mực nước dâng bình thường +54m nằm trên địa bàn 2 xã Thiết Kế và Xuân Phú, huyện Quan Hóa. Do hồ chứa có quy mô nhỏ, điều tiết ngày đêm nên trong quá trình vận hành năm 2017, 2018 hồ chứa thủy điện Bá Thước 1 không gây ảnh hưởng ngập lụt nhiều trên địa bàn huyện Bá Thước.

Bức bối những dự án thủy điện tại tỉnh Thanh Hóa

Đối với thủy điện Bá Thước 2, hoạt động tích nước từ năm 2012. Theo quy trình vận hành hồ chứa được Bộ Công thương phê duyệt năm 2012 và Quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Mã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt năm 2018 thì mực nước dâng bình thường của thủy điện Bá Thước 2 là +41m. Công ty CP Thủy điện Hoàng Anh Thanh Hóa có trách nhiệm thực hiện bồi thường tài sản, hoa màu bị ngập do nằm dưới mực nước dâng bình thường.

UBND huyện Bá Thước cho biết, hàng năm vào mùa mưa lũ trên tuyến đường tỉnh 521B, QL 217 qua địa bàn huyện, có một số vị trí thường xuyên bị ngập. Ngày 2.10.2018, Sở GTVT đã phối hợp Sở Công Thương, UBND huyện kiểm tra và có văn bản 3568/SGTVT-TĐKHKT báo cáo UBND tỉnh đề xuất các giải pháp xử lý. Tới ngày 9.10.2018, tỉnh đã có văn bản 12472/UBND-CN yêu cầu Công ty CP Thủy điện Hoàng Anh Thanh Hóa thi công hoàn trả lại đường tỉnh 521B đoạn thường xuyên bị ngập. Hiện, Công ty này đang thực hiện công tác GPMB để triển khai thi công.

Cũng theo Sở ngành tỉnh, đối với các điểm, cơ sở hạ tầng giao thông nằm trên mực nước dâng bình thường của thủy điện Bá Thước 2 nhưng vẫn bị ngập trong mùa mưa lũ, UBND tỉnh đã giao các ngành liên quan phối hợp UBND các huyện đánh giá cụ thể tác động của việc xả lũ các hồ chứa trên địa bàn tỉnh đối với vấn đề ngập lụt, để có giải pháp tăng cường quản lý thực hiện quy trình xả lũ theo quy định.

Quý I.2018 ghi nhận việc Công ty CP năng lượng Bitexco đề nghị tỉnh Thanh Hóa về đầu tư dự án thủy điện Mường Lát. Tuy nhiên, tỉnh chưa đồng ý đề xuất này với lý do: để tập trung nguồn lực vận hành ổn định, đạt công suất thiết kế nhà máy thủy điện Bá Thước 2 và đẩy nhanh tiến độ thi công, vận hành thương mại nhà máy Bá Thước 1. Đồng thời, tỉnh giao các Sở ngành xem xét việc chuyển nhượng Nhà máy TĐ Bá Thước 2 và dự án TĐ Bá Thước 1 từ Tập đoàn Hoàng Anh Gia Lai cho Tập đoàn Bitexco. Trước đó, Bitexco đã tiếp nhận và thực hiện đầu tư dự án thủy điện Bá Thước 1 và vận hành Bá Thước 2.

Được biết, địa bàn Thanh Hóa có 2 quy hoạch thủy điện với 22 dự án do Bộ Công Thương phê duyệt: Quy hoạch thủy điện bậc thang sông Mã và quy hoạch thủy điện nhỏ có tổng công suất 832MW. Riêng trên sông Mã có 7 dự án: Trung Sơn (260MW), Thành Sơn (30MW), Hồi Xuân (102MW), Bá Thước 1 (60MW), Bá Thước 2 (80MW)... Một báo cáo từ Ban Dân tộc tỉnh vào tháng 12.2018 cho biết còn nhiều tồn tại, hạn chế, thậm chí sai sót trong quá trình kiểm đếm, bồi thường thiệt hại, bố trí sinh kế cho người dân tái định cư sau thủy điện.

Tháng 1.2019, ông Trịnh Văn Chiến – Chủ tịch HĐND tỉnh kết luận chỉ đạo về kết quả chất vấn tại kỳ họp thứ 7 HĐND tỉnh khóa XVII như sau: Kiểm tra lại toàn bộ các khu tái định cư của các hộ dân bị ảnh hưởng bởi các công trình thủy điện trên địa bàn các huyện miền núi; tập trung giải quyết các khó khăn, vướng mắc, nhất là khó khăn, vướng mắc về đất đai sản xuất nông lâm nghiệp, giao thông...; Chỉ đạo rà soát các thủ tục, hồ sơ pháp lý của dự án thủy điện Hồi Xuân và làm việc với nhà đầu tư; nếu nhà đầu tư không đủ năng lực để tiếp tục thực hiện dự án hoặc các vấn đề pháp lý không bảo đảm thì tiến hành thu hồi GCNĐT, tổ chức lựa chọn NĐT khác có đủ năng lực để sớm triển khai dự án.

Nguyên Lương

Bạn đang đọc bài viết Bức bối những dự án thủy điện tại tỉnh Thanh Hóa tại chuyên mục Kinh tế của Tạp chí Điện tử Thương Trường. Mọi thông tin góp ý và chia sẻ, xin vui lòng liên hệ SĐT: 0913398394 hoặc gửi về hòm thư [email protected]