Việc triển khai  Dự án các tuyến Metro của TPHCM đang gặp một số khó khăn trong việc giải ngân vốn đầu tư. Ảnh: C.A

Giải ngân vốn ODA chỉ đạt 1/5 kế hoạch

Phát biểu tại buổi làm việc, Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh đánh giá cao nỗ lực của TPHCM, trong việc tập trung, tích cực chia sẻ với Chính phủ trong thúc đẩy nguồn vốn đầu tư công trong đó có vốn ODA. Tuy nhiên, theo con số 6 tháng thì giải ngân ODA của thành phố mới đạt 10,31%, vốn ODA cấp phát đạt khoảng 20%, vốn vay lại 5,3%, tổng thể chỉ đạt khoảng 1/5 kế hoạch giao vốn.

 Những tháng vừa qua, do ảnh hưởng dịch Covid-19, tình hình kinh tế cả nước hết sức khó khăn. Tăng trưởng 6 tháng đầu năm 2020 rất thấp. Do đó, một trong những mục tiêu phát triển kinh tế xã hội năm 2020 là giải ngân nguồn vốn đầu tư công, trong đó có vốn ODA

“Việc giải quyết tồn đọng trong giải ngân vốn ODA của TPHCM cũng xem như tháo gỡ cho cả nước. Do TPHCM có nhiều dự án ODA nhất cả nước, 9 dự án lớn, chiếm khoảng 70% trong tống số vốn ODA giai đoạn 2016-2020, tương đương hơn 6 tỉ USD”, Phó thủ tướng nhấn mạnh.

Báo cáo các dự án sử dụng vốn ODA, Phó chủ tịch UBND TPHCM Võ Văn Hoan cho biết, hiện thành phố đang triển khai thực hiện 9 dự án sử dụng vốn vay ODA và vốn vay ưu đãi của nước ngoài.

Tổng vốn đầu tư của 9 dự án này là 122.567 tỷ đồng, trong đó vốn ODA là 102.732 tỷ đồng, vốn đối ứng là 19.835 tỷ đồng. Các dự án này tập trung vào phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng, chống ngập và cải thiện môi trường.

Thừa nhận tình hình giải ngân vốn ODA của thành phố rất chậm, ông Hoan lý giải, do một số dự án đang trình Thủ tướng cho phép điều chỉnh thời gian thực hiện dự án, thẩm định điều chỉnh thiết kế cơ sở để làm thủ tục điều chỉnh dự án. Trong đó có tuyến Metro Bến Thành – Suối Tiên.

“Các dự án tuyến Metro số 1 và Metro số 2 mới được phê duyệt điều chỉnh kế hoạch lựa chọn nhà thầu, do vậy hai dự án này mới trong quá trình tổ chức đấu thầu và một số gói thầu đã bị hủy và tổ chức đấu thầu lại”, thời gian thực hiện dự án bị kéo dài  nên cũng dẫn đến việc phải đàm phán hợp đồng đã ký để điều chỉnh cho phù hợp với tình hình thực tế. Ngoài ra, dịch Covid-19 gây ảnh hưởng đến các hạng mục công trình của Metro 1, chuyên gia và hàng hóa chưa về kịp”, ông Hoan cho biết.

 Còn khó khăn, vướng mắc

Theo Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Thành Phong việc giải ngân chậm do vướng mắc từ nhiều cơ quan. Điển hình như vấn đề thống nhất sử dụng tiền Yên Nhật hay VNĐ ở tuyến Metro số 1 từ tháng 5/2019, UBND thành phố có văn bản xin ý kiến các bộ. Ba tháng sau Bộ Tài chính trả lời, nhưng chưa có ý kiến Bộ Kế hoạch và Đầu tư nên chưa giải quyết được. Cuối năm ngoái, thành phố lại gửi văn bản cho hai bộ nhưng vẫn chưa được trả lời nên tháng 4 vừa rồi tiếp tục xin ý kiến.

Bên cạnh đó theo ông Võ Văn Hoan, đối với dự án tuyến metro số 2 hiện cũng đang khó khăn giải phóng mặt bằng do đội chi phí. Thời điểm TPHCM lập và trình dự án là năm 2015. Tuy nhiên, thời điểm TPHCM ký hợp đồng với các nhà đầu tư là vào năm 2019 thì đã có những yếu tố làm tăng tổng mức đầu tư, kể các thiết bị máy móc, nhân công, tỷ giá. Bây giờ đưa vào thực hiện thì gói xây lắp chưa có vấn đề gì, còn bồi thường giải phóng mặt bằng thì khoảng 3.400 tỷ đồng nhưng khi tổ chức thẩm định giá lần chót vào năm 2020, ban hành hệ số điều chỉnh giá và tổ chức bồi thường cho người dân lại tăng thêm 500 tỷ đồng...

Ngoài ra, hiện nay, TPHCM đã vận động được 4 dự án mới ở giai đoạn 2021-2026, trong đó có 2 dự án gửi các bộ trình Thủ tướng để xem xét phê duyệt, nhưng đến nay vẫn chưa nhận được ý kiến của các bộ.

Ngoài các vướng mắc nêu trên lãnh đạo TPHCM kiến nghị, ở nhóm các dự án liên quan đến sử dụng vốn dư, Bộ Tài Chính có văn bản xem xét cho thành phố sử dụng vốn dư khoảng 76, 8 triệu USD của dự án vệ sinh môi trường Thành phố giai đoạn 2.

Đối với các hiệp định vay, Bộ Tài Chính xem xét sớm có văn bản xem xét điều chỉnh lịch trả nợ của hai khoản vay Ngân hàng Thế giới đến ngày 30/9/2027, thẩm định hồ sơ cho vay lại đối với dự án để làm cơ sở ký các hiệp định vay bổ sung vốn cho dự án theo hồ sơ mà Thành phố đã đề nghị.

Đồng thời, UBND TP.HCM cũng đề xuất Chính phủ có cơ chế đặc biệt cho phép 83 chuyên gia nước ngoài nhập cảnh để thực hiện dự án Metro Bến Thành - Suối Tiên theo kế hoạch vì đây là một trong những yếu tố liên quan đến tiến độ của các dự án sử dụng ODA như tuyến Metro Bến Thành – Suối Tiên.

Về đề xuất này, Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh khẳng định có thể giải quyết ngay. “Không chỉ chuyên gia của tuyến Metro số 1, tất cả chuyên gia của các dự án nước  ngoài, kể cả đầu tư FDI thì thành phố chủ động tạo điều kiện thuận lợi”, Đặc biệt nếu chuyên gia của dự án Metro số 1 đông thì có thể tổ chức cách ly ngay tại công trường. Đây cũng là phương án giải quyết cho chuyên gia của các tập đoàn lớn như Samsung", Phó thủ tướng nhấn mạnh.

Về đồng tiền trong vốn vay thực hiện dự án của Nhật Bản, Phó Thủ tướng thống nhất sử dụng đồng Yên Nhật Bản vì hiệp định vay bằng tiền Yên và hoàn trả sau này cũng là tiền Yên.

Các vấn đề liên quan đến tuyến Metro số 2, Phó Thủ tướng đề nghị các bộ, ngành hỗ trợ Thành phố làm việc với ngân hàng của Đức, chọn tư vấn, chỉ định đấu thầu…

“Đối với các dự án ở giai đoạn 2021-2026, TP.HCM cần cân nhắc rất kỹ vì cơ bản không có nguồn vốn vay ODA, chủ yếu là vốn vay ưu đãi. TPHCM trong nhóm vay lại 100%, do đó cân nhắc kỹ việc vay, hiệu quả như thế nào. Đối với các dự án này thành phố có thể vay trái phiếu trong nước và nên đánh giá lại hiệu quả các dự án sử dụng nguồn ODA thành phố đã hoàn thành” Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Bình Minh đề nghị.

Châu Anh

Bạn đang đọc bài viết TP. HCM: Giải ngân vốn ODA còn chậm tại chuyên mục Kinh tế của Tạp chí Điện tử Thương Trường. Mọi thông tin góp ý và chia sẻ, xin vui lòng liên hệ SĐT: 0913398394 hoặc gửi về hòm thư toasoanthuongtruong@gmail.com