Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XV

13:42 07/06/2022

Bộ trưởng Nguyễn Văn Thể giải thích nguyên nhân dự án đường Hồ Chí Minh chậm tiến độ

Do nguồn lực hạn chế nên tiến độ dự án đường Hồ Chí Minh chưa đạt so với yêu cầu. Bộ trưởng Nguyễn Văn Thể thừa nhận, Bộ Giao thông Vận tải có trách nhiệm chính, cùng một số đơn vị liên quan trong tham mưu rà soát, bố trí vốn, dẫn đến chậm tiến độ dự án này.

Chậm tiến độ do thiếu vốn

Tiếp tục chương trình làm việc Kỳ họp thứ 3, Quốc hội thảo luận ở hội trường về tổng kết, đánh giá tổng thể tình hình thực hiện Nghị quyết số 66/2013/QH13 và kế hoạch triển khai dự án đường Hồ Chí Minh giai đoạn tiếp theo.

Trả lời chất vấn trước Quốc hội về những nội dung liên quan đến dự án đường Hồ Chí Minh, Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải Nguyễn Văn Thể khẳng định đường, Hồ Chí Minh là con đường đặc biệt, con đường huyền thoại nên Quốc hội, Chính phủ đặc biệt quan tâm. Quốc hội đã ban hành Nghị quyết 38/2004/NQ-QH11, Nghị quyết số 66/2013/QH13; Chính phủ, các bộ ngành, địa phương, trong đó có Bộ Giao thông vận tải đã rất quyết liệt triển khai thực hiện.

Bộ trưởng Nguyễn Văn Thể giải thích nguyên nhân dự án đường Hồ Chí Minh chậm tiến độ
Bộ trưởng Nguyễn Văn Thể báo cáo giải trình trước Quốc hội. Ảnh: quochoi.vn

Về nguyên nhân chậm tiến độ, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thể cho biết, giai đoạn từ năm 2000 – 2010, tiến độ triển khai dự án rất tốt. Tiếp đó, giai đoạn 2011-2015 được bố trí nguồn lực rất lớn, nhưng thời điểm đó xảy ra khủng hoảng kinh tế, Chính phủ ban hành nghị quyết để dừng, giãn nhiều dự án nhằm kiểm soát lạm phát. Vì thế, giai đoạn 2011-2015 hầu như các dự án lớn, trong đó có dự án đường Hồ Chí Minh phải dừng, giãn để kiềm chế lạm phát và trong 5 năm này hầu như không thực hiện được. Giai đoạn 2016 đến 2020, chủ trương khởi động lại những dự án dang dở, dừng giãn và tập trung dự án cao tốc Bắc Nam phía Đông giai đoạn 1 và nhiều dự án trọng điểm. Nhưng nguồn lực dành cho dự án đường Hồ Chí Minh và các dự án dang dở giai đoạn này cũng rất ít nên không đủ nguồn lực thực hiện.

Bộ trưởng Nguyễn Văn Thể cho biết, một trong những nguyên nhân khác khiến dự án này chậm tiến độ là đường Hồ Chí Minh chạy qua những khu vực có địa hình, thời tiết phức tạp, có nhiều đoạn đất đai vẫn đang tranh chấp. Do đó quá trình triển khai gặp nhiều khó khăn trong giải phóng mặt bằng và điều kiện tự nhiên. 

Về nguyên nhân chủ quan, Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải Nguyễn Văn Thể cũng thẳng thắn nhìn nhận trách nhiệm của Bộ: "Chúng tôi cũng khẳng định trách nhiệm chính khi để dự án chậm tiến độ thuộc về Bộ Giao thông vận tải và một số bộ, ngành có liên quan trong công tác tham mưu Chính phủ, tham mưu Quốc hội để rà soát bố trí nguồn vốn. Công tác giám sát của Quốc hội cũng có một phần trách nhiệm, bên cạnh đó, một phần trách nhiệm của các địa phương khi chậm triển khai. Trong giai đoạn sắp tới, chúng ta cần hết sức quyết liệt triển khai, nhất là các địa phương, nếu tiếp tục vướng trong giải phóng mặt bằng thì dự án sẽ còn kéo dài".

Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải Nguyễn Văn Thể cũng khẳng định, các dự án đường cao tốc hiện nay thực hiện theo Luật Đầu tư công đã bố trí đủ nguồn lực, chứ không như giai đoạn trước đây là bố trí nguồn lực theo khả năng, theo giai đoạn. Do đó, những dự án đủ vốn mới triển khai và với sự quyết liệt của Chính phủ và địa phương, Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải tin tưởng giai đoạn sắp tới dự án đường Hồ Chí Minh nói riêng và các dự án khác sẽ thực hiện đúng tiến độ.

Sẽ bố trí đủ nguồn lực

Về giải pháp trong thời gian tới, Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải Nguyễn Văn Thể khẳng định, các dự án đường cao tốc hiện nay thực hiện theo Luật Đầu tư công, chúng ta đã bố trí đủ nguồn lực, chứ không như giai đoạn trước đây là bố trí nguồn lực theo khả năng, theo giai đoạn. Do đó, những dự án đủ vốn mới triển khai và với sự quyết liệt của Chính phủ và địa phương, Bộ Giao thông vận tải tin tưởng giai đoạn sắp tới dự án đường Hồ Chí Minh nói riêng và các dự án khác sẽ thực hiện đúng tiến độ.

Bộ trưởng Nguyễn Văn Thể giải thích nguyên nhân dự án đường Hồ Chí Minh chậm tiến độ
Quang cảnh phiên thảo luận. Ảnh: quochoi.vn

Bộ trưởng cho biết, hiện nay, đã bố trí vốn cho hai đoạn Chợ Chu - ngã ba Trung Sơn, Rạch Sỏi – Bến Nhất – Gò Quao – Vĩnh Thuận đi qua các địa phương (hiện nay, đã bố trí 4,450 tỷ đồng). Bộ Giao thông vận tải kiến nghị các địa phương phải quyết liệt hơn nữa trong việc triển khai dự án, trong đó giúp Bộ Giao thông vận tải trong công tác giải phóng mặt bằng. Bộ trưởng cho rằng, thời gian ngắn mà mặt bằng không xong thì không làm được, nhất là đoạn Rạch Sỏi – Bến Nhất – Gò Quao – Vĩnh Thuận đi qua vùng đất yếu, nếu không đủ thời gian gia tải sẽ rất khó khăn. Còn riêng đoạn Cổ Tiết – Chợ Bến, Chính phủ đã chỉ đạo Bộ lập hồ sơ ngay trong năm 2022, tranh thủ các nguồn lực, trong đó, có những nguồn có thể có trong năm 2022 và giai đoạn sắp tới để đầu tư…

Bộ trưởng Nguyễn Văn Thể cũng tiếp thu ý kiến đại biểu về nghiên cứu để đầu tư đường Hồ Chí Minh theo đúng quy hoạch. Trước đây làm 2 làn xe và đường Hồ Chí Minh không thể kéo dài mãi. Do đó, Bộ Giao thông vận tải báo cáo Chính phủ, Quốc hội xây dựng kế hoạch giai đoạn 2026-2030 tập trung nguồn lực cho đường Hồ Chí Minh, nhất là những đoạn có quy hoạch cao tốc để nâng cấp.

Trong khi đó, đại biểu Trần Văn Tiến, Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Phúc vẫn lo lắng thực trạng đến nay vẫn còn một số dự án thành phần giải phóng mặt bằng chưa xong, việc cắm mốc lộ giới chậm 2 năm và tiến độ hoàn thành dự án không đạt so với Nghị quyết.

Về nguyên nhân của hạn chế, ông Tiến cho rằng do ý thức của người dân trong việc chấp hành các chính sách giải phóng mặt bằng chưa nghiêm; Cấp ủy, chính quyền địa phương các cấp có dự án đi qua chưa quyết liệt trong việc lãnh đạo, chỉ đạo công tác giải phóng mặt bằng; Quốc hội, Chính phủ và các bộ, ngành có liên quan chưa lường hết được những khó khăn, vướng mắc khi thực hiện dự án đường Hồ Chí Minh.

Băn khoăn tuyến đường mang tên Bác, qua 5 khóa Quốc hội vẫn chưa rõ đến thời gian nào mới hoàn thành để thông tuyến từ Pác Bó đến Đất Mũi, đại biểu Tiến đề nghị Quốc hội xem xét bố trí nguồn vốn để đầu tư hoàn thành tuyến đoạn tuyến Cổ Tiết đi Chợ Bến Lại 87,5 km trong giai đoạn 2021-2025 với quy mô 2 làn xe để đảm bảo tuyến đường Hồ Chí Minh được thông tuyến và để hoàn thành và thông tuyến trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV.

Bộ trưởng Nguyễn Văn Thể giải thích nguyên nhân dự án đường Hồ Chí Minh chậm tiến độ
Phó Chủ tịch Quốc hội Trần Quang Phương phát biểu tại phiên thảo luận. Ảnh: quochoi.vn

Kết luận phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Trần Quang Phương nhấn mạnh, có 17 đại biểu phát biểu và Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải đã phát biểu tiếp thu, giải trình. Cơ bản các đại biểu thống nhất với tờ trình của Chính phủ và báo cáo thẩm tra của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội. Quốc hội đánh giá cao sự chủ động của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường trong việc đề xuất với Ủy ban Thường vụ Quốc hội, dưới sự chỉ đạo của Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã chủ động khảo sát, báo cáo xin Quốc hội đưa vào chương trình kỳ họp, yêu cầu Chính phủ báo cáo đề xuất là cần thiết và kịp thời.

Quốc hội ghi nhận sự nỗ lực của Chính phủ và các bộ, ngành, cơ quan liên quan đã có nhiều cố gắng trong việc triển khai dự án đường Hồ Chí Minh. Đây là tuyến đường có ý nghĩa quan trọng về lịch sử, chính trị, kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh của quốc gia. Việc cơ bản hoàn thành dự án đã góp phần phát triển đất nước, đặc biệt là đối với các khu vực miền núi phía Bắc, miền Trung, Tây Nguyên và đồng bằng Nam Bộ. Đồng thời việc hoàn thành mục tiêu thông toàn tuyến với quy mô hai làn xe thể hiện sự quan tâm của Đảng, Nhà nước đối với đồng bào các vùng chiến khu kháng chiến. Tuy nhiên đến nay đã quá thời hạn 2 năm nhưng vẫn còn một số đoạn tuyến chưa được hoàn thành để nối thông toàn tuyến.

Phó Chủ tịch Quốc hội Trần Quang Phương cho rằng, trong quá trình triển khai thực hiện dự án còn có những hạn chế, bất cập và khó khăn, vướng mắc. Đề nghị Chính phủ tổ chức rút kinh nghiệm trong việc triển khai thực hiện dự án không đáp ứng yêu cầu theo nghị quyết của Quốc hội. Làm rõ các nguyên nhân chủ quan và khách quan, trách nhiệm của Trung ương, Bộ, ngành của địa phương. Quốc hội thống nhất đưa vào nghị quyết chung của kỳ họp về chủ trương tiếp tục đầu tư các đoạn tuyến còn lại của đường Hồ Chí Minh giai đoạn đến 2025.

Một là, tiếp tục đầu tư hoàn thành các đoạn đang triển khai và cân đối bố trí nguồn lực để đầu tư hoàn thành 2 dự án thành phần, đoạn Chợ Chu - Ngã ba Trung Sơn, đoạn Rạch Sỏi - Bến Nhất - Gò Quao - Vĩnh Thuận để đến năm 2025 cơ bản nối thông đường Hồ Chí Minh trên cơ sở tận dụng Quốc lộ 32, Quốc lộ 21.

Hai là, tập trung nguồn lực hoàn thành khoảng 287 km thuộc dự án đường cao tốc Bắc Nam phía Đông đi trùng với đường Hồ Chí Minh đã được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư tại Nghị quyết số 52/2017/QH14, Nghị quyết 44/2022/QH15. Đối với đoạn Cổ Tiết - Chợ Bến, thực hiện chuẩn bị đầu tư ngay trong năm 2022 và năm 2023 theo quy mô cao tốc, làm cơ sở để huy động nguồn vốn, sớm đầu tư khi cân đối đủ nguồn lực. Yêu cầu chú ý công tác bảo dưỡng, chống xuống cấp ở một số đoạn, tháo gỡ các vướng mắc đang tồn tại của các dự án, các tuyến đã đầu tư ở khu vực Tây Nguyên, nhất là di dời các trạm thu phí, giải quyết về đền bù quyết toán, chống lấn chiếm hành lang.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ chỉ đạo các cơ quan liên quan nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ ý kiến phát biểu của đại biểu để hoàn thiện nội dung dự thảo nghị quyết liên quan đến dự án đường Hồ Chí Minh đưa vào nghị quyết Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XV trình Quốc hội biểu quyết thông qua vào ngày bế mạc.

Hồng Quang

Theo dõi Thương Trường trên