Vào tầm ngắm kiểm toán Nhà nước

Năm 2018, tổng thu nhập hoạt động của BIDV đạt 44.483 tỷ, tăng 14% so với năm trước. Trong đó, thu nhập lãi thuần ở mức 34.955 tỷ đồng, cao hơn 13%. Chi phí hoạt động 16.117 tỷ và trích lập dự phòng 18.893 tỷ đồng lần lượt tăng 4% và 27%. BIDV kết thúc năm với khoản lãi trước thuế 7.542 tỷ đồng, cao hơn 9% so với 2018. Lãi ròng đạt 7.357 tỷ đồng, tăng 8%.

Tổng tài sản cuối 2018 ở mức 1,31 triệu tỷ đồng, tăng 9,2% so với đầu năm. Trong đó, dư nợ cho vay khách hàng đạt 988.739 tỷ đồng, tăng 14%. Huy động tiền gửi của khách hàng đạt 989.671 tỷ đồng, tăng 15%.

BIDV oằn mình

Tuy nhiên, trong Báo cáo tài chính hợp nhất năm 2018 của ngân hàng BIDV do Ernst&Young thực hiện kiểm toán cho thấy sự chênh lệch tăng thêm của nợ xấu và ngân hàng này cũng gia tăng các khoản trích lập dự phòng rủi ro trong năm.

Cụ thể, số liệu nợ xấu tăng từ 16.697 tỷ lên 18.802 tỷ đồng. Trong đó, nợ nhóm 4 nâng từ 4.680 tỷ lên 6.182 tỷ đồng và nợ nhóm 3 từ 4.847 tỷ đồng lên 5.450 tỷ đồng. Nợ nhóm 5 không đổi sau kiểm toán, chiếm 38% tổng nợ xấu ngân hàng. Tỷ lệ nợ xấu nội bảng của BIDV tăng từ 1,69% lên 1,9%. 

Năm 2018 cũng chứng kiến ngân hàng này dành khoảng 18.900 tỉ đồng cho chi phí dự phòng rủi ro tín dụng, tăng mạnh hơn 4.000 tỉ đồng so với năm ngoái, làm lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh giảm từ 28.366 tỉ đồng xuống còn 9.472 tỉ đồng.

Tổng số dư trích lập dự phòng rủi ro tiền gửi và cho vay các tổ chức tín dụng khác của BIDV năm 2018 là gần 110 tỉ đồng, tăng gấp đôi so với con số năm 2017.

Bên cạnh đó, BIDV còn có 14.138 tỷ đồng trái phiếu đặc biệt do VAMC phát hành, giảm 27% so với đầu năm, trong đó trích lập dự phòng 7.676 tỷ đồng.

Trái phiếu đặc biệt do VAMC phát hành là giấy tờ có giá có thời hạn để mua nợ xấu ngân hàng. Trái phiếu đặc biệt tại ngày 31-12-2018 và 31-12-2017 của BIDV nắm giữ có kỳ hạn 5 năm và không hưởng lãi suất.

Kiểm toán cũng cho thấy BIDV giảm một nửa giá trị phát hành giấy tờ có giá bao gồm chứng chỉ tiền gửi, kỳ phiếu, trái phiếu trong năm 2018, chỉ còn gần 40.000 tỉ đồng.

Theo báo cáo lưu chuyển tiền tệ hợp nhất kiểm toán năm 2018 của BIDV, ngân hàng này vẫn có xu hướng sụt giảm tài sản hoạt động hơn 1.000 tỉ đồng.

Mặc dù các khoản kinh doanh chứng khoán, công cụ tài chính phái sinh, các khoản tiền gửi và cho vay các tổ chức tín dụng khác tăng mạnh so với năm 2017 nhưng BIDV cũng phải tăng thêm 10.000 tỉ đồng dự phòng bù đắp tổn thất các khoản tín dụng, chứng khoán, đầu tư dài hạn...

Trước đó, CTCP Chứng khoán TP. HCM (HSC) nhận định, mặc dù quá trình xoá nợ xấu của BIDV đã có những tiến triển lớn trong hai năm qua nhưng ngân hàng vẫn cần thêm 2 - 3 năm trích lập dự phòng quyết liệt để xử lí phần lớn nợ xấu tồn đọng.

Cùng với đó, HSC cho rằng lợi nhuận của BIDV vẫn sẽ bị ăn mòn phần lớn bởi chi phí dự phòng cho dù tổng thu nhập hoạt động có thể tăng trưởng mạnh khi ngân hàng chuyển hướng sang bán lẻ.

Nợ xấu của BIDV từ đâu?

BIDV đã phải gánh chịu "di sản" nợ xấu từ thời ông Trần Bắc Hà làm chủ tịch HĐQT. Thời kỳ cầm quyền của ông Trần Bắc Hà đã thúc đẩy sự phát triển vượt bậc của BIDV, trở thành một trong 4 ngân hàng mạnh của hệ thống. Tuy nhiên, cũng “góp phần” đẩy nợ xấu tăng vọt.

Theo báo cáo tài chính của 11 ngân hàng công bố vào tháng 8/2016 (thời điểm ông Hà nghỉ hưu) BIDV là ngân hàng có tổng số nợ xấu cao nhất, lên tới 13.183 tỉ đồng, tăng 35,95% so với cuối năm 2015.

Vì vậy, thống đốc Lê Minh Hưng từng cho rằng một trong những lý do nợ xấu cao chính là rủi ro về đạo đức của một bộ phận cán bộ ngân hàng, thoái hóa biến chất và lợi dụng chức vụ quyền hạn, câu kết với khách hàng để cố ý làm trái các quy định.

Năm 2017, nghị quyết 42/2017/QH14 về thí điểm xử lý nợ xấu của các NHTM được triển khai, BIDV đứng trước một thời cơ mới, có thể sẽ xử lý nợ xấu nhanh hơn, hiệu quả hơn hoặc có thể vẫn trì trệ. 

Ban lãnh đạo BIDV lập ra giải pháp triển khai Nghị quyết 42 với các nội dung như: Thành lập nhóm công tác giúp ban chỉ đạo triển khai các công việc, Bố trí đủ cán bộ có trình độ nghiệp vụ, đạo đức vào các dây chuyền xử lý nợ,…

Tuy nhiên, đã gần 2 năm triển khai, đến nay nợ xấu của BIDV vẫn chưa có nhiều chuyển biến tích cực.

Nguyên An

Bạn đang đọc bài viết BIDV oằn mình "cõng" nợ xấu tại chuyên mục Tài chính - Ngân hàng của Tạp chí Điện tử Thương Trường. Mọi thông tin góp ý và chia sẻ, xin vui lòng liên hệ SĐT: 0913398394 hoặc gửi về hòm thư [email protected]