Cái gì cũng có thể… chia sẻ

Khoảng 10 năm trước, ví điện tử đã xuất hiện tại Việt Nam với những cái tên như Payoo, MoMo,… và đến nay đã được hàng triệu người sử dụng. Đây là một trong những dịch vụ Fintech (kết hợp công nghệ trong lĩnh vực tài chính) và được xem là một trong các mô hình kinh tế chia sẻ. Vài năm trở lại đây, hình thức cho vay ngang hàng lại nở rộ với những cái tên như Vay Mượn, Tima, Fiin,…- nơi mà người vay và người cho vay không cần gặp mặt mà chỉ thông qua ứng dụng trực tuyến.

Nếu như các dịch vụ Fintech hơi đặc thù thì mô hình kết nối vận tải như Uber, Grab bắt đầu xuất hiện từ năm 2014 đã được hàng triệu người biết và sử dụng. Kéo theo hàng loạt dịch vụ tương tự của các doanh nghiệp trong và ngoài nước ra đời như Vato, Go- Viet, Be hay ứng dụng gọi xe tải Logivan; ứng dụng kết nối người cần thuê nhà với gia đình có phòng trống như Airbnb, Triip.me, Luxstay,… Một số dịch vụ khác cũng bắt đầu xuất hiện như chia sẻ chỗ làm, gửi xe, chia sẻ nhân lực. Cứ thế, kinh tế chia sẻ len lỏi mọi ngõ ngách đời sống, từ dịch vụ ăn uống cho đến kết nối người dùng với các nhà cung cấp dịch vụ sửa chữa thiết bị gia đình, xây dựng, điện nước, sân bay, vận chuyển đường dài, sửa chữa ô tô, xe máy... 

Dẫn ra để thấy, mọi sản phẩm, dịch vụ giờ đây đều có thể được chia sẻ, sử dụng chung giữa những người sở hữu và người có nhu cầu. Đánh giá về sự phát triển của nền kinh tế chia sẻ thời gian qua, ông Đỗ Hòa, Giám đốc Công ty tư vấn Tinh hoa Quản trị cho biết, nếu trước đây các công ty du lịch tổ chức một tour sẽ phải lo toàn bộ từ ký hợp đồng với các khách sạn, hãng xe, nhà hàng... thì giờ đây, chỉ với một đơn vị trung gian, các hộ gia đình có căn nhà thứ 2 cũng có thể tham gia cho thuê làm điểm lưu trú cho du khách; cá nhân nào có xe thì đăng ký làm đơn vị vận tải. Người có vốn, có tiền trực tiếp tiếp cận với người cần vay vốn, không cần thông qua ngân hàng. Hay các công ty sản xuất có thể huy động mọi người tham gia thiết kế từng bộ phận của sản phẩm...

Tuy nhiên, theo vị giám đốc này, điều quan trọng nhất để kinh tế chia sẻ có thể phát triển đó là sự chấp thuận thay đổi của luật pháp. Nếu được cho phép, tất cả các ngành nghề đều có thể tiếp cận, phát triển theo mô hình kinh tế chia sẻ. Đây là mô hình tận dụng nguồn lực từ xã hội rất tốt. Không chỉ giúp doanh nghiệp tinh giản bộ máy, tiết kiệm chi phí mà còn giúp nhiều đối tượng trong xã hội có cơ hội đóng góp sức lực, năng lực và kiếm thêm thu nhập”. Theo ông Hòa, Việt Nam có thể đẩy mạnh ở hai mảng vận tải và du lịch.

TS Cấn Văn Lực, Giám đốc Trường Đào tạo BIDV, bổ sung: Trong lĩnh vực tài chính ngân hàng, ngoài các công ty Fintech, cho vay ngang hàng thì một số công ty đã ứng dụng công nghệ blockchain, trí tuệ nhân tạo để đưa ra dịch vụ đánh giá, xếp loại khách hàng phục vụ cho các hoạt động cho vay. Gọi vốn cộng đồng cũng bắt đầu xuất hiện và sẽ phát triển mạnh hơn. Hay sắp tới cũng sẽ có các ứng dụng trong thanh toán bảo lãnh, giao dịch chứng khoán. Cũng theo ông Lực, ngoài lĩnh vực tài chính ngân hàng, các lĩnh vực khác như y tế, bán lẻ, bất động sản,…cũng hoàn toàn có thể ứng dụng công nghệ để “tiến quân” vào lĩnh vực kinh tế chia sẻ.

Giải bài toán thích ứng nhanh

Vào tháng 8/2019 khi Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt đề án thúc đẩy mô hình kinh tế chia sẻ như một động thái để chuyển hướng đến nền kinh tế số. Bằng việc phê duyệt mô hình kinh tế chia sẻ của Thủ tướng, có thể thấy rõ quan điểm của Chính phủ trong câu chuyện này là ủng hộ và thích ứng với xu thế phát triển mới của mô hình kinh tế chia sẻ trong điều kiện phát triển rất nhanh của công nghệ số trên thế giới. Không cần thiết phải có các chính sách riêng biệt cho hình thức kinh doanh theo mô hình kinh tế chia sẻ do kinh tế chia sẻ không phải là một bộ phận tách rời hoặc một thành phần kinh tế riêng trong nền kinh tế.

Bốn nhóm giải pháp quản lý nhà nước nhằm thúc đẩy mô hình kinh tế chia sẻ gồm: Nhóm các giải pháp thực hiện quyền và trách nhiệm của người cung cấp dịch vụ trong kinh tế chia sẻ; Nhóm giải pháp thực hiện quyền và trách nhiệm của người sử dụng dịch vụ trong kinh tế chia sẻ; Nhóm giải pháp thực hiện quyền và trách nhiệm của doanh nghiệp công nghệ, doanh nghiệp cung cấp nền tảng trong kinh tế chia sẻ; nhóm giải pháp đối với Nhà nước nhằm xây dựng và phát triển hệ sinh thái cho kinh doanh, đầu tư theo mô hình kinh tế chia sẻ.

Ông Trần Trọng Tuyến, Tổng Thư ký Hiệp hội thương mại điện tử, CEO CTCP Công nghệ Sapo đánh giá, mô hình kinh tế nền tảng đã phát triển mạnh mẽ trên thế giới và ở Việt Nam, nhận được sự ủng hộ và đánh giá tích cực của nhiều bên liên quan nhờ vào những lợi ích mà các nền tảng mang lại như tăng năng suất, giảm chi phí, tạo ra các thị trường mới, cũng như gia tăng sự linh hoạt của thị trường lao động. Tuy nhiên, sau một thời gian hoạt động, mô hình này dần bộc lộ một số khiếm khuyết cần đến sự can thiệp của nhà nước để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, người lao động, chống thất thu thuế...

Nói về việc Chính phủ chính thức thông qua Đề án thúc đẩy mô hình kinh tế chia sẻ góp phần quan trọng “cởi trói” và mở đường cho sự phát triển của mô hình kinh tế chia sẻ ở Việt Nam, ông Tuyến cho biết, việc mở cửa đón nhận và thúc đẩy xu hướng kinh tế chia sẻ cho thấy Chính phủ đang rất sẵn sàng cho một cú huých của nền kinh tế nước nhà. Sự chuyển biến này tác động không nhỏ tới cộng đồng doanh nghiệp.

Trong khi xu thế ứng dụng công nghệ vào sản xuất kinh doanh là không thể đảo ngược thì vấn đề quan trọng với bản thân các doanh nghiệp Việt đó là làm thế nào để khai thác tối đa điểm mạnh của mô hình kinh tế chia sẻ để “không bị bỏ lại phía sau”? Trả lời về điều này, ông Nguyễn Minh Quý - Chủ tịch Tập đoàn Novaon cho biết dù khá khó nhưng doanh nghiệp Việt không phải không có khả năng “bứt” lên. Để thành công, startup và doanh nghiệp công nghệ Việt sẽ cần 3 yếu tố. Thứ nhất là năng lực công nghệ khủng, vì làm nền tảng. Thứ hai là mô hình mới cần tính sáng tạo và đổi mới rất mạnh. Thứ ba là vì thị trường và mô hình có đối thủ nhiều ông lớn, nên việc lựa chon đối đầu hay chọn ngách cũng là chuyện sống còn.

Nguyên An

Bạn đang đọc bài viết "Dập dềnh" làn sóng kinh tế chia sẻ tại chuyên mục Kinh tế của Tạp chí Điện tử Thương Trường. Mọi thông tin góp ý và chia sẻ, xin vui lòng liên hệ SĐT: 0913398394 hoặc gửi về hòm thư [email protected]