Vô tình nuôi kênh “bẩn”

Câu chuyện trở thành Youtuber, kiếm bộn tiền từ Youtube không còn xa lạ với chúng ta. Tuy nhiên, gần đây rất nhiều doanh nghiệp làm ăn chân chính, có thương hiệu lại phải đau đầu vì nhãn hàng của mình xuất hiện ở các clip có nội dung xấu, bạo lực hoặc khiêu dâm. Nếu các doanh nghiệp bỏ thì mất cơ hội tiếp cận khách hàng, nhưng quảng cáo thì có nguy cơ thương hiện bị bôi nhọ, mất hình ảnh.

Mới đây kênh của “Khá Bảnh” bị khoá do vi phạm Điều khoản dịch vụ của Youtube vào ngày 3 -4, kênh “thánh chửi” Dương Minh Tuyền cũng chấm dứt vì vi phạm chính sách của Youtube về bạo lực vào 4 -4. Những nhãn hàng bắt đầu lo ngại khi sản phẩm của mình xuất hiện trên các kênh bạo lực, phản cảm như vậy. Thực tế đã có khá nhiều doanh nghiệp dừng quảng cáo trên Youtube để tiến hành ra soát. Như Ngân hàng Hàng hải Việt Nam (MSB), Vinamilk, Vinhomes, Ford Việt Nam.. cũng tạm dừng khi Cục Phát thanh Truyền hình và Thông tin điện tử xác định 15 kênh, tài khoản cá nhân đưa lên Internet hơn 8.000 clip có nội dung không chuẩn mực.

Các nhãn hàng chân chính cần tẩy chay kênh “bẩn” trên Youtube
Các nhãn hàng chân chính cần tẩy chay kênh “bẩn” trên Youtube

Vào tháng 4 vừa qua, Bloomberg công bố điều tra về việc làm thế nào Youtube để các video phảm cảm phát triển mạnh. Một trong các kết luận là lãnh đạo Youtube vẫn quan tâm tăng thời lượng xem và kiếm tiền hơn là kiểm soát các nội dung cực đoan.  Susan Wojcicki (CEO) và lãnh đạo khác của Youtube không thể hoặc không muốn thực hiện cảnh báo về các video cực đoan và gây hiểu lầm. Lý do bởi họ quá tập trung vào việc tăng thời gian xem và các biện pháp tương tác khác", Bloomberg nhận định. Dù một số tên tuổi nói không với quảng cáo trên Youtube, nhưng Bloomberg nhận định việc đó không ảnh hưởng đến doanh thu của mạng xã hội này. Baird & Co. ước tính Youtube đã mang về khoảng 20 tỷ USD cho Google vào năm 2018.

Còn với các chuyên gia về an ninh mạng của Việt Nam thì cho rằng, để việc này xảy ra trách nhiệm đầu tiên thuộc về nhà quản lý nội dung. Mạng đa kênh do Youtube uỷ quyền, nếu các kênh “nhảm” đăng ký kiếm tiền thông qua họ. Chưa kể, khả năng có đơn vị đã lơ là quản lý nội dung hay thậm chí là tiếp tay cho những video bạo lực, phản cảm để thu hút người xem nhằm kiếm tiền quảng cáo.

Bên cạnh đó, nhiều ý kiến cho rằng, việc quảng cáo hay không là quyền quyết định của doanh nghiệp, họ có quyền lựa chọn để bảo vệ hình ảnh nhãn hàng của mình. Thế nhưng, theo chia sẻ của nhiều nhãn hàng thì họ không thể kiếm soát được điều này trên mô hình của Google Adsense.

Anh Lê Hùng (chuyên gia công nghệ thông tin) cho hay: “Cụ thể, khi khách hàng vào trang web của một hãng di động nào đó, trình duyệt ghi nhận người này có thể quan tâm đến các sản phẩm của họ. Khách hang truy cập vào Youtube, những kênh đủ điều kiện tiền sẽ được Google cho hiển thị quảng cáo của hang A. Những mẩu quảng cáo này sẽ chủ động "bám" theo người dùng khi xem các video tiếp theo. Về lý thuyết, các nhãn hàng không chủ đích đưa quảng cáo lên các kênh Youtube có nội dung bẩn”. Như vậy, trách nhiệm phân phối quảng cáo thuộc về Google, tuy nhiên Youtube không thực hiện nghiêm túc việc lọc nội dung khiến các quảng cáo của nhãn hàng xuất hiện trên các kênh có nội dung phản cảm. Trong đó, trường hợp hàng loạt kênh có nội dung giang hồ, bạo lực như Khá Bảnh vẫn đang tiếp tục nhận tiền từ YouTube là ví dụ.

Các nhãn hàng chân chính cần tẩy chay kênh “bẩn” trên Youtube
Các nhãn hàng chân chính cần tẩy chay kênh “bẩn” trên Youtube

Qua tìm hiểu của phóng viên, trong chính sách của Youtube ghi rất cụ thể những nội dung không được bật quảng cáo như: Video mô tả các nhân vật hoặc nội dung giải trí gia đình, dù là hoạt hình hay do người thật đóng vai, tham gia hành vi bạo lực, cực kỳ gây khó chịu hoặc có hành vi không phù hợp, ngay cả khi thực hiện vì mục đích hài hước hoặc châm biếm. Nội dung kích động người khác quấy rối hoặc đe doạ cá nhân trên hoặc ngoài Youtube. Nội dung đe dọa những cá nhân cụ thể bằng việc gây tổn thương cơ thể hoặc phá hủy tài sản. Cảnh quay, âm thanh hoặc hình ảnh có liên quan đến đánh nhau trên đường phố, các vụ tấn công gây thương tích. Theo thông tin thì Khá  Bảnh nhận được hơn 450 triệu đồng từ việc hiển thị quảng cáo Google Adsese. Youtube còn trao nút bạc, nút vàng khi kênh của Khá Bảnh đạt 100.000 và 1.000.000 lượt đăng ký như một sự khuyến khích. Ngoài Khá Bảnh, hàng loạt các kênh với nội dung như tin giả, nói xấu chính quyền và các kênh giang hồ vẫn được Youtube "đục lỗ" để hiển thị quảng cáo, kiếm tiền.

 Doanh nghiệp bất lực với công cụ kiểm soát kênh bẩn của YouTube

Trên lý thuyết, Youtube vẫn cung cấp cho các nhãn hàng công cụ giới hạn những kênh có nội dung xấu. Từ đó doanh nghiệp có thể lựa chọn những kênh này, tuy nhiên việc lựa chọn chỉ là thủ công. Rõ ràng, trên danh nghĩa doanh nghiệp hoàn toàn chủ động nhưng sự thật thì họ đang bị động với công cụ này. Bởi, bản thân doanh nghiệp không thể biết tất cả những kênh nội dung và nền tảng quảng cáo mà hình ảnh doanh nghiệp họ hiển thị. Doanh nghiệp không chủ động được việc kiểm soát đích đến của quảng cáo mà mình đã chi tiền. Cách duy nhất là họ phải chi gấp 10 lần, thậm chí 20 lần cho quảng cáo nếu muốn chắc nội dung của họ xuất hiện trên các kênh chọn lọc. Việc này nhiều người đã mơ hồ phán đoán rằng vì muốn tiết kiệm chi phí quảng cáo nên các doanh nghiệp đã nhắm mắt tiếp tay nuôi sống các kênh bẩn.

Các nhãn hàng chân chính cần tẩy chay kênh “bẩn” trên Youtube
Các nhãn hàng chân chính cần tẩy chay kênh “bẩn” trên Youtube

Một đại diện truyền thông của FPT Shop, doanh nghiệp thường mua quảng cáo Google Adsense chia sẻ với báo giới rằng, người quảng cáo chỉ có thể chọn được nhóm khách hàng sẽ tiếp cận. Còn việc quảng cáo sẽ xuất hiện ở đâu, nhãn hàng không thể kiểm soát được và cũng không thể chọn đưa vào “sổ đen” được vì số lượng lên đến hàng chục nghìn. Họ không thể chọn đích đến của quảng cáo, người làm việc đó là Google.

Chiều ngày 7/6/2019, Cục Phát thanh truyền hình và Thông tin điện tử (PTTH&TTĐT) đã công bố một loạt các hành vi vi phạm pháp luật Việt Nam của Google và Youtube. Theo đó, hiện nay, hai nền tảng mạng xã hội xuyên biên giới đang chiếm hơn 70% doanh thu quảng cáo online ở Việt Nam, ước khoảng 400 triệu USD. Tuy nhiên, rất nhiều nội dung trên Facebook và Google đang vi phạm pháp luật Việt Nam.

Đại diện Cục PTTH&TTĐT cũng chỉ ra nguyên nhân dẫn đến tình trạng những nội dung xấu, độc, nội dung nhảm nhí, khiêu dâm, bạo lực, cờ bạc còn nhan nhản trên Youtube. Đó là bộ lọc của Youtube hoạt động chưa hiệu quả, vẫn còn kẽ hở để người sử dụng đăng tải nội dung vi phạm núp dưới những tiêu đề, chuyên mục không vi phạm. Ví dụ, họ đặt tiêu đề rất lành mạnh, nhưng nội dung dung tục. Hoặc những nội dung có tính kích động chính trị (thường bị kiểm duyệt kỹ hơn) thì gán vào nhóm phổ biến cho người dân.

Bên cạnh đó, cơ chế kiểm duyệt của Youtube phụ thuộc vào hậu kiểm dẫn đến việc các clip vi phạm sau khi bị gỡ bỏ thì người dùng vẫn có thể dễ dàng đăng tải. Trong khi quy trình thẩm định và gỡ bỏ clip vi phạm mất nhiều thời gian, nhưng đăng lại thì rất nhanh, Youtube phải mất 18 tháng để gỡ 8.000 clip nhưng để đăng lại 55.000 clip thì cần rất ít thời gian.

Youtube cũng không có biện pháp ngăn chặn người dùng đăng lại những clip vi phạm đã bị bóc gỡ theo yêu cầu của cơ quan quản lý. Ví dụ, khi Cục yêu cầu gỡ kênh Khá Bảnh, hôm sau các clip của kênh Khá Bảnh được đăng lại ngay. Hiện nay, các nội dung về Khá Bảnh được đăng lại trên rất nhiều kênh và có khá nhiều người xem nhưng vẫn chưa bị Youtube xử lý.

Q. A

Bạn đang đọc bài viết Các nhãn hàng chân chính cần tẩy chay kênh “bẩn” trên Youtube tại chuyên mục Trong nước của Tạp chí Điện tử Thương Trường. Mọi thông tin góp ý và chia sẻ, xin vui lòng liên hệ SĐT: 0913398394 hoặc gửi về hòm thư [email protected]