Trời nắng gắt, cẩn thận với nguy cơ phỏng da, ung thư da từ tia cực tím

Tia cực tím từ ánh nắng mặt trời có bước sóng trong khoảng 100 - 400nm và được chia thành 3 loại: UVA (315 - 400nm), UVB (280 - 315nm) và UVC (100 - 280nm). Khi ánh nắng mặt trời xuyên qua khí quyển, tất cả tia UVC và khoảng 90% tia UVB bị hấp thu bởi tầng ozone, hơi nước, khí oxy và CO2. Trong khi đó, tia UVA ít bị tầng khí quyển hấp thu. Vì vậy, khi xuống đến mặt đất, tia cực tím gồm chủ yếu là UVA và một lượng nhỏ UVB.

Cả bức xạ UVA và UVB đều có thể làm tổn thương làn da của bạn bằng cách xuyên qua lớp biểu bì của da và phá hủy DNA của tế bào. Bức xạ UVA có xu hướng thâm nhập vào các lớp sâu bên trong da, được gọi là lớp hạ bì, làm lão hóa các tế bào da và gây ra nếp nhăn. Bức xạ UVB là nguyên nhân chính gây đỏ da hoặc cháy nắng.

Thời điểm cường độ tia UV mạnh nhất là từ 10 giờ đến 15 giờ. Khoảng thời gian này chúng ta nên hạn chế tối đa việc di chuyển ngoài trời và khi cần thiết phải có các biện pháp phòng tia UV

Tia UV xuống mặt đất phụ thuộc vào nhiều yếu tố như vị trí, độ cao, thời gian trong ngày, thời gian trong năm và độ che phủ ánh nắng của mây. Người ta đánh giá mức độ nguy hiểm của tia UV qua chỉ số tia UV, chỉ số tia UV càng cao khả năng gây ảnh hưởng tới cơ thể càng lớn.

Những ngày nắng nóng, ít mây chỉ số tia UV thường rất cao, có nguy cơ gây hại đối với sức khỏe con người

Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), chỉ số tia cực tím (UV) an toàn khi nằm trong ngưỡng 0-2 (mức gây hại thấp), tới mức 3 đã bắt đầu gây tổn thương cho da. Việc tiếp xúc với tia cực tím quá mức có thể gây đột biến gen có thể dẫn đến sự phát triển của ung thư da.

Theo các bác sĩ Khoa Thẩm mỹ da, Bệnh viện Da Liễu TP.HCM, tia UVB thay đổi cường độ theo từng thời điểm trong ngày, cao nhất là khoảng 10 - 14h. Những tháng hè là thời gian UVB gây tổn thương da nhiều nhất, tác động trực tiếp lên lớp thượng bì (lớp ngoài cùng của da), gây các tổn thương tức thì như rám nắng, bỏng nắng.

Tia UVA có một số tính chất khác so với UVB như giữ cường độ ổn định trong ngày, không có thời điểm đạt mức tối đa. UVA không bị lọc bởi các loại kính thông thường, do vậy tia có thể xuyên qua kính cửa sổ và xe hơi. Tia UVA còn có khả năng xuyên sâu vào da đến lớp bì, tác động lâu dài, tích lũy theo thời gian.

Cũng theo các bác sĩ, tia cực tím gây ra 2 loại tác hại trên da, đó là ngắn hạn và dài hạn. Tia UVB gây ra hầu hết các tác hại ngắn hạn như bỏng nắng, biến đổi màu sắc da, rám da, đau rát và ở những trường hợp nặng da có thể bị phồng rộp…

Tiếp xúc quá nhiều tia UVB làm cho lớp ngoài cùng của da dầy hơn. Đây là cơ chế bảo vệ tự nhiên của da nhưng có thể gây tổn thương nhiều vì làm cho lớp thượng bì hấp thu và tán xạ tia UVB nhiều hơn.

Cả 2 loại tia, nhất là UVA, gây tác động dài hạn, tích lũy theo thời gian như sản xuất gốc tự do, lão hóa do ánh sáng và sinh ung thư. Tiếp xúc lâu dài với ánh nắng làm biến đổi kết cấu và giảm độ đàn hồi da, dẫn đến các biểu hiện lão hóa sớm như nếp nhăn, chùng da, túi mỡ, xạm da...

Đáng lưu ý, việc tiếp xúc với tia cực tím và bỏng nắng trong thời thơ ấu được xem là có liên quan đến ung thư da sau này như u hắc tố, ung thư tế bào gai và ung thư tế bào đáy.

Tác hại của tia UV đối với da

Trung tâm Dự phòng và Kiểm soát bệnh tật (CDC) của Hoa Kỳ khuyến nghị những điều sau đây để bảo vệ chống lại bức xạ UV:

- Hạn chế ra đường, đặc biệt là vào khoảng giữa trưa, lúc này chỉ số UV tăng lên rất cao

- Mặc quần áo chống nắng che kín toàn thân

- Đeo kính râm để bảo vệ chống lại cả bức xạ UVA và UVB

- Sử dụng kem chống nắng có chỉ số chống nắng tối thiểu (SPF) là 15 để chống lại bức xạ UVA và UVB, và bôi lại sau mỗi 2 giờ.

Ngoài ra, Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ lưu ý rằng, trẻ nhỏ vào thời tiết này cần tránh ra ngoài để đảm bảo được sức khỏe. Trẻ nhỏ dưới 6 tháng nên tránh ánh nắng trực tiếp và phải mặc quần áo chống nắng khi ra ngoài.

Phương Lê

Bạn đang đọc bài viết Nắng nóng gay gắt kéo dài, cẩn thận trước tác hại của tia cực tím đối với da tại chuyên mục Thông tin hay - Lựa chọn tốt của Tạp chí Điện tử Thương Trường. Mọi thông tin góp ý và chia sẻ, xin vui lòng liên hệ SĐT: 0913398394 hoặc gửi về hòm thư toasoanthuongtruong@gmail.com