Chưa có quy định cụ thể, người tiêu dùng phân biệt hàng Made in Việt Nam
Hệ thống quy phạm pháp luật chưa có quy định điều chỉnh việc hàng hóa trong nước ghi nhãn sản xuất tại Việt Nam.

Từ ngày 1/6/2017, Nghị định 43/2017/NĐ-CP của Chính phủ quy định nội dung, cách ghi và quản lý nhà nước về nhãn đối với hàng hóa lưu thông tại Việt Nam và hàng hóa nhập khẩu đã chính thức có hiệu lực. Theo đó, tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu tự xác định và ghi xuất xứ đối với hàng hóa của mình nhưng phải bảo đảm trung thực, chính xác, tuân thủ các quy định của pháp luật về xuất xứ hàng hóa hoặc các Hiệp định mà Việt Nam đã tham gia hoặc ký kết. 

Bộ Công Thương vào cuộc xác minh nghi vấn Asanzo có dấu hiệu giả mạo xuất xứ

Bộ Công Thương vào cuộc xác minh nghi vấn Asanzo có dấu hiệu giả mạo xuất xứ

Bộ trưởng Bộ Công Thương đã chỉ đạo các đơn vị có liên quan rà soát, đánh giá cụ thể về

Tuy nhiên, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật Việt Nam chưa có quy định điều chỉnh việc hàng hóa được ghi nhãn sản xuất tại Việt Nam. Các quy định hiện hành dù đang được hoàn thiện để phù hợp với thực tế sản xuất và kinh doanh hàng hóa tại Việt Nam nhưng phạm vi điều chỉnh chủ yếu là yêu cầu ghi nhãn hàng hóa, bảo hộ chỉ dẫn địa lý và xây dựng thương hiệu Việt Nam. 

Trên website của Bộ Công Thương, Cục Xuất nhập khẩu cũng đã thừa nhận: "Việt Nam chưa có quy định về tiêu chí để hàng hóa được ghi nhãn sản xuất tại Việt Nam nên người tiêu dùng trong nước không có căn cứ để phân biệt thế nào là hàng “Made in Vietnam” và họ đang sử dụng hàng “Made in Vietnam” trên cơ sở tự nhận biết hoặc tin tưởng vào những nhãn hàng không được kiểm chứng". Người tiêu dùng Việt Nam thường vẫn hay hiểu cụm từ "Made in Việt Nam" được đính vào sản phẩm nghĩa là hàng hóa do doanh nghiệp Việt Nam sản xuất từ nguyên liệu, gia công, chế tác.

Luật quy định hàng xuất khẩu được đóng mác Made in Vietnam là phải có từ 35-55% là linh kiện sản xuất nội địa. Tuy nhiên lại chưa có quy định về bộ tiêu chí, cũng như tỉ lệ nội địa hóa để xác định như thế nào là hàng hóa được ghi nhãn sản xuất tại Việt Nam. 

Chính vì lỗ hổng trong quy định như vậy đã có nhiều trường hợp hàng hóa được sản xuất nhập khẩu từ nước ngoài hoặc đặt gia công tại nước ngoài, nhưng lại gắn mác "Made in Vietnam" để gian lận thương mại, đánh lừa người tiêu dùng.

Mới đây nhất, các bộ, ngành, cơ quan chức năng liên quan đang cùng phối hợp xác minh thông tin Công ty Cổ phần Điện tử Asanzo nhập khẩu sản phẩm sản xuất tại nước khác gắn nhãn xuất xứ Việt Nam để bán tại thị trường trong nước. Đáng chú ý, còn xuất hiện nghi vấn doanh nghiệp này sau khi nhập linh kiện từ Trung Quốc về đã xé nhãn mác, gắn xuất xứ Việt Nam để tiêu thụ tại thị trường nội địa, đánh lừa người tiêu dùng.

Khi được hỏi về việc ghi xuất xứ Việt Nam, made in Việt Nam trên sản phẩm bán ra thị trường, ông Phạm Văn Tam (chủ tịch Tập đoàn điện tử Asanzo Việt Nam) chia sẻ với báo chí: "Bản thân tôi cảm nhận là Asanzo tự lắp ráp rồi có các nhà cung cấp Việt Nam họ cung cấp thì mình ghi xuất xứ Việt Nam. Chứ chưa có văn bản nào ghi chính thức, hướng dẫn các doanh nghiệp như chúng tôi là hàng lưu hành nội địa có được ghi xuất xứ Việt Nam hay không? Tôi có tìm hiểu, nhưng cơ quan nhà nước chỉ hướng dẫn với hàng xuất khẩu chứ không nói hàng tiêu thụ nội địa".

Chưa có quy định cụ thể, người tiêu dùng phân biệt hàng Made in Việt Nam
Nhập khẩu linh kiện về Việt Nam lắp ráp, các sản phẩm của Asanzo ghi xuất xứ Việt Nam, made in Việt Nam trên sản phẩm bán ra thị trường.

Nhìn rộng ra, việc gian lận ghi nhãn "Made in Vietnam" không những gây hậu quả trực tiếp đến sản phẩm cụ thể, ảnh hưởng đến người tiêu dùng mà còn có tác động không nhỏ đến ngành hàng trong nước, làm giảm uy tín và tính cạnh tranh của hàng sản xuất tại Việt Nam.

Trên thực tế, tình trạng gian lận xuất xứ, nhãn mác không chỉ vì mục đích giảm giá thành, tăng lợi nhuận; mà với một số doanh nghiệp còn nhằm hưởng ưu đãi về thuế khi xuất khẩu đi nước ngoài, đồng thời hưởng lợi “miễn phí”, bất hợp pháp từ các hiệp định thương mại tự do (FTA) mà Việt Nam tham gia hoặc sử dụng xuất xứ hàng hóa làm phương tiện lẩn tránh các biện pháp phòng vệ thương mại của nước nhập khẩu. 

Trong bối cảnh hiện nay khi chúng ta đã tham gia vào CPTPP cũng như hàng loạt các FTA thế hệ mới, việc xác định rõ ràng sản phẩm sản xuất tại Việt Nam (Made in Vietnam) đặc biệt quan trọng. Nếu làm không đúng, Việt Nam sẽ bị đánh giá là để cho các doanh nghiệp lạm dụng nguồn gốc của quốc gia trong khi nguồn gốc Việt Nam đang được hưởng ưu đãi thuế trong nội khối CPTPP.

Dán nhãn hàng Việt vào hàng Trung Quốc Asanzo có lừa dối người tiêu dùng

Dán nhãn hàng Việt vào hàng Trung Quốc Asanzo có lừa dối người tiêu dùng

Những ngày gần đây người tiêu dùng xôn xao trước thông tin Công ty Asanzo gắn nhãn mác hàng “Việt Nam chất lượng cao” lên những sản phẩm đồ điện điện tử nhập khẩu từ Trung Quốc Điều này gây ảnh hưởng không nhỏ đến uy tín thương hiệu Việt đối với nhiều người tiêu dùng

Bên cạnh đó, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng quy định, một trong những quyền cơ bản của người tiêu dùng là được cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ về hàng hóa, về nguồn gốc, xuất xứ hàng hóa. Việc gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng về hàng hóa mà tổ chức, cá nhân cung cấp, là hành vi bị cấm. 

Theo đó, các cá nhân, tổ chức có hành vi cố tình ghi sai nhãn mác hàng hóa là vi phạm các quy định trong Luật Bảo vệ người tiêu dùng. Trường hợp, nếu phát hiện nhãn hàng hóa ghi sai quy định hoặc nhãn, mác không ghi đúng bản chất của sản phẩm thì gửi khiếu nại đến các cơ quan chức năng để phối hợp kiểm tra, xử lý, nhằm bảo đảm các quyền lợi của người tiêu dùng.

Một số nước trên thế giới đưa ra chế tài xử phạt rất nặng đối với cá nhân, tổ chức cố tình ghi sai nhãn xuất xứ hàng hóa. Ví dụ, theo quy định của Ý, tổ chức, cá nhân gắn nhãn “Made in Italy” vào sản phẩm đồ da không đáp ứng tiêu chí “Made in Italy” có thể phải nộp phạt tới 100.000 Euro. Tại Canada, theo Luật Cạnh tranh, nếu tổ chức, cá nhân vi phạm việc gây hiểu sai, hiểu nhầm về sản phẩm có thể bị phạt hành chính lên đến 15 triệu Đôla Canada, truy cứu trách nhiệm hình sự và/hoặc phạt tù từ 1 – 14 năm.

Do đó, việc xây dựng quy định về hàng hóa được ghi nhãn "sản xuất tại Việt Nam" - "made in Việt Nam" là cần thiết, nhằm tạo hành lang pháp lý phòng chống gian lận thương mại về xuất xứ hàng hóa, giúp hàng hóa Việt Nam khẳng định chất lượng, chỗ đứng trong lòng người tiêu dùng Việt Nam và thế giới.

Phương Lê

Bạn đang đọc bài viết Chưa có quy định cụ thể, người tiêu dùng phân biệt hàng "Made in Việt Nam" dựa trên niềm tin tại chuyên mục Thị trường của Tạp chí Điện tử Thương Trường. Mọi thông tin góp ý và chia sẻ, xin vui lòng liên hệ SĐT: 0913398394 hoặc gửi về hòm thư [email protected]