Tắt tính năng kiếm tiền

Không đơn thuần như Tập đoàn Yeah 1 cho rằng hoạt động kinh doanh liên quan tới mảng YouTube Adsense chỉ chiếm 13% tổng lợi nhuận của công ty, mà toàn bộ hệ sinh thái của Yeah 1 sẽ ảnh hưởng theo.

Đặc biệt điều dễ thấy nhất là ảnh hưởng nghiêm trọng đến các khoản đầu tư lớn của Yeah 1 gần đây vào ScaleLab LLC, chưa kịp khai thác để thu hồi vốn.

Năm 2015, Yeah 1 được cấp giấy phép mạng đa kênh của YouTube (MCN) và là 1 trong số khoảng 250 MCN trên toàn thế giới tính đến thời điểm 2018. Đến năm 2017, Yeah 1 thành lập Yeah 1 Network để quản lý MCN.

Theo Yeah 1, dù mới chính thức hoạt động hơn 3 năm, hệ thống YouTube của công ty đã liên tục phát triển mạnh mẽ, với mức tăng trưởng 2 con số hằng năm.

Các kênh trong hệ thống YouTube của Yeah 1 thu hút không chỉ khán giả ở Việt Nam mà còn từ hơn 150 quốc gia khác, điển hình là Mỹ, Đức, Canada, Úc và Nhật Bản.

Lượt xem từ thị trường Việt Nam chiếm đa số nhưng doanh thu và lợi nhuận đem lại nhiều nhất lại đến từ thị trường Mỹ.

Điều này không có gì khó hiểu việc Yeah1 vào đầu năm 2019 đã thực hiện thương vụ đầu tư vào ScaleLab, một công ty của Mỹ chuyên về tối ưu hóa nội dung và tối đa hóa người xem trên YouTube.

Yeah 1 có 2 cách kiếm tiền từ YouTube. Thứ nhất, với vai trò MCN, phần lớn doanh thu của Yeah 1 được nhận từ YouTube. Các nhãn hàng hay nhà quảng cáo sẽ trực tiếp trả tiền cho YouTube để phân phối các quảng cáo của họ tới người xem.

YouTube giữ 45% doanh thu quảng cáo và trả 55% còn lại cho Yeah 1. Công ty sẽ giữ khoảng 5-30% trên phần doanh thu nhận được từ YouTube và thanh toán 70-95% còn lại cho các nhà sản xuất nội dung/đối tác kênh YouTube của mình (YouTuber).

Thứ 2 là Yeah 1 có nguồn thu trực tiếp từ bán hàng trực tiếp, nơi các thương hiệu và nhà quảng cáo xuất hiện trong nội dung video của hệ thống Yeah1 Network.

Các sản phẩm và dịch vụ của thương hiệu sẽ được quảng cáo ngay trên nội dung do Yeah 1 sản xuất. Doanh thu ở hoạt động này được trả trực tiếp từ các nhãn hàng/nhà quảng cáo dựa trên hợp đồng đã ký trước và không phải phân chia doanh thu với YouTube.

Yeah1 cũng cho biết, năm 2018, tổng doanh thu từ YouTube MCN là 309 tỉ đồng (tương đương 13,3 triệu USD). Trong đó 1,35 triệu USD từ các kênh YouTube tự sở hữu và 11,95 triệu USD từ các kênh của bên thứ ba.

Biên lợi nhuận từ các kênh tự sở hữu (trên 50%) cao hơn đáng kể so với các kênh của bên thứ ba (khoảng 8%). Do đó, từ đây Yeah 1 cho rằng YouTube Adsense chỉ chiếm 13% tổng lợi nhuận của công ty.

Nhiều chuyên gia cho rằng, việc YouTube tắt tính năng kiếm tiền YouTube Adsense của Yeah 1 là do công ty này không kiểm soát được nội dung “bẩn” trên mạng.

Hay nói cách khác, Yeah 1 dựa vào MCN mà YouTube cấp phép để đóng vai trò thay YouTube quản lý nội dung trên mạng, nhưng vì lợi nhuận đã dung túng các kênh nội dung nhảm nhí, độc hại để thu hút lượt view.

Dù cho Yeah 1 vẫn giữ lại được các kênh YouTube tự sở hữu nhưng mảng kinh doanh này không dễ ăn vì phải tự sản xuất các nội dung chạy theo xu hướng, với mức độ cạnh tranh rất cao.

Chính bản thân Yeah 1 cũng nhìn nhận, Yeah1 gặp phải nhiều đối thủ cạnh tranh trên nhiều mặt, không chỉ trong nước mà còn trên quốc tế.

Trên phương tiệnYouTube, đối thủ lớn nhất củaYeah1 là POPSWorldwide từ Việt NamGMM Grammy từ Thái Lan, Freedom! từ Phillipines, và IDYT Network từ Indonesia.

Còn trên phương tiện kênh truyền hình giải trí, Yeah1 phải cạnh tranh với các kênh truyền hình nhà nước như VTV hay HTV vốn có thị phần lớn cùng nguồn vốn dồi dào.

Ngoài ra, công ty con Netlink, tuy là Đối tác Xuất bản duy nhất của Google tại thị trường Đông Nam Á, nhưng bù lại phải cạnh tranh với 37 Đối tác xuất bản khác trên toàn cầu như Acceleration eMarketing, Acqua Media,…

Bên cạnh đó, công ty cũng liên tục chịu áp lực từ các công ty nhỏ hơn, do tính đặc thù của ngành này đòi hỏi quy trình sáng tạo không ngừng nên sức ép cạnh tranh cũng vô cùng lớn. 

Và chính Yeah 1 cũng thấy được rủi ro là việc công ty là đối tác của 2 nền tảng kỹ thuật số phổ biến nhất hiện nay là Facebook và Google hỗ trợ rất lớn cho Yeah 1 phát triển nhanh chóng ra các thị trường quốc tế.

Tuy nhiên, việc phụ thuộc lớn vào 2 nền tảng này sẽ gây ảnh hưởng lớn tới hoạt động kinh doanh của công ty khi chính sách của các công ty lớn trên có sự thay đổi trọng yếu.

Vốn hóa bốc hơi gần 3000 tỷ đồng

Trong cả phiên giao dịch ngày 12/3, hơn 135.330 cổ phiếu YEG khớp lệnh đều ở mức giá sàn 147.600 đồng/cổ phiếu.

So với cuối ngày hôm qua, giá này tiếp tục giảm thêm 11.100 đồng (7%) sau sự cố liên quan tới YouTube được đưa ra. Với phiên giảm sàn thứ 7 liên tiếp, thị giá của Yeah1 tiếp tục chìm sâu xuống vùng thấp nhất kể từ khi niêm yết đến nay.

Những nhà đầu tư nắm giữ YEG đã mất tới 97.400 đồng mỗi cổ phiếu sở hữu, tương đương gần 40% giá trị chỉ vì sự cố lần này.

Đi kèm với đó, vốn hóa công ty công nghệ này cũng đã chính thức "bốc hơi" gần 3.000 tỷ đồng chỉ sau thời gian ngắn. Hiện thị trường chỉ còn định giá vốn hóa của Yeah1 vào khoảng 4.800 tỷ đồng.

Đáng chú ý, nhóm "tháo chạy" khỏi YEG hôm nay chủ yếu là nhà đầu tư nước ngoài. Khối này đã bán ròng gần 110.000 cổ phiếu YEG, chiếm trên 80% khối lượng giao dịch trong ngày.

Với số dư bán ở mức giá sàn vẫn còn tới gần 156.000 cổ phiếu, nhiều khả năng đà giảm của Yeah1 vẫn chưa dừng lại ở mức giá hiện nay khi tâm lý của các nhà đầu tư vẫn hoài nghi.

Sau khi một số lãnh đạo công ty đăng ký mua vào cổ phiếu, mới đây, ông Hoàng Đức Trung, Thành viên HĐQT Yeah1 cũng đăng ký mua thêm 200.000 cổ phiếu YEG để gia tăng tỷ lệ sở hữu.

Bên cạnh đó, CTCP Quản lý quỹ VinaCapital cũng đã đăng ký mua vào 100.000 cổ phiếu YEG. Đây chính là một quỹ đầu tư khác thuộc nhóm VinaCapital, cùng với DFJ Vinacapital Venture Investment Ltd.

Tuy nhiên, trong khi DFJ Vinacapital Venture Investment Ltd là cổ đông lớn sở hữu 7% vốn của Yeah1, thì CTCP Quản lý quỹ VinaCapital chưa sở hữu bất kỳ cổ phiếu nào của doanh nghiệp này.

Bán "con cưng" cho chủ cũ

Ngày 11/3, trong nỗ lực khắc phục sự cố, ban lãnh đạo Yeah1 cũng đã chính thức bán lại 100% vốn tại Công ty ScaleLab, LLC cho các chủ sở hữu cũ.

Sau scandal
Sau scandal" Yeah 1 còn lại gì?

Theo đó, YEG cho biết vừa ký thoả thuận bán lại 100% phần vốn tại ScaleLab trong sáng nay với giá 12 triệu USD. Đơn vị mua lại là chủ sở hữu ban đầu của ScaleLab gồm người sáng lập David E. Brenner và Brenner Pass Investment Corp – đơn vị do doanh nhân này toàn quyền kiểm soát.

Thương vụ này được thực hiện trong ba ngày, tính từ lúc công ty ra thông báo chuyển nhượng đến khi hoàn tất. Ban lãnh đạo Yeah1 cho biết việc chuyển nhượng toàn bộ cổ phần tại công ty con nhằm đảm bảo lợi ích cho cổ đông và đội ngũ sáng tạo nội dung của ScaleLab sau khi YouTube thông báo chấm dứt thoả thuận lưu trữ nội dung với các đơn vị liên quan đến Yeah1 từ 31/3.

Việc thoái vốn khỏi công ty này khiến Yeah1 mất đi cơ hội bành trướng ra thị trường thế giới. Thiệt hại hiện hữu nhất là hệ thống Yeah1 mất đi 3 tỷ lượt xem trên YouTube mỗi tháng, cơ hội đại diện cho 1.750 influencers (người có sức ảnh hưởng) với 400 triệu người theo dõi.

Theo Công ty cổ phần Chứng khoán TP HCM (HSC), trong trường hợp không thoái vốn tại ScaleLab, cộng thêm đàm phán thoả thuận lưu trữ nội dung thất bại thì Yeah1 có thể phải trích lập dự phòng và hạch toán lỗ 12 triệu USD cho khoản đầu tư này. Đây là số Yeah1 đã thanh toán tiền mua cổ phần hồi đầu năm, chưa kể đến 8 triệu USD công ty cam kết trả cho ban lãnh đạo ScaleLab nếu đạt chỉ tiêu kinh doanh trong vòng hai năm tới.

Theo lý giải từ Yeah1, việc bán lại khoản đầu tư trên nhằm đảm bảo lợi ích cao nhất cho các cổ đông, và cả đội ngũ sáng tạo nội dung hiện tại của ScaleLab và hệ sinh thái YouTube.

Thực tế, việc Yeah1 chuyển nhượng lại ScaleLab cho các chủ cũ với mục đích để mạng đa kênh này sẽ không còn nằm trong hệ thống của Yeah1. Qua đó sẽ không còn bị liên đới tới hoạt động của SpringMe Pte. Ltd (MCN bị YouTube cho rằng có hoạt động quản lý tuyển chọn kênh chưa phù hợp với chính sách).

Bên cạnh đó, việc chuyển nhượng lại ScaleLab cũng sẽ giúp Yeah1 không phải trích lập dự phòng với khoản đầu tư lên tới 12 triệu USD này trong trường hợp không đạt thỏa thuận lại được với YouTube Adsense.

Bởi nếu tiếp tục giữ lại ScaleLab, mà trường hợp xấu nhất xảy ra là Yeah1 và YouTube không có một thỏa thuận chung thì Yeah1 Network, Springme và cả ScaleLab sẽ không còn là các nhà mạng MCN của YouTube và sẽ không được tiếp tục quản lý kênh của bên thứ ba.

Theo đó, Yeah cũng sẽ không còn doanh thu từ mảng quản lý kênh của bên thứ ba, và gần như không còn doanh thu từ ScaleLab do hầu hết doanh thu của mạng đa kênh này đều đến từ quản lý kênh của bên thứ 3.

Trong trường hợp này, Yeah1 còn phải trích lập hết và xóa khoản đầu tư 12 triệu USD vào ScaleLab, đồng thời hạch toán lỗ số tiền tương đương đã chi vào thương vụ.

Theo Công ty chứng khoán HSC, nếu trường hợp này xảy ra, lợi nhuận sau thuế của cổ đông công ty mẹ Yeah1 sẽ giảm tới 83,3% so với dự báo trước đây là 256,7 tỷ đồng, xuống chỉ còn 26 tỷ đồng.

Nguy cơ chuỗi giá trị bị đứt gẫy

Liên quan đến Youtube Yeah 1 vẫn tiếp tục bán hàng trực tiếp (Direct Sales) với phần lớn doanh thu đến từ đánh giá được tài trợ (trực tiếp quảng cáo sản phẩm trong video), hợp tác B2B trong sản xuất nội dung. Việc bán quảng cáo chủ yếu là thỏa thuận giữa chủ kênh Youtube và các nhãn hàng.

Yeah 1 Netword vẫn tiếp tục quản lý các kênh Youtube tự sở hữu. Việc quản lý các kênh tự sở hữu mang lại biên lợi nhuận 50 - 70% so với quản lý các kênh của đối tác trung bình biên lợi nhuận chỉ khoảng 8%.

Chiến lược của Yeah 1 ngay từ đầu là hợp tác sở hữu nội dung số để gia tăng lợi nhuận, như việc hợp tác với hãng phim nước ngoài để mua bản quyền nội dung phát hành, mua công ty hoạt hình để sở hữu phim hoạt hình nổi tiếng cho trẻ em, thành lập ban nhạc trẻ theo mô hình Nhật Bản…

Về mặt lý thuyết, Yeah 1 có thể tăng cường các hoạt động khác để bù đắp lợi nhuận hụt do mất mảng MCN. Tuy nhiên, nếu không đạt thỏa thuận với Youtube thì Yeah 1 mất luôn hoạt động MCN, tức có thể sẽ trở về xuất phát điểm còn thấp hơn thời điểm mua ScaleLab để vươn lên vị thế là MCN lớn thứ 3 thế giới với khát vọng trở thành người dẫn đầu.

Nếu là mạng lưới MCN lớn, Yeah 1 có nhiều lợi thế như ông Đào Phúc Trí, CEO Yeah 1 đã từng chia sẻ: ”Hơn 70% doanh thu của Yeah 1 Network tới từ việc phân phối nội dung tại các khu vực và lãnh thổ ngoài Việt Nam.

Khi sở hữu trong tay một hệ thống đủ lớn với hơn 3.000 kênh và 7 tỷ lượt xem hàng tháng, số liệu (big data) mà chúng tôi nắm trong tay đủ để chúng tôi phân tích, đưa ra chiến lược tiếp cận, lựa chọn nội dung phù hợp với từng thị trường”.

Tuy nhiên, Yeah 1 đang đứng trước nguy cơ sẽ không còn lợi thế này. Các hoạt động phát hành nội dung số do Yeah 1 sở hữu sẽ gặp khó khăn hơn. Hay nhìn một cách khác, chuỗi giá trị mà Yeah 1 vừa xây dựng xong đã bị đứt gãy. 

Cổ đông của Yeah 1 chỉ có thể hy vọng, đạt được thỏa thuận mới với Youtube trong tương lai xa hơn hoặc mua lại một MCN khác sau này. Tuy nhiên, sau sự cố này, Yeah 1 sẽ phải đánh giá lại rủi ro khi xây dựng chiến lược phát triển trong tương lai. Còn nhà đầu tư, cổ đông Yeah 1 cũng có bài học cho riêng mình khi đầu tư vào lĩnh vực mới mẻ.

Thành viên Hội đồng quản trị Yeah 1, ông Hoàng Đức Trung và Công ty Quản lý quỹ VinaCapital  vừa ra thông báo đăng ký mua tổng cộng 300.000 cổ phiếu YEG. Động thái mua trong thời điểm giá rơi thẳng đứng cho thấy, lãnh đạo Công ty và cổ đông lớn cố gắng giảm bớt đà rơi của thị giá trên sàn. Tuy nhiên, điều cổ đông đại chúng và nhà đầu tư chờ đợi hơn cả là Yeah 1 tìm ra một phương án xử lý khó khăn hiện tại và củng cố chuỗi giá trị để khẳng định lại năng lực cạnh tranh.

 Tập đoàn Yeah1 (YEG) mới đây đã lên tiếng về thông tin YouTube chấm dứt thỏa thuận lưu trữ nội dung (CHSA) sau ngày 31/03/2019 đối với các công ty con/công ty đầu tư tài chính có hoạt động kinh doanh liên quan tới mảng YouTube Adsense của Yeah1 bao gồm SpringMe Pte. Ltd., Yeah1 Network Pte Ltd và ScaleLab LLC.

YouTube cho rằng SpringMe Pte. Ltd. (công ty có trụ sở tại Thái Lan, Yeah1 sở hữu gián tiếp 16.93%) đã có hoạt động quản lý tuyển chọn kênh chưa phù hợp với chính sách của YouTube. Điều này dẫn tới việc YouTube áp dụng chính sách tương tự với tất cả các công ty khác liên quan tới YouTube Adsense trực thuộc Tập đoàn.

Khánh Hà

Bạn đang đọc bài viết Sau "scandal" Yeah 1 còn lại gì? tại chuyên mục Doanh nhân / Doanh nghiệp của Tạp chí Điện tử Thương Trường. Mọi thông tin góp ý và chia sẻ, xin vui lòng liên hệ SĐT: 0913398394 hoặc gửi về hòm thư [email protected]