Miếng mồi ngon của các nhà đầu tư ngoại

Theo BMI, tính đến năm 2017, giá trị thị trường hàng tiêu dùng của Việt Nam vào khoảng 120 tỷ USD, tốc độ tăng trưởng hàng năm gần 10% trong giai đoạn 2012 – 2017. Nền kinh tế Việt Nam là một trong những thị trường hàng tiêu dùng tăng trưởng nhanh nhất trong các nền kinh tế mới nổi của châu Á – Thái Bình Dương với tăng trưởng sẽ duy trì mức hai con số từ nay đến năm 2022, theo nghiên cứu của PwC. Với con số tăng trưởng khả quan, thị trường bán lẻ Việt đang rất “được lòng” các nhà đầu tư ngoại. Nhiều thương vụ mua bán và sáp nhập (M&A) đã được thực hiện. Có thể kể đến 19 siêu thị Metro Cash & Carry của Metro tại Việt Nam được bán cho Tập đoàn Berli Jucker (BJC - Thái Lan). Bản thân Berli Jucker trước đó cũng ghi dấu ấn với thương vụ mua lại toàn bộ chuỗi Family Mart và đổi tên thành B’mart.

Không  theo  đuổi  chiến lược M&A như BJC, Tập đoàn Aeon (Nhật Bản) lại lựa chọn chiến lược tiếp cận đa chiều hơn khi trực tiếp khai trương 2 đại trung tâm mua sắm là Aeon Mall TP. Hồ Chí Minh và Aeon Mall Bình Dương. Tiếp đó, Aeon bắt tay với Citimart cho ra đời thương hiệu Aeon-Citimart, đồng thời đưa hàng hóa Aeon vào trong hệ thống hơn 30 siêu thị của Citimart. Lotte - "đại gia" đến từ Hàn Quốc khai trương trung tâm thương mại Lotte Centre tại Hà Nội, đồng thời đẩy nhanh tốc độ mở rộng chuỗi siêu thị Lotte mart trên khắp cả nước. Big C - thương hiệu ngoại hoạt động lâu nhất tại Việt Nam cũng ồ ạt mở rộng địa bàn hoạt động về các tỉnh, thành phố. Riêng chuỗi Family Mart của Nhật Bản đã có tới 130 cửa hàng tại Việt Nam, và dự định mở thêm 700 cửa hàng nữa vào năm 2020. Một hãng bán lẻ đình đám khác từ Nhật Bản là 7-Eleven cũng đã “đổ bộ” vào Việt Nam với kế hoạch phát triển 100 cửa hàng trong vòng 3 năm và 1.000 cửa hàng trong vòng 10 năm tới. Đáng chú ý, “gã khổng lồ” thương mại điện tử Amazon (Mỹ) đã chính thức đổ bộ vào Việt Nam, khởi đầu cho sự gia nhập thị trường bằng chương trình hỗ trợ xuất khẩu hàng hoá cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Doanh nghiệp bán lẻ nội và “thế cờ” thị phần
Doanh nghiệp bán lẻ nội và “thế cờ” thị phần

Việt Nam hiện là thị trường thu hút nhiều đại gia thương mại điện tử nước ngoài. Trước Amazon, Tập đoàn Alibaba của tỉ phú Jack Ma (Trung Quốc) cũng lấn sâu hơn vào Việt Nam với việc mua lại Lazada.

Có thể thấy, các doanh nghiệp nước ngoài từ hoạt động đầu tư trực tiếp, mua bán và sáp nhập cho đến liên doanh, liên kết... đã mang đến sự sôi động cho thị trường và gia tăng sức ép cạnh tranh lên các thương hiệu nội địa. Tốc độ thâm nhập và mở rộng ngày một gia tăng của các hãng phân phối nước ngoài đã gây sức ép rất lớn và là mối lo ngại cho các nhà bán lẻ nội địa. Trong khi đó, trong nước, người tiêu dùng chỉ quen thuộc vài cái tên như VinMart, VinMart +, Bách hóa Xanh hay Co.op Mart,… Tiếp nhận thông tin từ các cuộc mua bán và sáp nhập diễn ra với độ nóng "hừng hực" trên thương trường thời gian gần đây, ông Đỗ Quốc Huy - Giám đốc Marketing hệ thống Saigon Co.op không phủ nhận bản thân Saigon Co.op cũng đang đứng trước nhiều áp lực cạnh tranh. Theo ông Huy, điều này cũng khá dễ hiểu khi Việt Nam được xếp trong Top 30 thị trường bán lẻ tăng trưởng nhanh nhất thế giới, và ngày càng trở nên hấp dẫn với tất cả các doanh nghiệp quan tâm đến lĩnh vực bán lẻ.

Chuẩn bị cho “cuộc đua” cần sức bền

Savills Việt Nam đánh giá, nếu làm một phép so sánh doanh nghiệp Việt Nam và nước ngoài, chúng ta sẽ thấy có rất nhiều sự khác biệt. Đặc điểm của các doanh nghiệp nước ngoài là sự bài bản, cẩn trọng và chiến lược, tầm nhìn dài hạn, trong khi đó, doanh nghiệp Việt Nam được đánh giá là linh hoạt, dễ thích ứng vì thấu hiểu được thói quen và văn hóa người tiêu dùng. Thế nhưng, ở sân chơi quốc tế thì sự linh hoạt này không còn là ưu điểm dù thế mạnh đó có thể áp dụng cho một số thị trường mới ở các tỉnh. Nếu muốn phát triển bền vững, các doanh nghiệp Việt cần xây dựng những chiến lược dài hơn, xa hơn và chú trọng hơn việc xây dựng đội ngũ nhân sự chuyên nghiệp để chuẩn bị cho “cuộc đua” cần sức bền này".

Và  trong  “cuộc  đua”  ấy, để giải bài toán thị phần cho doanh nghiệp bán lẻ nội, bà Đặng Thúy Hà, Giám đốc bộ phận Nghiên cứu hành vi người tiêu dùng, Công ty Nielsen Việt Nam nhấn mạnh: “Các doanh nghiệp của Việt Nam cần có chiến lược tốt hơn trong việc giữ gìn thương hiệu để người tiêu dùng có đủ sự tin tưởng khi mua sản phẩm trên nền tảng thương mại điện tử". Theo bà Đặng Thúy Hà, chúng ta không thể đi nhanh hay gọi vốn để tăng trưởng nếu không có công nghệ. Việt Nam đang có cơ sở hạ tầng tốt cho phát triển thương mại điện tử. Thêm vào đó, những chính sách của Chính phủ rất tốt trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế thời gian qua. Chính vì vậy, hơn lúc nào, doanh nghiệp cần tận dụng cơ hội tiếp cận với công nghệ để nhanh nhất thích ứng với xu hướng thế giới.

Doanh nghiệp bán lẻ nội và “thế cờ” thị phần
Doanh nghiệp bán lẻ nội và “thế cờ” thị phần

Chia sẻ quan điểm này, chuyên gia Vũ Vinh Phú nhận định: "Giai đoạn 2018-2020 thực sự sẽ là giai đoạn tăng tốc cho các nhà bán lẻ ở thị trường nội địa. Đây cũng là thời điểm mà sự cạnh tranh mạnh mẽ sẽ quyết liệt hơn giữa các doanh nghiệp trong nước và nước ngoài". Với sự phát triển của công nghệ, ông Phú cho rằng đây là cơ hội để các doanh nghiệp nội đi nhanh hơn để nâng cao sức cạnh tranh. Bởi ông nhấn mạnh lợi thế "địa phương", hiểu rõ thói quen tiêu dùng của khách hàng cũng như những mạng lưới có sẵn trước đó. Mặt khác, doanh nghiệp nội cũng cần phải thúc đẩy sản xuất trong nước phát triển quỹ hàng hóa Việt để nâng cao năng lực cạnh tranh ngay ở thị trường trong nước. "Nhà nước cũng cần hỗ trợ để có những tập đoàn lớn và bán lẻ có đủ lực để dẫn dắt thị trường", ông nói.

Thị trường bán lẻ của Việt Nam cũng đã có nhiều thay đổi so với trước đó. Các khách hàng, theo ghi nhận của Nielsen đang dần yêu thích sự tiện lợi, quan tâm đến sức khoẻ, ưa chuộng sản phẩm cao cấp, thích sự kết nối. Và một vấn đế khác mà các doanh nghiệp cần quan tâm, chính là nhóm khách hàng thuộc thế hệ Z với phong cách hoàn toàn khác biệt. Do vậy, đơn vị này đưa ra thông điệp rằng các nhà bán lẻ cần phải đáp ứng những xu thế này, trên nền tảng khai thác công nghệ, đồng thời cần bảo đảm yếu tố mới lạ nhằm kích thích mua sắm và sự trung thành của khách hàng.

Thị trường bán lẻ Việt Nam có 8 phân khúc chủ yếu với sự góp mặt của các nhà bán lẻ lớn gồm: đại siêu thị/trung tâm phân phối; trung tâm thương mại; trung tâm mua sắm phức hợp; siêu thị; siêu thị mini/cửa hàng tiện lợi/cửa hàng chuyên dụng; siêu thị điện máy; bán lẻ trực tuyến và bán hàng qua truyền hình.

Nguyên An

Bạn đang đọc bài viết Doanh nghiệp bán lẻ nội và “thế cờ” thị phần tại chuyên mục Xu hướng thị trường của Tạp chí Điện tử Thương Trường. Mọi thông tin góp ý và chia sẻ, xin vui lòng liên hệ SĐT: 0913398394 hoặc gửi về hòm thư [email protected]