Hàng loạt sai phạm trong quá trình thực hiện dự án của chủ đầu tư và các nhà thầu

Thanh tra TP. HCM vừa thông báo Kết luận thanh tra (KLTT) toàn diện về sự cố sạt lở công trình bờ kè bảo vệ Khu dân cư (KDC) Tắc Sông Chà ở ấp Bình Mỹ, xã Bình Khánh, huyện Cần Giờ.

Nguyên nhân vụ sạt lỡ, theo kết quả kiểm định (KQKĐ) thuộc về chuyên môn kỹ thuật và năng lực của các nhà thầu trong việc khảo sát, thiết kế bản vẽ thi công (BVTC), thẩm tra thiết kế BVTC, thi công xây dựng (TCXD) công trình và giám sát TCXD.

Thanh tra TP. HCM đã thông báo Kết luận thanh tra (KLTT) toàn diện về sự cố sạt lở công trình bờ kè bảo vệ Khu dân cư (KDC) Tắc Sông Chà ở ấp Bình Mỹ, xã Bình Khánh, huyện Cần Giờ.

Cụ thể, Công ty CP Tư vấn xây dựng thủy lợi Thủy lợi - Thủy điện Nam Việt (Công ty Nam Việt) là nhà thầu tư vấn khảo sát xây dựng bước lập thiết kế BVTC - dự toán; tư vấn lắp thiết kế BVTC - dự toán.

Trong hồ sơ thiết kế, Công ty Nam Việt chưa đề cập, đánh giá hết các yếu tố bất lợi làm thay đổi sơ đồ chịu lực và làm giảm độ ổn định của công trình; chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ giám sát tác giả nên chưa kịp thời phát hiện việc công trình thi công chưa phù hợp với biện pháp thi công theo hồ sơ thiết kế được duyệt.

Bên cạnh đó, Công ty CP Đê kè Phát triển nông thôn Hải Dương là nhà thầu TCXD công trình đã triển khai trình tự thi công chưa phù hợp theo chỉ dẫn kỹ thuật thi công của Sở Giao thông vận tải.

Trong quá trình thi công thiếu đo đạc, không quan trắc thường xuyên để phát hiện sự biến đổi mái kè và địa hình lòng sông dưới chân mái kè, cũng như hình thành hố xói sâu dưới chân kè để có giải pháp xử lý kịp thời.

Đối với Công ty CP Tư vấn đầu tư Xây dựng Thủ Thiêm là nhà thầu tư vấn giám sát TCXD đã không giám sát chặt chẽ theo trình tự thi công, biện pháp thi công được duyệt. Cụ thể đã cho phép nhà thầu thi công, thi công hoàn thiện kết cấu sau kè, trong khi chưa đo đạc nghiệm thu mái kè và chưa thi công hoàn thiện toàn bộ mái kè, chưa phù hợp với trình tự thi công theo chỉ dẫn kỹ thuật của Sở GTVT.

Theo KLTT, từ sự cố công trình kè, đã bộc lộ nhiều sai phạm trong quá trình chuẩn bị đầu tư và thực hiện dự án. Tuy không gây thiệt hại về người, nhưng do sự cố dẫn đến chậm tiến độ so với kế hoạch, ảnh hưởng chất lượng của dự án, không đạt được mục tiêu chống sạt lở sông nhằm bảo vệ cơ sở hạ tầng xây dựng ven sông. Ước tính trị giá thiệt hại tối thiểu đối với đoạn kè bị sạt lở hơn 15,458 tỷ đồng.

Theo đó, các đơn vị nói trên đã thiếu trách nhiệm trong quá trình xây dựng dự án nên để xảy ra sự cố sạt lở công trình. 

Đối với Chủ đầu tư dự án là Khu Quản lý đường thủy nội địa (QLĐTNĐ), nay là Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng các công trình giao thông (QLDAĐTCCTGT) thuộc Sở GTVT. Chủ đầu tư có trách nhiệm phối hợp đo đạc kiểm tra lại hiện trạng nhằm phát hiện các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng công trình. Tuy nhiên, khi điều kiện địa hình (lòng sông) có thay đổi, chủ đầu tư vẫn thống nhất cho phép triển khai thi công hạng mục đào đắp (thả bao tải cát), phớt lờ lưu ý của Sở GTVT.

Không những vậy, chủ đầu tư còn phê duyệt, lựa chọn công ty Nam Việt làm nhà thầu một số gói thầu đã vi phạm nguyên tắc “không bảo đảm cạnh tranh trong đấu thầu”. Chủ đầu tư trình Sở GTVT thẩm định, phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng và thẩm định, phê duyệt thiết kế bản vẽ thi công – dự toán xây dựng công trình mà không kiểm tra, phát hiện nhà thầu này tự ý sử dụng số liệu kỹ thuật Vmax không có căn cứ, chỉ dựa trên cơ sở đánh giá trực quan và tham khảo số liệu một công trình tương tự ở kênh Thanh Đa, quận Bình Thạnh. 

Điều đặc biệt, công trình này không nằm trong cùng một dòng sông và cách địa điểm xây dựng bờ kè hàng chục cây số. Càng khó hiểu hơn là chủ đầu tư không gửi Lệnh khởi công cho Thanh tra Sở Xây dựng để phối hợp kiểm tra quá trình thi công xây dựng. Thanh tra TP. HCM xác định trách nhiệm này thuộc về Giám đốc Khu Quản lý Đường thủy nội địa và Phó Giám đốc phụ trách.

Xem xét trách nhiệm của lãnh đạo Sở GTVT

Theo KLTT, Sở GTVT chịu trách nhiệm quyết định đầu tư, phê duyệt dự án theo phân cấp của Chủ tịch UBND TP. HCM nhưng không tổ chức kiểm tra giám sát, theo dõi công tác đấu thầu theo quy định, để chủ đầu tư tổ chức lựa chọn nhà thầu (công ty Nam Việt) có nhiều sai phạm, không bảo đảm cạnh tranh trong đấu thầu. Sở GTVT đã chủ quan trong việc thẩm định, phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi; thẩm định, phê duyệt thiết kế bản vẽ thi công và dự toán công trình…Khi kiểm tra công tác nghiệm thu, Sở có kiểm tra công tác nghiệm thu lần 1 nhưng không ban hành văn bản thông báo kết quả kiểm tra.

Công trình thi công bờ kè Tắc Sông Chà có tổng chiều dài 581 m, tổng vốn đầu tư hơn 160 tỷ đồng và được khởi công vào tháng 12/2016. 

Đến khi sự cố xảy ra, Sở GTVT đã ký quyết định thành lập Tổ điều tra sự cố nhưng thiếu…các chuyên gia chuyên ngành kỹ thuật để đánh giá nguyên nhân sự cố và xác định thiếu đơn vị chịu trách nhiệm liên quan. UBND TPHCM sau đó đã có quyết định yêu cầu Sở GTVT, Tổ điều tra mời thêm một số chuyên gia chuyên ngành kỹ thuật để lấy ý kiến đánh giá nguyên nhân và giải pháp khắc phục sự cố. Hậu quả là thời gian xử lý kéo dài (18 tháng), trong khi sự cố cần phải tập trung khắc phục, hoàn thành và đưa công trình vào sử dụng. 

Theo Thanh tra TP. HCM, trách nhiệm của Sở GTVT trong sự cố này thuộc về Phó Giám đốc Sở phụ trách, Phòng Quản lý Đường thủy và cá nhân từng thời kỳ và Giám đốc Sở GTVT chịu trách nhiệm chung với vai trò người đứng đầu.

Từ những kết luận trên, Thanh tra TP. HCM kiến nghị và được Phó Chủ tịch UBND TP. HCM Ngô Minh Châu thống nhất, yêu cầu Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông TP. HCM chủ trì, phối hợp với Sở GTVT kiểm điểm trách nhiệm và có hình thức xử lý sai phạm đối với các đơn vị, cá nhân trước đây công tác tại Khu Quản lý đường thủy nội địa (bao gồm Phó giám đốc phụ trách có liên quan). 

Ngoài ra, chủ đầu tư có trách nhiệm căn cứ vào các điều khoản trong hợp đồng để xem xét giải quyết chi phí khắc phục sự cố, chi phí kiểm định và không được dùng ngân sách để thanh toán các chi phí nói trên.

KLTT cũng yêu cầu Giám đốc Sở GTVT chủ trì kiểm điểm làm rõ trách nhiệm và xử lý sai phạm đối với Phòng Quản lý đường thủy, các cá nhân trực thuộc Sở có liên quan và có biện pháp xử lý đối với Giám đốc Khu Quản lý đường thủy nội địa từng thời kỳ có liên quan (kể cả nghỉ việc)

Bên cạnh đó, giao Giám đốc Sở Xây dựng, Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư chỉ đạo Thanh tra Sở tham mưu xử phạt VPHC trong lĩnh vực HĐXD và trong lĩnh vực hoạt động đấu thầu đối với Chủ đầu tư và các đơn vị tham gia HĐXD tại công trình kè bảo vệ KDC Tắc Sông Chà, có biện pháp xử lý các đơn vị theo đúng thẩm quyền và đúng quy định pháp luật. 

An Nguyên