Tin nóng:

Nguồn gốc và ý nghĩa Tết Hàn thực mùng 3/3 âm lịch

Ngày 3/3 âm lịch là ngày Tết Hàn thực được tổ chức rộng rãi trong các gia đình ở Việt Nam, nhất là ở các tỉnh phía Bắc. Năm 2021, Tết Hàn thực sẽ rơi vào ngày 14/4 dương lịch. Mỗi gia đình đều bận rộn chuẩn bị những đĩa bánh trôi, bánh chay cúng tổ tiên.

Tết Hàn thực xuất hiện tại một số tỉnh của Trung Quốc, miền bắc Việt Nam và một số cộng đồng người gốc Hoa trên thế giới.

Theo nghĩa chữ Hán "Hàn" là lạnh, "thực" là ăn, Tết Hàn thực là Tết ăn đồ lạnh. Tuy có nguồn gốc từ Trung Quốc nhưng Tết Hàn thực của người Việt vẫn mang những sắc thái riêng. Ngoài ra, phong tục này cũng có những thay đổi phù hợp với văn hóa, phong tục của người Việt.

Chuyện kể rằng vào đời Xuân Thu (770 - 221), vua Tấn Văn Công nước Tấn, gặp loạn nên phải bỏ nước lưu vong sống cảnh nay trú nước Tề, mai ở nước Sở. Bấy giờ, có một hiền sĩ tên là Giới Tử Thôi, theo phò vua đã giúp đỡ nhiều mưu kế. Một hôm, trên đường lánh nạn, lương thực cạn kiệt, Giới Tử Thôi phải lén cắt một miếng thịt đùi mình nấu lên dâng vua. Vua ăn xong, hỏi ra mới biết đem lòng cảm kích vô cùng.

Nguồn gốc và ý nghĩa Tết Hàn thực mùng 33 âm lịch
Nguồn gốc và ý nghĩa Tết Hàn thực mùng 3/3 âm lịch

Giới Tử Thôi theo phò vua Tấn Văn Công trong vòng 19 năm trời, cùng nhau nếm mật nằm gai, khổ luyện thành tài. Về sau, Tấn Văn Công dành lại được ngôi vương, trở về làm vua nước Tấn, phong thưởng rất hậu cho những người có công khi tòng vong, nhưng lại quên mất Giới Tử Thôi. Giới Tử Thôi cũng không oán giận gì, nghĩ mình theo vua phò vua là chuyện nên làm, ông cho rằng những việc đó đâu có gì đáng nói.

Vì thế, ông về nhà đưa mẹ vào núi Điền Sơn ở ẩn. Tấn Văn Công về sau nhớ ra, cho người đi tìm Tử Thôi. Nhưng vì là người không tham danh vọng, Tử Thôi nhất quyết không quay về lĩnh thưởng, Tấn Văn Công ra lệnh đốt rừng (muốn thúc ép Tử Thôi quay về). Không ngờ Tử Thôi quyết chí, hai mẹ con cùng chịu chết cháy trong rừng. Vua thương xót và thấy lỗi lầm của mình. Ông cho lập miếu thờ Giới Tử Thôi. Ông cũng hạ lệnh người dân phải kiêng đốt lửa 3 ngày, chỉ ăn đồ nguội để tưởng nhớ (khoảng mùng 3 tháng 3 tới 5 tháng 3 âm lịch). Cho đến ngày nay, mùng 3 tháng 3 âm lịch được coi là Tết Hàn thực.

Tết Hàn thực của người Việt

Nhà nghiên cứu văn hóa - TS. Nguyễn Ánh Hồng, Trưởng khoa Văn hóa Phát triển (Học viện Báo chí và Tuyên truyền) cho biết trên báo Lao động: “Tên gọi của Tết Hàn thực nghe có vẻ bắt chước từ Trung Quốc nhưng không phải.

Khi vào Việt Nam, nó đã hợp nhất với Tết bánh trôi, bánh chay, Tết tháng 3 của người Việt. Bản thân ngày Tết này cũng mang ý nghĩa và thể hiện rõ nét về đặc trưng văn hóa, lối sống, những khát vọng mơ ước rất riêng của người Việt.

Chính điều này đã tạo nên sức sống lâu bền của ngày Tết bánh trôi, bánh chay. Khác với Tết Hàn thực ở Trung Quốc - thường không đốt lửa trong 3 ngày và chỉ ăn đồ lạnh đã nấu sẵn trước đó, ở Việt Nam, người dân không kiêng lửa, mọi việc nấu nướng vẫn diễn ra bình thường”.

Việc dùng bánh trôi, bánh chay để cúng lễ cũng mang nhiều ý nghĩa tốt đẹp. Thứ nhất, nó thể hiện cho nền văn hóa lúa nước của người Việt từ lâu đời. Cả hai thứ bánh đều được làm từ bột gạo nếp thơm, thành quả lao động vất vả mới có được để dâng lên ông bà, tổ tiên.

Nguồn gốc và ý nghĩa Tết Hàn thực mùng 33 âm lịch
Ngày Tết Hàn thực rơi vào mùng 3/3 âm lịch hàng năm và có nhiều ý nghĩa đặc biệt trong văn hóa của người Việt.

Loại bánh này còn bắt nguồn từ tích truyện “bọc trăm trứng của mẹ Âu Cơ”. Bánh trôi tượng trưng cho 50 quả trứng nở ra thành 50 người con lên rừng theo mẹ. Bánh chay tượng trưng cho 50 quả trứng nở ra thành 50 người con theo cha xuống biển. Chính vì thế, Tết Hàn thực của người Việt chủ yếu mang ý nghĩa hướng về cội nguồn, tưởng nhớ công lao của những đã khuất.

Chính vì vậy, từ xa xưa bánh trôi bánh chay đã đi vào thơ ca dân tộc như những món ăn đặc trưng phổ biến của người Việt. Hai thứ bánh trôi và chay đều làm từ bột gạo nếp thơm. Bánh trôi nặn viên nhỏ, ngoài trắng, trong nhân đường đỏ, thả luộc trong nồi nước sôi, khi bánh nổi lên mặt nước vớt ra vừa chín tới. Còn bánh chay thì nặn tròn dẹt, không nhân, đặt lên đĩa nhỏ, khi ăn đổ nước đường lên trên.

Như vậy, ngày này đã ăn sâu vào tiềm thức người Việt, cứ đến ngày Tết Hàn thực, người người nhà nhà lại chuẩn bị làm bánh trôi, bánh chay với lòng thành kính dâng lên ban thờ.

Đặng Yến (t/h)

Bình luận bài viết

Bình luận

23.587 xe Hyundai Tucson 2.0L tại Việt Nam được yêu cầu triệu hồi do nguy cơ cháy bảng mạch bộ điều khiển thủy lực của hệ thống phanh ABS, gây mất an toàn.

Sở GD-ĐT Hà Nội vừa công bố phương án tuyển sinh lớp 6 Trường THPT Chuyên Hà Nội - Amsterdam.

Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng, Bộ Công Thương vừa thông báo một số chính sách mới nhất về hoàn vé hoặc đổi vé máy bay của các hãng hàng không tại Việt Nam do ảnh hưởng của dịch COVID-19.

Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng (Cục CT&BVNTD), Bộ Công Thương vừa thông báo về chương trình thu hồi 3.280 ô tô Avanza, Rush do Công ty ô tô Toyota Việt Nam nhập khẩu và phân phối để kiểm tra, thay thế bơm nhiên liệu.

UBND tỉnh Yên Bái có Công văn hỏa tốc số số 1383/UBND-VX ngày 13/5/2021 về việc cho học sinh, sinh viên trên địa bàn tỉnh trở lại học tập và kiểm tra sau thời gian tạm dừng đến trường để phòng, chống dịch COVID-19.

Cục Quản lý chất lượng, Bộ GD&ĐT công bố danh sách các cơ sở giáo dục, chương trình đào tạo được công nhận đạt tiêu chuẩn chất lượng giáo dục theo tiêu chuẩn trong nước và nước ngoài.

Ngày 13/5, UBND TP.Hà Nội có văn bản gửi sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) và UBND các quận, huyện, thị xã đồng ý đề xuất của Sở GD&ĐT về việc điều chỉnh khung thời gian năm học 2020-2021 và thời điểm tuyển sinh vào lớp 10 THPT năm học 2021-2022.

Bộ VHTT&DL đề nghị UBND các tỉnh, thành phố đôn đốc thực hiện đánh giá an toàn COVID-19 của các cơ sở lưu trú du lịch trong cả nước.

Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế vừa phát đi thông báo, cảnh báo sản phẩm bảo thực phẩm vệ sức khỏe Ích Cốt Long đang được quảng cáo vi phạm quy định của pháp luật về quảng cáo.

Cơ quan chủ quản: HIỆP HỘI CÁC NHÀ BÁN LẺ VIỆT NAM

Giấy phép hoạt động báo chí điện tử số 75/GP-BTTT, do Bộ Thông tin & Truyền thông cấp ngày: 23/02/2017

Ngày thành lập Tạp chí Thương Trường: Ngày 26 tháng 6 năm 2008

Tòa soạn: Tầng 6 tòa nhà số 8 Trần Đăng Ninh - P. Dịch vọng - Q. Cầu Giấy - Hà Nội

Tổng biên tập: Đinh Thị Mỹ Vân

Phụ trách nội dung: Tổng TKTS Đinh Duy Hùng

Hotline: 0913398394

Điện thoại: +84 24 3734 9773

Fax: +84 24 3939 3770

Email: toasoanthuongtruong@gmail.com.

Liên hệ quảng cáo: 0888484455