Chính quyền Tổng thống Donald Trump đang xây dựng kế hoạch giảm thuế nhập khẩu nhôm đối với các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực luyện nhôm trong nước, nhằm khuyến khích mở rộng năng lực sản xuất và giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung từ các quốc gia đối thủ.
Theo Financial Times, các doanh nghiệp cam kết xây dựng mới, mở rộng hoặc nâng cấp các nhà máy luyện nhôm tại Mỹ sẽ được hưởng mức thuế nhập khẩu chỉ bằng một nửa mức thuế 50% hiện áp dụng đối với nhôm nguyên liệu nhập khẩu.
Nhà Trắng cho biết nhôm là nguyên liệu chiến lược phục vụ sản xuất nhiều loại khí tài quân sự như xe bọc thép, tàu chiến, tên lửa, thiết bị hàng không vũ trụ và nhiều hệ thống quốc phòng quan trọng khác. Trong bối cảnh Lầu Năm Góc thúc đẩy đưa nền tảng công nghiệp quốc phòng vào "trạng thái thời chiến", việc bảo đảm nguồn cung nhôm trong nước được xem là ưu tiên cấp bách.
Mỹ đối mặt nguy cơ thiếu hụt nhôm cho quốc phòng. (Ảnh minh hoạ/TL)
Báo cáo của tổ chức tư vấn Safe công bố hồi tháng trước cho thấy ngành luyện nhôm của Mỹ đã suy giảm mạnh trong hơn hai thập kỷ qua. Số nhà máy sản xuất nhôm nguyên liệu phục vụ chế tạo hợp kim chất lượng cao giảm từ 22 xuống chỉ còn 4 nhà máy.
Nhôm có độ tinh khiết cao là vật liệu không thể thiếu trong sản xuất máy bay chiến đấu, tên lửa, phương tiện quân sự và nhiều thiết bị quốc phòng hiện đại.
Safe dự báo đến năm 2029, năng lực sản xuất trong nước chỉ đáp ứng khoảng một phần tư nhu cầu nhôm của Mỹ. Tổ chức này cũng cảnh báo các cuộc tấn công nhằm vào các nhà máy luyện nhôm ở Trung Đông hồi đầu năm đã đe dọa khoảng 5 triệu tấn sản lượng, cho thấy những gián đoạn nguồn cung có thể nhanh chóng trở thành rủi ro đối với năng lực quốc phòng.
Theo Nhà Trắng, nhu cầu nhôm sơ cấp hiện đã vượt xa khả năng sản xuất trong nước. Vì vậy, chính sách ưu đãi thuế được kỳ vọng sẽ tạo động lực đưa hoạt động luyện nhôm trở lại Mỹ, đồng thời tăng cường tính tự chủ của chuỗi cung ứng.
Để được hưởng ưu đãi, doanh nghiệp phải nộp hồ sơ lên Bộ Thương mại Mỹ và cam kết khởi công dự án trước đầu năm 2029.
Siết nguồn cung từ các quốc gia đối thủ
Ông Jerry McGinn - cựu quan chức phụ trách mua sắm của Lầu Năm Góc, hiện là Giám đốc Trung tâm Cơ sở Công nghiệp thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) - cho rằng chính sách miễn, giảm thuế sẽ bổ sung cho các biện pháp gần đây của Washington nhằm tăng cường kiểm soát đối với những vật liệu chiến lược như nam châm đất hiếm và khoáng sản thiết yếu.
Ngày 20/7, chính quyền Mỹ tiếp tục siết chặt điều kiện để các doanh nghiệp quốc phòng được cấp ngoại lệ mua vật liệu từ các "quốc gia đối thủ", trong đó có Trung Quốc và Nga, khi thiếu nguồn cung thay thế.
Theo ông McGinn, các doanh nghiệp quốc phòng không mong muốn phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu từ các quốc gia đối thủ nhưng vẫn phải chấp nhận do thực tế thị trường. Ông nhận định quá trình suy giảm năng lực sản xuất trong nước diễn ra trong nhiều thập kỷ và việc khôi phục chuỗi cung ứng cũng sẽ cần nhiều năm.
Hiệp hội Công nghiệp Hàng không Vũ trụ Mỹ bày tỏ ủng hộ mục tiêu giảm phụ thuộc vào nguồn cung từ các quốc gia đối thủ, song cảnh báo việc siết quá chặt điều kiện cấp ngoại lệ có thể gây tác động ngược khi nhiều khoáng sản quan trọng hiện chưa có nguồn cung nội địa hoặc chưa đạt đủ quy mô, công suất và độ tinh khiết để đáp ứng nhu cầu sản xuất.
Trước đó, năm ngoái, Tổng thống Donald Trump đã áp thuế 50% đối với thép và nhôm nhập khẩu từ phần lớn đối tác thương mại của Mỹ theo các quy định về an ninh quốc gia. Đầu năm nay, Washington đã nới lỏng một phần chính sách này khi miễn thuế đối với nhiều sản phẩm chế tạo từ thép và nhôm.
Ông Jesse Gary - Giám đốc điều hành Century Aluminum - đánh giá cao chính sách ưu đãi mới của chính quyền Mỹ. Theo ông, việc giảm thuế sẽ tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp triển khai các dự án đầu tư lớn, trong đó có dự án nhà máy Oklahoma Primary Aluminium được Century Aluminum hợp tác phát triển cùng Emirates Global Aluminium.
Nhật Hạ (Theo Financial Times)