“Đắt hàng” một cách bất ngờ

Mới đây, Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX) đã có thông báo kết quả bán đấu giá 17,56 triệu cổ phần của Tổng Công ty Xây dựng Công trình Giao thông 5 (Cienco 5) do Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC) sở hữu.

Số lượng cổ phần chào bán là 17.560.000 cổ phần (175,6 tỷ đồng theo mệnh giá), tương đương 40% vốn điều lệ tại CIENCO 5 với mức giá khởi điểm 19.300 đồng/cổ phần.

Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC) đã hoàn thành bán đấu giá thoái vốn số cổ phần sở hữu tại Tổng công ty Xây dựng Công trình Giao thông 5 (CIENCO 5).

Phiên đấu giá thu hút sự quan tâm của 2 nhà đầu tư tổ chức, khối lượng cổ phần đăng ký mua đạt 35.120.000 cổ phần, gấp 2 lần khối lượng cổ phần chào bán. Mức giá đặt mua cao nhất và thấp nhất đạt 19.500 đồng và 19.400 đồng/cổ phần.

Kết quả sau phiên đấu giá, SCIC đã bán hết toàn bộ 17.560.000 cổ phần (100% số cổ phần chào bán) cho 1 nhà đầu tư tổ chức với giá đấu thành công bình quân 19.500 đồng/cổ phần. Tổng giá trị cổ phần bán được đạt hơn 342 tỷ đồng.

Đây không phải lần đầu tiên, cổ phần Cienco 5 được chào bán. Cuối năm 2015, Bộ Giao thông - Vận tải đã đấu giá cổ phần của tổng công ty này trên Sở Giao dịch chứng khoán TP.HCM (HoSE), thu hút 3 nhà đầu tư tổ chức. Hải Phát Invest là đơn vị trúng giá, với số tiền bỏ gấp đôi giá khởi điểm.

Tính đến tháng 10/2019, cổ đông Cienco 5 gồm 84 nhà đầu tư, trong đó 94,18% vốn thuộc sở hữu của 3 tổ chức, gồm SCIC (40%), Hải Phát Invest (sở hữu 38,68% vốn) và Công ty Đầu tư Hải Phát Thủ đô (15,5% vốn).

Dù SCIC là cổ đông có tỷ lệ sở hữu lớn nhất, nhưng nhóm Hải Phát nắm trên 51% mới là bên có đủ quyền chi phối phần lớn các quyết định. Điển hình đầu năm 2019, khi lấy ý kiến cổ đông về việc hợp tác giữa Cienco 5 và Công ty cổ phần Bất động sản Hải Phát để cùng thực hiện Dự án BT phân đoạn II và Dự án đối ứng Khu đô thị Mỹ Hưng theo tỷ lệ 55/45%, SCIC đã không tán thành, song chủ trương vẫn được thông qua với tỷ lệ quá bán đồng ý.

Công ty cổ phần Bất động sản Hải Phát (do Hải Phát Invest thành lập, sau đó đã rút hết vốn và Công ty hiện có tên mới là HP Land) khi đó được giới thiệu là doanh nghiệp bất động sản có tiềm lực tài chính. Dù cổ đông Hải Phát Invest từng đứng ra sáng lập, nhưng ở thời điểm bỏ phiếu, Hải Phát Invest và HP Land không còn mối quan hệ về vốn hay người nội bộ. Do không phải là giao dịch bên liên quan, nên nhóm cổ đông đa số vẫn có quyền biểu quyết.

Điều đáng nói, trong lần chào bán cổ phần này, hồ sơ công bố phục vụ đợt đấu giá hoàn toàn không có thông tin tài chính của Cienco 5 trong năm 2019, với lý do là báo cáo tài chính tổng hợp kiểm toán năm 2019 chưa được phát hành. Trong khi đó, hồ sơ cũng không có báo cáo tài chính nào khác của năm tài chính 2019.

Chưa kể, các nhà đầu tư quan tâm đến Cienco 5 còn phải chịu một mức giá khởi điểm khá “chát”, cao gần gấp đôi mức giá khởi điểm mà Bộ Giao thông - Vận tải đưa ra vài năm trước. Trong năm tài chính 2018, Cienco 5 lãi vỏn vẹn 307 triệu đồng. So với quy mô vốn điều lệ, thu nhập ròng trên mỗi cổ phiếu (EPS) chưa đạt tới 7 đồng. Nếu so sánh mức giá khởi điểm hơn 19.000 đồng/cổ phần, với mức EPS trên, P/E sẽ cao ngất ngưởng.

Công ty mẹ “rỗng ruột”?

CIENCO 5 là Tổng công ty Nhà nước, được thành lập năm 1995. Năm 2010, công ty chuyển đổi mô hình sang hình thức công ty mẹ-công ty con. Năm 2013, Tổng công ty triển khai cổ phần hóa Công ty mẹ - Tổng công ty Xây dựng Công trình Giao thông 5. Từ ngày 2/6/2014, Tổng công ty chính thức hoạt động dưới hình thức công ty cổ phần.

Ngành nghề kinh doanh chủ yếu của Tổng công ty là xây dựng các công trình giao thông. 

Khác với nhiều doanh nghiệp nhà nước được cổ phần hóa, Cienco 5 không thuộc diện phải lên sàn do không thỏa mãn điều kiện công ty đại chúng. Chính vì lý do trên, thông tin về hoạt động kinh doanh của Cienco 5 trở nên rất khó tiếp cận. Tình hình kinh doanh của tổng công ty này cũng chỉ được hé lộ sau bản công bố thông tin của SCIC, dù chỉ tới năm 2018.

Điểm lại hoạt động kinh doanh những năm gần đây, tình hình của Cienco 5 có nhiều khó khăn hơn thuận lợi. Trong đó, một khó khăn lớn xuất phát từ chính quá trình cổ phần hóa.

“Trước khi thực hiện tại công ty mẹ, Cienco 5 đã cổ phần hóa các công ty con với tỷ lệ sở hữu giảm xuống dưới mức chi phối. Toàn bộ nguồn lực về thiết bị, lao động, công nghệ… nằm lại các công ty liên kết. Tổng công ty chỉ còn bộ máy quản lý điều hành tại văn phòng, một số tài sản cố định phục vụ công tác quản lý và phần vốn góp không chi phối tại các công ty liên kết”, bản công bố do bên chào bán nêu.

Hiệu ứng domino còn khiến Cienco 5 gặp khó về tài chính do giá trị đầu tư vào công ty liên kết ngang ngửa với 50% vốn điều lệ (151 tỷ đồng). Chưa kể, các công ty liên kết còn là “con nợ” khó đòi với giá trị vay lớn, phát sinh từ việc tổng công ty hỗ trợ tài chính khi còn là công ty con.

Theo đại diện Công ty Unistars - đơn vị chịu trách nhiệm kiểm toán Cienco 5, một số đơn vị nhận đầu tư không gửi báo cáo tài chính hay xác nhận công nợ, dù phía Tổng công ty đã yêu cầu, nhiều khoản phải thu trong số này đã tồn qua nhiều kỳ. Vốn chủ sở hữu bị ứ đọng cũng là nguyên nhân khiến Công ty cần vay nhiều hơn khi chuẩn bị cho các dự án mới, dẫn đến tăng chi phí tài chính và giảm lợi nhuận của doanh nghiệp.

Theo cập nhật kết quả kinh doanh năm 2018, ba nguồn thu chính của Cienco 5 đến từ xây lắp, thu phí đường bộ và chuyển nhượng dự án bất động sản. Trong khi hoạt động xây lắp những năm gần đây bị ảnh hưởng do đầu tư công bị thắt chặt, thì kinh doanh bất động sản cũng bị thu hẹp.

Chính vì vậy, thu phí đường bộ đóng vai trò là nguồn thu chính, chủ yếu từ tuyến Quốc lộ 1A đoạn Km 987 - Km 1027. Nguồn thu này cũng đã giảm rất mạnh từ tháng 9/2018 vì sự cạnh tranh từ đường cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi (đoạn đi qua Tâm Kỳ - Quảng Ngãi).

Doanh thu thu phí năm 2018 giảm 16% so với năm trước đó, đạt xấp xỉ 205 tỷ đồng. Giá vốn năm 2018 tăng vọt do mức trích khấu hao cho dự án chỉ mới là tạm tính. Phải đến năm 2019, Bộ Giao thông - Vận tải mới quyết toán tổng mức đầu tư.

Như vậy, thu phí đường bộ - mảng kinh doanh tưởng chừng mang về nguồn thu ổn định, nhưng lại khá bấp bênh. Lợi nhuận gộp mảng thu phí năm 2018 chỉ đạt 39 tỷ đồng, trong khi từng mang về 262 tỷ đồng trong năm 2017 và 63 tỷ đồng trong năm 2016.

Kết quả hoạt động không mấy khả quan trong những năm vừa qua đã khiến Cienco 5 chưa thể trả cổ tức cho cổ đông từ năm 2014 đến nay, bởi phải tập trung vốn cho sản xuất - kinh doanh.

“Điểm nhấn” quỹ đất vàng

Là nhà thầu trong lĩnh vực giao thông, trong những năm gần đây, hoạt động kinh doanh của CIENCO 5 cho thấy sự đi xuống khi doanh thu năm 2017 và năm 2018 lần lượt đạt 490 tỷ đồng và hơn 275 tỷ đồng. Lợi nhuận trong năm 2017 và 2018 đều chưa đến 1 tỷ đồng.

Dù ghi nhận kết quả kinh doanh không như kỳ vọng, song điểm hấp dẫn của CIENCO 5 lại đến từ Dự án Đường trục phía Nam tỉnh Hà Tây (cũ).

Dự án được Thủ tướng Chính phủ chấp thuận chủ trương đầu tư theo hình thức BT vào tháng 11/2007 và giao cho CIENCO 5 làm chủ đầu tư. Tổng chiều dài toàn bộ Dự án là 41,5 km với giai đoạn 1 (từ Km00 - Km19+900) dài 19,9 km. Dự án đối ứng cho giai đoạn 1 là Khu đô thị mới Thanh Hà A, B - CIENCO 5 (quận Hà Đông, Hà Nội) có tổng quy mô diện tích gần 400 ha.

Như đã biết, giai đoạn 1 của Dự án đã được chuyển giao cho Công ty CP Tập đoàn Mường Thanh thông qua việc thoái vốn tại pháp nhân Dự án là Công ty CP Phát triển Địa ốc CIENCO 5 (CIENCO 5 Land). Hiện CIENCO 5 còn sở hữu giai đoạn 2 (từ Km19+900 - Km41+500) có chiều dài 21,6 km.

Để thu hồi vốn và lợi nhuận, CIENCO 5 được UBND TP. Hà Nội thanh toán bằng Dự án Khu đô thị Mỹ Hưng, tại xã Cự Khê, xã Mỹ Hưng, xã Tam Hưng, huyện Thanh Oai (Hà Nội). Quy mô Khu đô thị lên đến 182 ha, cung cấp các sản phẩm đất xây nhà thấp tầng, nhà cao tầng, đất công cộng dịch vụ... Với tổng vốn đầu tư 17.075 tỷ đồng, Dự án dự kiến hoàn thành trong quý IV/2022.

Ngoài ra, Cienco 5 quản lý và sử dụng khu đất có diện tích 1.063 m2 tại TP. Đà Nẵng. Đây là khu đất là đất được Nhà nước giao có thu tiền sử dụng đất.

Trong năm 2018, Cienco đã chi 30 tỷ đồng hợp tác với Công ty SEA Thuận Phước (một công ty từng do Hải Phát Invest sở hữu trên 20% cổ phần) để thực hiện một dự án khu công viên văn hóa đa chức năng tại Hội An.

Nếu nhìn vào các dự án mà tổng công ty này đang thực hiện, thì mảng bất động sản của Cienco 5 vẫn còn tiềm năng. Ngoài Dự án Khu dân cư Đông Nam thị trấn Châu Ô đang bán hàng và bàn giao cho khách, Cienco 5 đang triển khai thiết kế thi công Dự án Khu đô thị Nam sông Trà Khúc (Quảng Ngãi). Tổng công ty cũng đang để ý dự án khu đô thị sinh thái - văn hóa - du lịch dân tộc Đắk Lắk, nhưng mới chỉ ở giai đoạn tiếp cận.

Ngoài ra, công ty quản lý và sử dụng khu đất có diện tích 1.063,5 m2 tại TP. Đà Nẵng. Khu đất là đất được Nhà nước giao có thu tiền sử dụng đất.

Ngành nghề kinh doanh chủ yếu của Tổng công ty là xây dựng các công trình giao thông. Một số các dự án tiêu biểu của CIENCO 5 gồm: dự án đường Hồ Chí Minh, dự án nâng cấp quốc lộ 10, dự án đường cao tốc Sài Gòn-Trung Lương, dự án Nhiêu Lộc-Thị Nghè, dự án đường cao tốc Cầu Giẽ-Ninh Bình, dự án đường cao tốc Bắc-Nam. Một số công trình cầu gồm: cầu Bồng Sơn, cầu Tuyên Sơn, cầu Rạch Miễu, cầu Thạch Hội, cầu Hương An.

Cienco 5 “về tay” Hải Phát?

Tính đến thời điểm trước phiên đấu giá, Hải Phát Invest và công ty có liên quan là Công ty CP Đầu tư Hải Phát Thủ Đô đang nắm giữ tổng cộng 54,18% vốn điều lệ của CIENCO 5. Việc thoái vốn của SCIC tới đây sẽ là cơ hội để nhóm Hải Phát Invest chi phối tuyệt đối mọi quyết sách tại CIENCO 5.

Cuối năm 2015, ngay sau khi mới trúng đấu giá 23,18% cổ phần của CIENCO 5, nhóm Hải Phát Invest đã cùng các cổ đông khác thực hiện việc sửa đổi điều lệ, tăng số lượng thành viên HĐQT từ 5 lên 7 người; thay đổi tỷ lệ biểu quyết thông qua nghị quyết của ĐHĐCĐ từ 75% xuống còn 51%. Bên cạnh đó, ngày 28/4/2016, nhóm cổ đông tư nhân đã tổ chức họp ĐHĐCĐ bất thường, bầu thêm 3 thành viên HĐQT là đại diện của các cổ đông này, chính thức kiểm soát HĐQT CIENCO 5.

Tuy nhiên, hành động trên của nhóm cổ đông Hải Phát Invest bất thành do vi phạm Luật Doanh nghiệp, Nghị định 59/2011/NĐ-CP của Chính phủ về chuyển doanh nghiệp 100% vốn nhà nước thành công ty cổ phần và cả điều lệ Công ty.

Với những “sự cố” từng gặp phải khi cố giành quyền kiểm soát CIENCO 5 trước đó, Hải Phát Invest hoàn toàn có thêm lý do tham gia phiên đấu giá, để thâu tóm triệt để tổng công ty này.

Tuy nhiên, sau phiên đấu giá, danh tính của nhà đầu tư mua trọn 17.560.000 cổ phần của SCIC vẫn là một dấu hỏi.

Nguyên An

Bạn đang đọc bài viết [Thương vụ thoái vốn của SCIC] 40% của CENCO 5 “đắt hàng” nhờ đất vàng? tại chuyên mục Doanh nhân / Doanh nghiệp của Tạp chí Điện tử Thương Trường. Mọi thông tin góp ý và chia sẻ, xin vui lòng liên hệ SĐT: 0913398394 hoặc gửi về hòm thư [email protected]