Nguy cơ mất kiểm soát, rủi ro tiềm ẩn từ việc “bán giấy gọi tiền” của doanh nghiệp

Trong 6 tháng đầu năm, trái phiếu đã liên tục được phát hành bởi các doanh nghiệp. Dù có mức lãi suất cao nhưng các nhà đầu tư cũng cần hết sức cảnh giác bởi những loại trái phiếu này tiềm ẩn nguy cơ rủi ro lớn, có thể mất kiểm soát bất cứ lúc nào.

Doanh nghiệp đua nhau “bán giấy gọi tiền”

Trong thời gian qua, trái phiếu doanh nghiệp đã trở thành một kênh huy động vốn lớn và quan trọng trên thị trường. Các doanh nghiệp đua nhau phát hành để huy động vốn nhằm đầu tư vào các dự án hay thu hút dòng tiền. Theo thông kê, trong nửa đầu năm nay, thị trường trái phiếu doanh nghiệp tiếp tục tăng trưởng tốt và có một số kết quả tích cực. Với khối lượng phát hành riêng lẻ đạt 168.702 tỷ đồng (tăng 3,2% so với cùng kỳ năm 2020); khối lượng phát hành ra công chúng 15.375 tỷ đồng.

Trong đó, tổ chức tín dụng là nhà phát hành trái phiếu doanh nghiệp lớn nhất (chiếm 40,2% tổng khối lượng phát hành); khối doanh nghiệp bất động sản chỉ còn chiếm hơn 13% tổng khối lượng phát hành (giảm hơn 55% so với cùng kỳ năm trước).

Về lãi suất phát hành, bình quân 6 tháng đầu năm là 7,9%/năm, giảm 1,6%/năm so với cùng kỳ năm trước (9,5%/năm). Tỷ trọng nhà đầu tư cá nhân mua trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ trên thị trường sơ cấp chiếm 5,7% khối lượng phát hành (giảm 6,9% so với cùng kỳ năm trước).

Về góc độ nhà đầu tư, công ty chứng khoán là nhà đầu tư chính trên thị trường sơ cấp, chiếm 44,4% tổng khối lượng phát hành, tổ chức tín dụng chiếm 25% tổng khối lượng phát hành.

Tỷ trọng nhà đầu tư cá nhân là nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp mua trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ trên thị trường sơ cấp chiếm 5,7% khối lượng phát hành, giảm mạnh so với tỷ trọng nhà đầu tư cá nhân năm 2020, là 12,68%.

Như vậy, trong thời điểm các kênh đầu tư khó khăn, trái phiếu doanh nghiệp là kênh hút vốn hấp dẫn với cả doanh nghiệp phát hành lẫn nhà đầu tư.

Nguy cơ mất kiểm soát rủi ro tiềm ẩn từ việc “bán giấy gọi tiền” của doanh nghiệp
Các nhà đầu tư cá nhân cần tìm hiểu kỹ trước khi mua trái phiếu doanh nghiệp.

Chia sẻ với báo chí, ông Nguyễn Hoàng Dương, Vụ Phó Vụ Tài chính ngân hàng cho biết, qua thị trường trái phiếu doanh, có thể thấy xu hướng ngân hàng chuyển từ huy động vốn qua kênh tiền gửi sang kênh phái hành trái phiếu. Tuy nhiên, trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp vẫn còn những rủi ro tiềm ẩn cho cả doanh nghiệp phát hành, nhà đầu tư và thị trường.

Về phía nhà đầu tư mua trái phiếu, ông Dương cho rằng, nhà đầu tư cũng tự chịu trách nhiệm về mua trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ, chỉ nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp mới được mua trái phiếu doanh nghiệp theo diện này. Mục đích của việc quy định như vậy để bảo vệ các nhà đầu tư cá nhân nhỏ lẻ, không có kinh nghiệm, khả năng phân tích, đánh giá các rủi ro khi mua trái phiếu doanh nghiệp phát hành riêng lẻ. Do đó, các nhà đầu tư nhỏ lẻ nên tránh “lách” quy định này, vì có thể gây rủi ro cho chính mình.

Các chuyên gia khuyến nghị nhà đầu tư mua trái phiếu doanh nghiệp cần phân biệt rõ phương thức phát hành ra công chúng hay phát hành riêng lẻ. Cần tránh mọi hành vi “lách” các quy định của pháp luật để trở thành nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp với mục đích để mua trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ nhưng không đánh giá, phân tích được rủi ro, không nắm rõ điều kiện, điều khoản của trái phiếu, trái phiếu có hay không có tài sản đảm bảo, chất lượng tài sản đảm bảo, trái phiếu có được mua lại hay không... Nếu các nhà đầu tư cá nhân cố tình vi phạm có thể sẽ trực tiếp gây ra rủi ro cho nhà đầu tư và nhà đầu tư có thể không thu hồi được số tiền mua trái phiếu.

Nguy cơ đổ vỡ, Bộ Tài chính cảnh báo

Thời gian qua, trái phiếu doanh nghiệp đã trở thành một kênh huy động vốn lớn và quan trọng trên thị trường. Tuy nhiên, bên cạnh những tác động tích cực đối với các doanh nghiệp, việc phát hành trái phiếu doanh nghiệp theo hình thức riêng lẻ cũng bộc lộ nhiều rủi ro cho nhà đầu tư và có nguy cơ gây mất an ninh, an toàn nền tài chính quốc gia. Mới đây, ngày 1/9, Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc đã ký công văn số 10059 gửi Ủy ban Chứng khoán nhà nước; Vụ Tài chính ngân hàng và Sở Giao dịch chứng khoán Việt Nam yêu cầu tăng cường công tác kiểm tra, giám sát thị trường trái phiếu doanh nghiệp.

Bộ trưởng giao các đơn vị này nghiên cứu, tiếp tục hoàn thiện các quy định về quản lý, giám sát thị trường trái phiếu doanh nghiệp, trong đó tập trung xây dựng các biện pháp thanh tra, giám sát, thắt chặt việc phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ không có tài sản đảm bảo hoặc chất lượng tài sản đảm bảo và uy tín của doanh nghiệp phát hành thấp. Việc hoàn thiện quy định quản lý, giám sát nhằm hướng tới thị trường minh bạch, an toàn và hạn chế rủi ro.

Đồng thời, Bộ trưởng Hồ Đức Phớc yêu cầu Ủy ban chứng khoán Nhà nước chủ trì, phối hợp với Vụ Tài chính ngân hàng và các cơ quan liên quan tăng cường, đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát tình hình phát hành và cung cấp dịch vụ về trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ, đặc biệt là việc phát hành của các doanh nghiệp nhỏ lẻ, mới thành lập, hoạt động trong các lĩnh vực có tính rủi ro cao, có kết quả kinh doanh không rõ ràng, thực chất.

Các đơn vị quản lý thị trường cần tập trung rà soát, kiểm tra phát hiện các doanh nghiệp có dấu hiệu vi phạm, lách quy định của pháp luật trong việc phát hành trái phiếu doanh nghiệp. Trường hợp phát hiện các hành vi lừa đảo, có dấu hiệu chiếm đoạt tài sản của nhà đầu tư thì khẩn trương chuyển cơ quan công an xử lý theo quy định của pháp luật.

Đây đã là lần thứ 2 trong vòng hơn 1 tháng qua Bộ Tài chính đưa ra cảnh báo về việc phát hành trái phiếu doanh nghiệp, trước đó cảnh báo đã được đưa ra vào giữa tháng 7/2021. Nhấn mạnh cảnh báo, Bộ Tài chính khuyến cáo các nhà đầu tư đặc biệt lưu ý không mua trái phiếu thông qua chào mời của các tổ chức cung cấp dịch vụ như công ty chứng khoán, ngân hàng thương mại khi chưa tìm hiểu kỹ về tình hình tài chính của doanh nghiệp phát hành và các điều kiện, điều khoản của trái phiếu.

Nguy cơ mất kiểm soát rủi ro tiềm ẩn từ việc “bán giấy gọi tiền” của doanh nghiệp

Tại buổi đối thoại với chủ đề "Cá nhân đầu tư trái phiếu doanh nghiệp: Nhận diện và ứng xử với rủi ro" được tổ chức ngày 30/8, các chuyên gia cho rằng thị trường trái phiếu đang rất nóng, một số nhà đầu tư cá nhân đã có sự dịch chuyển từ tiền gửi sang thị trường trái phiếu doanh nghiệp vì bị hấp dẫn bởi lãi suất cao. Song, các nhà đầu tư cá nhân lại không quan tâm nhiều đến chỉ số xếp hạng tín dụng của các doanh nghiệp cũng như hiệu quả hoạt động của đơn vị phát hành trái phiếu. Việc rót vốn vào trái phiếu cũng dễ tiềm ẩn nhiều rủi ro, trong đó có 4 rủi ro chính nhà đầu tư có thể gặp phải như là rủi ro tín dụng, rủi ro thanh khoản, rủi ro định giá lãi suất và các nhóm rủi ro khác.

Chia sẻ về vấn đề này, TS. Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia tài chính ngân hàng cho rằng, cơ hội và rủi ro là hai yếu tố luôn song hành. Theo đó, dù nhà điều hành có hạn chế đối tượng tham gia thị trường, tức hạn chế nhu cầu nhưng với bối cảnh rủi ro gia tăng vì dịch bệnh thì lãi suất trái phiếu cao vẫn được nhà đầu tư đón nhận.

"Trái phiếu vẫn phát hành đều nhờ lãi suất, trong khi hàng chục nghìn doanh nghiệp buộc lòng phải rời bỏ thị trường. Nếu từ nay đến cuối năm, tình hình dịch COVID-19 vẫn chưa kiểm soát hoàn toàn, con số này có thể lên tới 100.000 doanh nghiệp. Và không ai dám chắc rằng, trong số đó không có những doanh nghiệp đã phát hành trái phiếu. Nguy cơ vỡ "bom nợ" trái phiếu đã dần hiện rõ, đặc biệt ở nhóm bất động sản", ông Hiếu cảnh báo.

Do đó, TS. Nguyễn Trí Hiếu lưu ý, nhà đầu tư cá nhân mua trái phiếu doanh nghiệp không chỉ lắng đọng ở hiện tại thông qua ham muốn lãi suất cao, mà phải tìm lối thoát cho những năm sắp tới.

"Trong giai đoạn nền kinh tế bị tê liệt vì dịch bệnh, đây không phải lúc nhà đầu tư cá nhân bùng nổ và kiếm lợi nhuận bằng mọi giá mà là thời điểm của sự chọn lọc và cẩn trọng", TS. Nguyễn Trí Hiếu khuyến nghị.

Đinh Hiệu

Bình luận bài viết

Tỷ giá ngoại tệ ngày 24/9 ghi nhận đồng USD giảm nhẹ sau những phiên tăng trong bối cảnh Fed có những động thái duy trì sự hồi phục của nền kinh tế Mỹ.

Giá vàng chưa thể phục hồi bất chấp đồng USD đang mất giá.

Niềm tin của khách hàng phản ánh mức độ thành công của mỗi ngân hàng trên thị trường. Thước đo này, được lãnh đạo ngân hàng Techcombank nhiều lần nhất mạnh, còn quan trọng hơn cả các con số lợi nhuận, tổng tài sản và tốc độ tăng trưởng…

Bộ Giao thông vận tải (GTVT) đang lấy ý kiến dự thảo kế hoạch tổ chức mở lại các đường bay nội địa trong thời gian các địa phương nới lỏng giãn cách.

Thúc đẩy quan hệ Việt - Pháp vừa có tính chiến lược, vừa là yêu cầu khách quan, góp phần tăng cường tiềm lực mỗi nước.

ThuongTruong

Cơ quan chủ quản: HIỆP HỘI CÁC NHÀ BÁN LẺ VIỆT NAM

Giấy phép hoạt động báo chí điện tử số 75/GP-BTTT, do Bộ Thông tin & Truyền thông cấp ngày: 23/02/2017

Ngày thành lập Tạp chí Thương Trường: Ngày 26 tháng 6 năm 2008

Tòa soạn: Tầng 6 tòa nhà số 8 Trần Đăng Ninh - P. Dịch vọng - Q. Cầu Giấy - Hà Nội

Tổng Biên tập: Đinh Thị Mỹ Vân

Phụ trách nội dung: Tổng TKTS Đinh Duy Hùng

Hotline: 0913398394

Điện thoại: +84 24 3734 9773

Fax: +84 24 3939 3770

Email: toasoanthuongtruong@gmail.com.

Liên hệ quảng cáo: 0888484455