Dịch Viêm phổi cấp diễn biến phức tạp và lây lan nhanh tại Trung Quốc và nhiều nước trên thế giới gây ảnh hưởng tới hoạt động giao thương giữa Trung Quốc với các nước khác trong đó có Việt Nam. Nhiều nhà nhập khẩu Trung Quốc đã thông báo cho các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản của Việt Nam tạm dừng việc giao hàng đến hết ngày 9/2/2020 hoặc cho đến khi có thông tin bình thường hóa các hoạt động trở lại từ Chính phủ Trung Quốc.

 Thủy sản xuất khẩu của Việt Nam bị ảnh hưởng vì dịch Corona.

Đối với các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản nói chung và xuất khẩu tôm nói riêng, thông báo "dừng giao hàng" mà các nhà nhập khẩu Trung Quốc gửi mới đây là một 'hung tin". 

Theo một doanh nghiệp xuất khẩu tôm cho biết, chi phí lưu kho đang tăng từng ngày do có đơn hàng đi Trung Quốc mà chưa thể thực hiện khi nhà nhập khẩu thông báo lùi ngày giao hàng. Một đơn vị khác thậm chí đã ký đơn hàng hơn 600 tấn tôm nhưng mới kịp giao sang Trung Quốc một nửa trước Tết. Số còn lại hiện phải lưu kho.

Một điều đáng lo ngại khác với các doanh nghiệp đó là nhu cầu nhập khẩu tôm từ Hàn Quốc, Mỹ, EU cũng bị tác động không tốt do tâm lý e dè, lo ngại dịch bệnh nên cũng ảnh hưởng tới việc chốt hợp đồng mới.

Nhiều cơ hội chiếm lĩnh thị trường

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), tôm Việt Nam cũng có cơ hội giành thị phần lớn hơn tại các thị trường Mỹ, Nhật Bản, EU. Đây chính là những thị trường truyền thống của các nhà cung cấp tôm Trung Quốc khi họ bị tạm ngừng đơn hàng.

Nguyên nhân cũng bắt đầu từ việc Virus corona đang khiến hàng hóa mắc kẹt trên toàn cầu. Nguồn cung tôm lớn cho Trung Quốc như Ecuador, Ấn Độ, Thái Lan cũng đang ùn ở cảng Trung Quốc mà chưa được thông quan. Nhiều tàu biển hiện không thể cập cảng ở Trung Quốc do việc đóng và bốc dỡ hàng hóa diễn ra chậm hoặc không hoạt động. Các nước này cũng sốt sắng tìm thị trường thay thế như Mỹ, EU nên việc này càng ảnh hưởng tới nhu cầu nhập khẩu từ Việt Nam.

Tôm Việt Nam cũng còn cơ hội giành thị phần lớn hơn tại các thị trường Mỹ, Nhật Bản, EU

Sau dịch bệnh này, theo dự báo của VASEP, có thể người tiêu dùng Trung Quốc sẽ phải thay đổi nhận thức và thói quen ăn uống, hạn chế ăn thực phẩm tươi sống. Nhu cầu tiêu thụ tôm của người tiêu dùng Trung Quốc có thể sẽ cao hơn để thay thế cho các mặt hàng giáp xác sống khác như tôm hùm, các mặt hàng tươi sống như cá hồi ướp lạnh. Hiệp hội khuyến nghị doanh nghiệp nên nghiên cứu sản phẩm cho phù hợp với nhu cầu thị trường.

Hiện tỷ lệ đơn hàng cá hồi ướp lạnh nhập vào Trung Quốc bị hủy lên đến 80-90%. Nhiều chuyến bay tới Trung Quốc đã bị hủy và nhiều hãng cung cấp cá hồi, tôm hùm tại Scotland, Na Uy hoặc Australia cho Trung Quốc đang phải chật vật tìm kiếm thị trường thay thế. 

Trong khi đó, các công ty chiếm thị phần nhỏ ở Trung Quốc cơ bản việc tiêu thụ tôm không bị ảnh hưởng trong giai đoạn hiện nay. Công ty CP thực phẩm Sao Ta (FMC) có thị phần ở Trung Quốc không tới 0,5%. Trung Quốc mua tôm Việt Nam chủ yếu là tôm sú cỡ lớn. Thời điểm này tôm sú cỡ lớn hết vụ, sản lượng cuối mùa không đủ trả các hợp đồng các thị trường khác. Cho nên cơ bản DN không bị ảnh hưởng việc tiêu thụ tôm trong giai đoạn hiện nay.

Phía sau những tác động của dịch corona từ Trung Quốc có thể ảnh hưởng đến sản xuất trong nước và giao thương với Trung Quốc, thì DN tôm Việt Nam cũng có thể có cơ hội giành thị phần lớn hơn tại các thị trường truyền thống của các nhà cung cấp tôm Trung Quốc như Mỹ, Nhật Bản, EU khi nhiều nhà nhập khẩu đang tạm ngừng đơn hàng từ Trung Quốc.

Nhìn lại năm 2019, Trung Quốc là thị trường tăng trưởng dương tốt nhất trong top 6 thị trường nhập tôm chính của Việt Nam. Năm 2019, xuất khẩu tôm Việt Nam sang Trung Quốc đạt 542,9 triệu USD, tăng 10,3% so với năm 2018.  VASEP dự báo, trong quý I/2020, tiêu thụ tôm sang Trung Quốc giảm do tác động của dịch do virus corona. 

Trung Quốc là thị trường nhập khẩu tôm đứng thứ 4 của Việt Nam, chiếm 16% tổng giá trị xuất khẩu tôm Việt Nam đi các thị trường. Trung Quốc cũng là thị trường NK tôm sú lớn nhất của Việt Nam, chiếm 32,4% tổng giá trị xuất khẩu tôm sú của Việt Nam. Tuy xuất khẩu tôm sú sang Trung Quốc giảm 22,5% nhưng sản phẩm này vẫn chiếm tỷ trọng lớn (41%) trong các sản phẩm tôm xuất khẩu sang thị trường này, trong khi tôm chân trắng chiếm trên 50,6% còn lại 8,4% là tôm biển. Trong năm 2019, giá các mặt hàng tôm sú đông lạnh xuất khẩu sang thị trường này dao động ở mức 8,7 – 11 USD/kg.

Dự báo, trong quý I/2020, tiêu thụ tôm tại Trung Quốc giảm do tác động của dịch coronavirus. Theo đánh giá của một số doanh nghiệp, mặc dù xuất khẩu tôm sang Trung Quốc bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh do các doanh nghiệp sở tại ngưng làm việc, nhưng vấn đề này chỉ mang tính chất tạm thời và nhu cầu tiêu thụ tôm có khả năng sẽ tăng sau giai đoạn này.

Đinh Hiệu

Bạn đang đọc bài viết Nhiều cơ hội cho doanh nghiệp xuất khẩu tôm sau dịch corona tại chuyên mục Thương mại của Tạp chí Điện tử Thương Trường. Mọi thông tin góp ý và chia sẻ, xin vui lòng liên hệ SĐT: 0913398394 hoặc gửi về hòm thư [email protected]