"Việc tái đàn không phải muốn mà làm được"

Tại cuộc họp Ban chỉ đạo điều hành giá của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc ngày 21-4, Bộ Công thương cho biết giá bán lẻ thịt lợn thành phẩm phụ thuộc vào giá lợn hơi. Giá lợn hơi càng cao, giá bán lẻ thịt lợn thành phẩm cũng tăng cao theo tỉ lệ tương ứng.

Trong khi Chính phủ tìm mọi cách để giảm giá thịt lợn hoi thì trên thị trường giá vẫn đang tăng mạnh. Hiện nay, giá lợn hơi giao dịch những ngày cuối tháng 5 ( ngày 28, 29, 30 tháng 5) ở mức kỷ lục 100.000 đồng/kg và giá thịt thành phẩm tại chợ phổ biến ở mức 165.000-200.000 đồng/kg.

Trước tình hình cấp bách này, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã yêu cầu cần thực hiện các giải pháp đồng bộ, hữu hiệu để sớm giảm giá thịt heo về khoảng trên dưới 60.000 đồng/kg. Đánh giá về giá thịt lợn hơi lên tới 90.000 đồng/kg là "quá đáng", Thủ tướng đặt vấn đề "người dân chăn nuôi có hưởng không hay chỉ một bộ phận được hưởng".

Tại phiên họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 4/2020, Thứ trưởng Bộ Công Thương Đỗ Thắng Hải cho rằng, chỉ có 2 cách khắc phục tình trạng này là tái đàn và tăng cường nhập khẩu. Tuy nhiên, tái đàn thì không thể trong một thời gian ngắn có thể hoàn thành. Còn việc nhập khẩu thịt lợn cũng đang gặp khó khăn bởi thói quen tiêu dùng của người Việt Nam không quen sử dụng thịt lợn nhập khẩu, vì thế các doanh nghiệp không dám nhập nhiều và sợ lỗ.

Hiện, tái đàn lợn đang được đẩy mạnh với quyết tâm cao nhất, mục tiêu chung là vừa đáp ứng đủ nhu cầu, vừa giảm giá thành thịt lợn, nhưng vẫn đảm bảo công tác phòng dịch. Tuy nhiên, trên thực tế, để tái đàn, tăng đàn như kỳ vọng, các trang trại, hợp tác xã (HTX) đang gặp rất nhiều khó khăn.

Việc tái đàn với người dân hiện nay là vô cùng khó khăn.

Theo ông Lê Đức Thịnh - Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn - Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT), khó khăn lớn nhất trong công tác tái đàn là nguy cơ dịch bệnh còn rất cao.

Theo thống kê đã có đến 99% số xã/phường trong cả nước được cho là đã cơ bản hết dịch tả châu Phi, thế nhưng, các chủ trang trại, HTX cho rằng tình hình diễn biến dịch vẫn còn phức tạp... nên việc tái đàn lúc này thật sự rất rủi ro. Đặc biệt theo thống kê hiện có đến 41,9% số trang trại vẫn còn phân bổ trong phạm vi các khu dân cư, điều kiện cách ly phòng bệnh rất khó khăn.

Không những thế, nhiều trang trại đã gần như cạn kiệt vốn để đầu tư chăn nuôi. Theo ghi nhận, có tới 70 - 80% các trang trại, HTX hiện thiếu vốn trầm trọng để mua con giống, thức ăn, trong khi nợ tín dụng chưa trả được nên không vay mới được ở các ngân hàng. Tính ra, nhu cầu vay trung bình là trên dưới 1 tỷ đồng/trang trại và các HTX là khoảng từ 3 đến 5 tỷ đồng/HTX, cho nên việc tái đàn, tăng đàn hiện tại còn nhiều thử thách.

Thêm “nút thắt” nữa ảnh hưởng đến việc tái đàn là do đàn nái suy giảm nghiêm trọng nên các trang trại hiện không có con giống để tái đàn. Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Phùng Đức Tiến lý giải, vừa qua các doanh nghiệp lớn sản xuất lợn giống chủ yếu thay thế nội bộ của doanh nghiệp và mạng lưới gia công, rất hạn chế bán con giống ra ngoài. Do đó, nguồn lợn giống cũng khan hơn, nhiều nông hộ, trang trại bên ngoài không tiếp cận được nguồn giống dẫn đến giá mặt hàng này hiện nay tăng rất cao, từ 2,5 triệu đồng đến hơn 3 triệu đồng/con.

Ông Thanh – chủ một trang trại tại xã Vạn Thái, huyện Ứng Hòa, Hà Nội chia sẻ, khó khăn lớn nhất hiện nay khi tái đàn lợn là con giống an toàn và vốn do 65% mô hình chăn nuôi là hộ gia đình, dẫn tới thiếu kinh phí.

Theo ông Thanh, dịch bệnh vừa qua khiến người dân đã cạn vốn, hơn nữa giá lợn hơi vẫn ở mức cao khiên lợn giống cũng tăng theo. Hiện tại, giá một con lợn giống lên tới 2.5 -3 triệu/con, tức đã tăng gấp 3 đến 4 lần thời điểm giá thịt lợn bình ổn, điều này khiến nguồn vốn đầu tư tăng rất cao.  Đó là chưa kể, chi phí chăn nuôi, giá thành thức ăn cũng đã tăng nhiều so với trước đây. "Việc tái đàn không phải muốn mà làm được" – ông Thanh chia sẻ.

Nhiều địa phương còn lưỡng lự trong việc tái đàn, tăng đàn

Còn ông Phạm Văn Bông - Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Bình Dương cho hay, tiến độ tái đàn ở các trang trại chăn nuôi tư nhân còn chậm chủ yếu do lo ngại dịch bệnh tái phát và khan hiếm lợn giống. Giá lợn hơi đang tăng cao, nông dân cũng rất muốn tái đàn nhưng lại gặp khó khăn ở khâu con giống.

Thêm vào đó, hiện chưa có nhiều trang trại áp dụng công nghệ cao và các biện pháp an toàn sinh học trong chăn nuôi để tăng hiệu quả, giảm rủi ro cho chăn nuôi… Khó khăn chồng chất khó khăn nên nhiều địa phương vẫn lưỡng lự trong việc tái đàn, tăng đàn.

Bằng mọi cách hạ giá đầu vào

Nước ta đang thiếu hụt nguồn cung trầm trọng là do dịch tả lợn châu Phi, ảnh hưởng rất lớn đến tổng đàn lợn trên toàn quốc. Theo báo cáo của ban ngành, đàn lợn năm 2019 giảm 21% so với 2018. Thế nhưng, theo báo cáo của một số địa phương, đàn lợn có thể đã giảm 50%.

Nhằm thúc đẩy tái đàn, tăng đàn nhanh và an toàn, cần tạo điều kiện để các trang trại, HTX thụ hưởng các gói chính sách hỗ trợ vượt qua dịch bệnh của Chính phủ như đang áp dụng cho các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp sản xuất kinh doanh như khoanh nợ, giãn nợ, miễn thuế, tiếp cận tín dụng. Cùng với đó, hệ thống chăn nuôi, thú y và khuyến nông và chính quyền cơ sở ở các địa phương cần thắt chặt kiểm tra và hỗ trợ an toàn sinh học, an toàn dịch bệnh.

Ông Thanh đề xuất: “Về lâu dài, Chính phủ và các địa phương cần tập trung hỗ trợ cho các trang trại, HTX vào những khâu dễ bị độc quyền trên thị trường như sản xuất và cung ứng thức ăn và con giống; khâu giết mổ và bảo quản; Hỗ trợ những HTX phát triển chuỗi giá trị sản phẩm trang trại của mình bằng cách giúp xây dựng các cơ sở chế biến, phối trộn thức ăn, cơ sở giết mổ, mở cửa hàng, đại lý giới thiệu và bán sản phẩm của trang trại, HTX”.

Giá bán lẻ thịt lợn thành phẩm được quyết định bởi giá lợn hơi.

Bộ NN&PTNT trước hết cần quan tâm và có hướng dẫn chỉ đạo để thực hiện và khai thác triệt để gói hỗ trợ sau dịch Covid-19 của Chính phủ, ngân hàng như hoãn, giãn nợ, cho vay tăng đàn, tái đàn... Đồng thời, hỗ trợ đầu vào từ thức ăn chăn nuôi đến con giống cần thiết thực hơn; hạ giá đầu vào thì mới có cơ hội kéo giá thịt lợn xuống.

Ở góc độ địa phương, đại diện nhiều tỉnh thành cũng đã kiến nghị tại các cuộc họp, doanh nghiệp và Bộ NN&PTNT hỗ trợ con giống, kỹ thuật và chăn nuôi an toàn sinh học để các trang trại, các hộ tăng, tái đàn để sớm khôi phục sản xuất, chăn nuôi trở lại, bền vững hơn.

Nhận biết được con giống là khâu then chốt để đẩy mạnh tăng đàn, tái đàn lợn, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Nguyễn Xuân Cường đã đề nghị các địa phương cần tạo mọi điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp, người chăn nuôi đẩy mạnh công tác tăng đàn, góp phần kéo giảm giá thịt lợn trên thị trường. Ngoài việc tự sản xuất, hiện nay các doanh nghiệp cũng đăng ký nhập khẩu giống, Bộ NN&PTNT cho biết đang nỗ lực cùng doanh nghiệp đưa con giống về nước trong thời gian sớm nhất.

Cũng theo Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường, tốc độ tái đàn quý I/2020 đạt 6,3% tổng thể chung. Thời gian tới, tốc độ tăng này sẽ rất nhanh, dự báo cuối quý III, đầu quý IV sẽ có số lượng lợn cao nhất, bằng thời kỳ trước khi bị dịch.

Đinh Hiệu

Bạn đang đọc bài viết Để giảm giá thịt lợn: “Gốc rễ” nằm ở khâu tái đàn tại chuyên mục Thị trường của Tạp chí Điện tử Thương Trường. Mọi thông tin góp ý và chia sẻ, xin vui lòng liên hệ SĐT: 0913398394 hoặc gửi về hòm thư toasoanthuongtruong@gmail.com