Nhà ở xã hội "khát" dòng vốn đầu tư

Dự án nhà ở xã hội chỉ đáp ứng được một phần nhu cầu của thị trường, trong khi quỹ đất 20% phát triển nhà ở xã hội tại các dự án thương mại và khu đô thị lại không được triển khai thực hiện.

Nguy cơ thiếu nhà ở cho người thu nhập thấp trong giai đoạn tới

Bàn luận liên quan đến những vấn đề về phát triển nhà ở xã hội, Chuyên gia kinh tế - Cấn Văn Lực đánh giá hiện nay quá trình phát triển nhà ở xã hội của chúng ta còn nhiều tồn tại phát triển thiếu đồng bộ. "Tại Việt Nam, trong vòng 10 năm chúng ta đặt ra một kế hoạch rất tham vọng là xây dựng 22 triệu m2 nhà ở xã hội nhưng hiện chỉ xây dựng hơn 17 triệu m2, tương đương 78%. Tuy nhiên, số lượng căn nhà xã hội đưa vào sử dụng còn lãng phí, nhiều dự án bỏ hoang, xuống cấp nhanh".

Khát nhà đầu tư nguồn cung nhà ở xã hội vẫn thiếu hụt trong tương lai
TS Cấn Văn Lực

TS Cấn Văn Lực giải thích những nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên là do chính sách chưa đồng bộ, chồng chéo lẫn nhau. Đặc biệt, nguồn vốn cho nhà ở xã hội chỉ đáp ứng được 20% tổng nhu cầu vốn cho Nhà ở xã hội gặp nhiều khó khăn. Chính vì thế, các doanh nghiệp không mặn mà khi đặt chiến lược phát triển Nhà ở xã hội.

Ông Lực nhấn mạnh: "Khi tôi làm việc với các chủ đầu tư tôi thấy vướng mắc lớn nhất về quỹ đất sạch dành cho Nhà ở xã hội, đây là vấn đề vô cùng quan trọng bởi nhiều doanh nghiệp được giao đất nhưng vướng ở khâu giải phóng mặt bằng, cuối cùng không thể triển khai dự án. Vấn đề nữa là về quy hoạch cũng rất quan trọng, nếu chúng ta làm tốt quy hoạch dù các khu Nhà ở xã hội tuy ở khu vực vùng ven nhưng nếu kết nối của chúng ta tốt, người dân sẵn sàng về ở".

Theo báo cáo của Cục Quản lý Nhà và Thị trường Bất động sản (Bộ Xây dựng) cho biết, tính đến cuối tháng 9/2021, trên địa bàn cả nước chỉ mới hoàn thành 266 dự án NƠXH khu vực đô thị, quy mô xây dựng khoảng hơn 142.000 căn, với tổng diện tích hơn 7,1 triệu m2 đạt khoảng 56,8% so với mục tiêu đề ra trong Chiến lược phát triển nhà ở Quốc gia đến năm 2020.

Kết quả khảo sát của Viện Công nhân và Công đoàn năm 2020, thu nhập của công nhân (bao gồm cả tiền lương làm thêm giờ, tiền chuyên cần và các loại phụ cấp khác) trong khoảng từ 6,7 – 7,8 triệu đồng/người/tháng tùy theo từng ngành nghề. Với mức thu nhập này, nếu không được hỗ trợ từ gia đình và người thân, người lao động rất khó có đủ tiền để mua nhà ở xã hội.

Khát nhà đầu tư nguồn cung nhà ở xã hội vẫn thiếu hụt trong tương lai
Ông Nguyễn Thế Điệp - Phó Chủ tịch CLB BĐS Hà Nội

Xoay quanh những nội dung trên, ông Nguyễn Thế Điệp - Phó Chủ tịch CLB BĐS Hà Nội cho hay, ở thời điểm dịch Covid-19 đang khó khăn nếu thực sự có doanh nghiệp đứng ra để nhận xây dựng nhà ở xã hội cho người thu nhập thấp là một phương án tốt. Tuy nhiên, vị chuyên gia cho rằng cần phải xem năng lực của đơn vị này như thế nào, phải cam kết tiến độ, giá cả... Bởi lẽ để xây dựng được 10 triệu căn hộ trong một khoảng thời gian đó là không hề đơn giản.

Mặt khác, ông Điệp cũng cho rằng cần có cơ chế chính sách mở để doanh nghiệp thực hiện dự án. Trong đó cần ban hành các Nghị định, Thông tư, Chỉ thị phù hợp với các luật hiện hành mà không cần đợi thông qua luật mới. Các chính sách cần rõ ràng, thông thoáng, để giúp doanh nghiệp thuận lợi tiếp cận. Chính phủ và chính quyền địa phương nghiên cứu chính sách hỗ trợ giải phóng mặt bằng bằng nguồn tài chính ứng trước của nhà đầu tư. Và nhà đầu tư sẽ nhận hoàn lại tiền bằng hình thức đối trừ thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế VAT, thuế thu nhập cá nhân. Đồng thời, cũng cần có những tiêu chí, yêu cầu doanh nghiệp cam kết về chất lượng, giá cả và tiến độ thực hiện.

Quỹ đất phát triển nhà ở xã hội tại các dự án thương mại và khu đô thị

Dự báo thị trường bất động sản năm 2021 của Hiệp hội bất động sản (HoREA), ngày 8/01/2021 đã lột tả sự chênh lệch “khủng khiếp” trong phát triển nhà ở thương mại và nhà ở xã hội tại Tp. Hồ Chí Minh. Theo đó, thị trường tiếp tục bị thiếu hụt nguồn cung dự án và nguồn cung sản phẩm nhà ở, nhất là rất thiếu nguồn cung sản phẩm nhà ở thương mại có giá vừa túi tiền, nhà ở thương mại giá thấp và nhà ở xã hội.

Theo thống kê, cả năm 2020, phân khúc nhà ở bình dân chỉ có 163 căn nhà, chỉ chiếm 1% trong tổng số nhà ở được phép huy động vốn bán nhà ở hình thành trong tương lai. Điều này làm ảnh hưởng đến việc đảm bảo an sinh xã hội về nhà ở cho đa số người dân có thu nhập trung bình, có thu nhập thấp ở đô thị, cán bộ công chức, cán bộ lực lượng vũ trang, công nhân lao động và người nhập cư.

Đồng thời, đáng quan ngại là dấu hiệu biểu hiện thừa cung của phân khúc nhà ở cao cấp, do tỷ trọng nhà đầu tư thứ cấp trong phân khúc này chiếm tỷ lệ rất cao, trên dưới 60%.

Trên thực tế thì phân khúc nhà ở cao cấp có thể chiếm đến tỷ lệ khoảng 70%, chiếm thế áp đảo trên thị trường bất động sản năm 2020; Phân khúc nhà ở trung cấp chiếm khoảng trên dưới 25% tổng số nhà ở; Đáng quan ngại là phân khúc nhà ở bình dân chỉ có 163 căn nhà, chỉ chiếm 1% trong tổng số nhà ở được huy động vốn năm 2020. Đây là chỉ dấu cho thấy rõ sự “lệch pha” sản phẩm trên thị trường bất động sản.

Khát nhà đầu tư nguồn cung nhà ở xã hội vẫn thiếu hụt trong tương lai
Sự chênh lệch “khủng khiếp” trong phát triển nhà ở thương mại và nhà ở xã hội tại các thành phố lớn như Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh

Mặc dù, quy định của pháp luật về phát triển và quản lý nhà ở xã hội đã được quy định rõ ràng khi phát triển và xây dựng các dự án nhà ở thương mại và KĐT. Nhưng hiện nay quỹ đất 20% tại các dự án nhà ở thương mại và khu đô thị hầu hết đều bị chủ đầu tư “biến tướng” thành những hạng mục khác đem lại lợi nhuận cao hơn, hoặc chuyển đổi theo nhiều hình thức khác nhau.

Như tại Hà Nội, theo khảo sát của phóng viên, hầu hết các dự án bất động sản nhà ở thương mại và khu đô thị trên địa bàn sau khi triển khai đều không thấy “bóng dáng” nhà ở xã hội.

Được biết, đa phần các dự án nhà ở thương mại và khu đô thị tại Hà Nội đều do các chủ đầu tư là các doanh nghiệp, tập đoàn lớn nắm giữ, hiện đã và đang triển khai, tuy nhiên, việc bố trí quỹ đất 20% của dự án vào quỹ nhà ở xã hội lại ít được chủ đầu tư lưu tâm thực hiện.

Trong quý I/2021, các dự án nhà ở xã hội theo số liệu tổng hợp từ 54/63 địa phương có báo cáo, có 02 dự án với 595 căn được cấp phép mới; 72 dự án với 105.971 căn đang triển khai; 6 dự án với 630 căn hoàn thành; 11 dự án với 3.606 căn hộ được các Sở Xây dựng có văn bản thông báo đủ điều kiện bán nhà ở hình thành trong tương lai. Giá nhà ở mặc dù giảm về loại hình phân khúc nhưng giá giao dịch vẫn tăng so với quý IV/2020. Tại các đô thị lớn, các dự án nhà ở xã hội, nhà ở giá rẻ với mức giá dưới 25 triệu/m2 rất ít.

Theo Chủ tịch HoREA, Điều 5 Nghị định 100 có một số nội dung bất cập, chưa phù hợp với quy định của Luật Nhà ở, rất cần thiết phải được sửa đổi, bổ sung; nhất là quy định về trách nhiệm của chủ đầu tư dự án nhà ở thương mại phải dành diện tích đất ở đã đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật trong dự án để xây dựng nhà ở xã hội.

Nếu theo Khoản 2 Điều 5, quy định dự án dưới 10 ha, chủ đầu tư được lựa chọn hình thức nộp bằng tiền tương đương giá trị quỹ đất 20% theo giá đất mà chủ đầu tư thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước nhằm bổ sung vào ngân sách địa phương dành để đầu tư xây dựng nhà ở xã hội trên phạm vi địa bàn.

Tuy nhiên, số tiền này bằng với “tiền sử dụng đất” dự án phân bổ cho quỹ đất 20% mà chủ đầu tư đã nộp. Điều này có nghĩa là chủ đầu tư không phải đóng góp thêm tài chính để phát triển nhà ở xã hội, nếu đã nộp 100% tiền sử dụng đất. Điều này dẫn đến tình trạng khi chủ đầu tư đã nộp tiền sử dụng đất trên toàn bộ đất dự án thì sẽ không phải nộp thêm đồng nào vào ngân sách nhà nước và được coi là đã hoàn thành nghĩa vụ dành quỹ đất 20% làm nhà ở xã hội và được kinh doanh toàn bộ sản phẩm nhà ở của dự án.

Đặc biệt, theo phân tích của Chủ tịch HoREA, như vậy, ngân sách nhà nước không thu được đồng nào từ chủ đầu tư dự án nhà ở thương mại này để phát triển nhà ở xã hội. Còn chủ đầu tư vừa được tiếng là đã hoàn thành trách nhiệm đóng góp để xây dựng nhà ở xã hội, vừa được kinh doanh toàn bộ sản phẩm nhà ở của dự án. Trong khi đó, người dân vẫn không có thêm nhà ở xã hội để được mua, thuê, thuê mua. Nếu tiếp tục thực hiện quy định này, “thua thiệt” sẽ nghiêng về ngân sách nhà nước và người dân./.

Hải Bình

Bình luận bài viết

Sau khi lỗ hợp nhất hơn 8.622 tỷ đồng, riêng công ty mẹ lỗ hơn 7.655 tỷ đồng, trong 6 tháng đầu năm, Tổng Công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines) vừa công bố báo cáo tài chính hợp nhất quý III với doanh thu giảm 38% so với cùng kỳ, tiếp tục ghi nhận lỗ sau thuế 3.531 tỷ đồng.

Quy hoạch sử dụng đất quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 quy định việc bố trí quỹ đất đáp ứng yêu cầu phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, bảo đảm kết nối không gian phát triển liên ngành, liên vùng, các hành lang kinh tế và các vùng động lực phát triển của quốc gia; giữ ổn định 3,5 triệu ha đất trồng lúa; bảo đảm tỷ lệ che phủ rừng ổn định ở mức 42-43%.

Mới đây, Cảng vụ Hàng không miền Bắc, đã thông tin về việc xảy ra vụ va chạm giữa hai tàu bay tại sân bay quốc tế Nội Bài.

Kế hoạch cơ cấu lại nền kinh tế giai đoạn 2021 – 2025 là cơ cấu lại nền kinh tế với đột phá chiến lược về hoàn thiện thể chế phát triển, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và phát huy vai trò, tiềm năng, thế mạnh kinh tế đô thị, các vùng kinh tế trọng điểm, các đô thị lớn, thúc đẩy liên kết vùng, liên kết đô thị - nông thôn.

Nghị quyết số 34/2021/QH15, Quốc hội thông qua dự toán ngân sách nhà nước năm 2022 với tổng số thu ngân sách nhà nước là 1.411.700 tỷ đồng; tổng số chi ngân sách nhà nước là 1.784.600 tỷ đồng; mức bội chi ngân sách nhà nước là 372.900 tỷ đồng, tương đương 4% tổng sản phẩm trong nước (GDP); tổng mức vay của ngân sách nhà nước là 572.686 tỷ đồng.

ThuongTruong

Cơ quan chủ quản: HIỆP HỘI CÁC NHÀ BÁN LẺ VIỆT NAM

Giấy phép hoạt động báo chí điện tử số 75/GP-BTTT, do Bộ Thông tin & Truyền thông cấp ngày: 23/02/2017

Ngày thành lập Tạp chí Thương Trường: Ngày 26 tháng 6 năm 2008

Tòa soạn: Tầng 6 tòa nhà số 8 Trần Đăng Ninh - P. Dịch vọng - Q. Cầu Giấy - Hà Nội

Tổng Biên tập: Đinh Thị Mỹ Vân

Phụ trách nội dung: Tổng TKTS Đinh Duy Hùng

Chung nhan Tin Nhiem Mang

Hotline: 0913398394

Điện thoại: +84 24 3734 9773

Fax: +84 24 3939 3770

Email: toasoanthuongtruong@gmail.com.

Liên hệ quảng cáo: 0888484455