Ngân hàng của "đại chiến"

Đại hội cổ đông bất thường của Ngân hàng Xuất nhập khẩu Việt Nam (Eximbank) vào ngày 26/4/2019 đã không thể diễn ra khi chỉ có 57,62% tổng số cổ phần có quyền biểu quyết có mặt, thấp hơn mức yêu cầu tối thiểu 65%.

Nguyên nhân chính có thể là do các nhóm cổ đông đã không đạt được thỏa thuận trước đại hội. Cuộc chiến tranh chức “minh chủ” của Eximbank một lần nữa nổ ra và có thể kéo ngân hàng này chìm sâu vào khủng khoảng.

Đại chiến

Cơ cấu cổ đông cho thấy Eximbank chỉ có duy nhất một cổ đông lớn là ngân hàng của Nhật Bản Sumitomo Mitsui Banking Corporation (SMBC) sở hữu 15% cổ phần. Tỷ lệ sở hữu trong nước là 70%, nước ngoài 30%. Trong danh sách 10 thành viên hội đồng quản trị hiện tại chỉ có duy nhất bà Lương Thị Cẩm Tú sở hữu số cổ phần lớn là 13,80 triệu cổ phần, các thành viên còn lại đều không sở hữu hoặc sở hữu không đáng kể. Tổng số cổ đông đến thời điểm chốt danh sách đại 18/01/2019 lên đến 14.365 cổ đông.

Cơ cấu trên cho thấy Eximbank là một ngân hàng hết “đại chúng”. Tuy nhiên, thực tế có thể không hoàn toàn như vậy. Kể từ đầu năm 2019 đến gần ngày đại hội có tới gần 500 triệu cổ phiếu, tương đương với gần 50% tổng số cổ phiếu có quyền tự do chuyển nhượng của ngân hàng được giao dịch thỏa thuận. Điều này khiến nhiều người nghi ngờ có làn sóng ngầm trong việc dịch chuyển của nhà đầu tư đối với Eximbank.

Nhìn lại quá khứ cho thấy cuộc chiến ở Eximbank cũng đã từng diễn ra dữ dội. Những nhà lãnh đạo vang bóng một thời của ngân hàng này là ông Lê Hùng Dũng và ông Trương Văn Phước đã phải ra đi nhưng cuộc chiến tranh dành quyền lực tại Eximbank vẫn luôn nóng bỏng. Trong năm 2016, Eximbank cũng đã có 2 lần tổ chức đại hội cổ đông bất thành. Các nhóm cổ đông lớn của ngân hàng này vẫn không tìm được tiếng nói chung.

Liên tiếp "dính" scandal

 Eximbank thu hút sự chú ý của dư luận khi xảy ra hàng loạt lùm xùm trước đại hội như bầu chủ tịch HĐQT, tin "hành lang" về thay đổi cơ cấu cổ đông, thua kiện phúc thẩm bà Chu Thị Bình…

Sự việc bắt nguồn từ tối 22-3 khi HĐQT Eximbank công bố nghị quyết về việc miễn nhiệm ông Lê Minh Quốc, nguyên chủ tịch HĐQT Eximbank và bổ nhiệm và Lương Thị Cẩm Tú làm chủ tịch HĐQT mới. 

Vào ngày 5/4 vừa qua, nhóm cổ đông Eximbank đã có văn bản đề nghị Chủ tịch HĐQT triệu tập cuộc họp để xem xét thảo luận và quyết định thông qua các nội dung như thay đổi ban lãnh đạo, bãi nhiệm Chủ tịch HĐQT Lê Minh Quốc và bầu chủ tịch HĐQT mới; xem xét thông qua các thủ tục pháp lý cho việc gia hạn chức danh Tổng giám đốc đối với ông Lê Văn Quyết - Thành viên HĐQT. Tuy vậy, cho đến trước Đại hội cổ đông bất thường ngày 26/04 vừa qua thì việc bãi nhiệm ông Quốc vẫn chưa thể diễn ra. Nội dung bãi nhiệm ông Quốc và bầu ông Quyết không có trong các tờ trình tại Đại hội lần này. Đây có thể là nguyên nhân chính khiến đại hội bất thành và các cổ đông vẫn còn phải “thương lượng” với nhau.

Ngay sau đó, ông Quốc đã có "tâm thư" gửi báo chí phản đối quyết định trên của HĐQT Eximbank. Ông cho rằng phiên họp và những Nghị quyết ngày 22-3 của nhóm thành viên HĐQT Eximbank không có giá trị pháp lý. Ông cũng có đơn xin cứu xét gửi lên Ngân hàng Nhà nước (NHNN) và gửi đơn lên Toà án nhân dân TP.HCM.

Sau đó tòa án đã quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời buộc tạm dừng thực hiện Nghị quyết của HĐQT Eximbank cho đến khi giải quyết xong vụ án. 

Đáp lại, Eximbank đã phát đi thông cáo: khẳng định việc HĐQT Eximbank đã tổ chức họp phiên 22-3 để bổ nhiệm bà Lương Thị Cẩm Tú là theo đúng quy định của Luật doanh nghiệp và điều lệ ngân hàng. 

Ngay lúc đang xảy ra lùm xùm thì hợp đồng lao động ký giữa Eximbank và ông Lê Văn Quyết, tổng giám đốc ngân hàng, cũng hết hạn đầu tháng 4, trong khi chưa có quyết định bổ nhiệm mới khiến Eximbank lâm vào tình trạng khuyết tổng giám đốc.

Cùng lúc đó, thị trường xuất hiện thông tin nhóm nhà đầu tư liên quan đến ông Nguyễn Quốc Toàn, chủ tịch HĐQT Ngân hàng TMCP Nam Á, sắp sửa hoàn tất thoái vốn khỏi Eximbank. Nguồn tin cho biết nhóm cổ đông này đã chuyển nhượng 8%, trong vài ngày tới sẽ bán nốt 7% vốn còn lại.

Trên thị trường chứng khoán, thống kê từ đầu năm 2019 đã có 500 triệu cổ phiếu Eximbank được "sang tay". Trong đó chỉ tính riêng trong phiên giao dịch ngày 3-4 và 5-4 với khối lượng giao dịch lên đến 40 triệu và gần 60 triệu cổ phiếu, giá trị đến hàng nghìn tỉ đồng. 

Mới nhất, nhóm 5 thành viên HĐQT gồm ông Đặng Anh Mai, ông Hoàng Tuấn Khải, ông Cao Xuân Ninh, ông Yasuhiro Saitoh và ông Yutaka Moriwaki đã có thông báo mời họp HĐQT với lý do chủ tịch HĐQT không thực hiện triệu tập họp theo đề xuất của Ban kiểm soát khiến nhiều vấn đề còn tồn đọng chưa được giải quyết. 

Chỉ một tuần trước đại hội, Eximbank đã tiếp tục thua kiện bà Chu Thị Bình trong phiên xử phúc thẩm vụ 245 tỉ đồng tiết kiệm bốc hơi. Tòa phúc thẩm cho rằng Eximbank đã áp dụng sai mức lãi suất đối với khoản tiền 245 tỉ đồng nên đã chấp nhận kháng cáo của bà Chu Thị Bình, buộc Eximbank phải trả hơn 115 tỉ cho bà Bình. 

Do phải liên tục đền bù các vụ mất tiền, lãi ròng cả năm 2018 của Eximbank chỉ còn 660 tỉ đồng. Quý 4-2018, Eximbank còn báo lỗ gần 310 tỉ đồng. Nợ xấu cũng ở mức cao. Tính đến cuối 2018, số dư nợ từ nhóm 3 đến nhóm 5 của Eximbank là 1.921 tỉ đồng, giảm 16,4% so với năm trước. Tỉ lệ nợ xấu nội bảng là 1,84%.

Ngoài ra, Eximbank còn 5.487 tỉ đồng nợ xấu tại VAMC, đứng thứ 6 trong danh sách những ngân hàng nợ xấu nhiều nhất. Năm 2018 Eximbank phải trích lập dự phòng rủi ro đến 904 tỉ đồng. 

Nguyên An

Bạn đang đọc bài viết Eximbank "liêu xiêu" vì "cuộc chiến vương quyền" tại chuyên mục Tài chính - Ngân hàng của Tạp chí Điện tử Thương Trường. Mọi thông tin góp ý và chia sẻ, xin vui lòng liên hệ SĐT: 0913398394 hoặc gửi về hòm thư [email protected]