Bất ổn tại Trung Đông đang lan sang chuỗi cung ứng dầu mỏ, hóa dầu và hạt nhựa, kéo giá bao bì nhựa tăng mạnh trong những tháng gần đây. Với doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu thủy sản, đây là một áp lực chi phí đầu vào đáng chú ý, nhất là trong bối cảnh đơn hàng cạnh tranh gay gắt, giá bán khó điều chỉnh tương ứng với biến động chi phí đầu vào.
Bao bì nhựa, chi phí không nhỏ trong chế biến thủy sản
Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thuỷ sản Việt Nam (VASEP), từ đầu năm 2026, thị trường nhựa nguyên liệu ghi nhận biến động mạnh do tác động cộng hưởng từ giá dầu, rủi ro nguồn cung hóa dầu và gián đoạn logistics tại các tuyến hàng hải quan trọng. Theo Reuters, gián đoạn dòng dầu và hóa dầu qua Eo biển Hormuz đã làm nguồn cung hóa chất toàn cầu thắt chặt, đẩy giá nhựa và polymer lên mức cao khoảng 4 năm. Trung Đông chiếm hơn 40% xuất khẩu polyethylene toàn cầu năm 2025, trong khi PE và PP là hai nhóm nguyên liệu quan trọng của ngành bao bì nhựa.
Tại Việt Nam, một số nguồn thị trường ghi nhận giá PE tăng khoảng 15-30%, PP tăng 12-25%, PET tăng 15-30% từ đầu năm 2026. Đáng chú ý, ngành nhựa Việt Nam hiện phụ thuộc lớn vào nguyên liệu nhập khẩu, ước khoảng trên 70%; hạt nhựa cũng thường chiếm tỷ trọng lớn trong chi phí sản xuất sản phẩm nhựa. Vì vậy, khi giá dầu, hạt nhựa và logistics quốc tế biến động, mặt bằng giá nguyên liệu nhựa trong nước thường chịu tác động nhanh, kéo theo chi phí sản xuất bao bì tăng.
Ghi nhận từ thị trường trong nước cho thấy giá nhựa nguyên liệu sản xuất bao bì sau Tết có thời điểm tăng rất mạnh. Giai đoạn cao điểm tháng 3 và đầu tháng 4, giá một số loại nguyên liệu tăng từ mức khoảng 25.000 đồng/kg lên trên 40.000 đồng/kg. Gần đây, giá đã hạ nhiệt nhẹ nhưng vẫn duy trì ở mặt bằng cao hơn đáng kể so với trước Tết.
Đối với thủy sản xuất khẩu, bao bì nhựa không chỉ là vật tư đóng gói. Túi PE, màng PA/PE, túi hút chân không, màng ghép, bao bì in nhãn, bao lót thùng, màng cuộn và các vật tư nhựa khác đều gắn trực tiếp với quy trình cấp đông, bảo quản, ghi nhãn, truy xuất nguồn gốc và yêu cầu giao hàng của từng khách hàng.
Ảnh minh họa
Theo một số doanh nghiệp, giá bao bì dùng trong chế biến thủy sản đã tăng rõ trong khoảng 3 tháng gần đây. Có doanh nghiệp cho biết giá tăng khoảng 25-30% tùy nhà cung cấp; có doanh nghiệp ghi nhận mức tăng 30-50%. Một số doanh nghiệp cho biết chi phí bao bì có thể chiếm khoảng 3-6% tổng giá thành sản phẩm tùy loại đóng gói, trong khi mức độ tác động khác nhau giữa hàng đông lạnh đóng thùng lớn, hàng hút chân không, hàng chia túi nhỏ, hàng giá trị gia tăng và hàng bán lẻ.
Tác động rõ hơn ở các sản phẩm chế biến sâu. Hàng giá trị gia tăng, hàng đóng gói nhỏ, hàng hút chân không, hàng bán vào siêu thị thường sử dụng nhiều lớp bao bì, yêu cầu in ấn, nhãn mác và quy cách riêng theo từng khách hàng. Ngược lại, hàng đóng dạng lớn có thể tiết giảm bao bì hơn, nhưng không phải lúc nào cũng phù hợp với nhu cầu tiêu thụ tại thị trường nhập khẩu. Khả năng dự trữ bao bì của doanh nghiệp cũng hạn chế. Bao bì thủy sản thường phải in ấn theo từng khách hàng, từng thị trường và từng quy cách sản phẩm, nên doanh nghiệp khó mua dự trữ số lượng lớn như một số vật tư phổ thông.
Việc thay đổi quy cách đóng gói cũng không đơn giản. Khách hàng thường đặt theo quy cách đã quen với thị trường tiêu thụ. Nếu chuyển sang đóng gói lớn để tiết giảm bao bì, chi phí có thể giảm nhưng giá trị thương mại, khả năng bán lẻ và mức độ thuận tiện cho người tiêu dùng cuối có thể bị ảnh hưởng.
Áp lực kép với sức cạnh tranh xuất khẩu
Theo VASEP, biến động giá bao bì diễn ra trong bối cảnh doanh nghiệp thủy sản đang chịu đồng thời nhiều áp lực: giá nguyên liệu, chi phí logistics, yêu cầu kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn bền vững và cạnh tranh giá tại các thị trường nhập khẩu. Đây là loại chi phí không dễ cắt giảm, vì bao bì xuất khẩu phải đáp ứng yêu cầu an toàn thực phẩm, độ bền trong điều kiện đông lạnh, khả năng bảo quản, thông tin nhãn mác và yêu cầu riêng của nhà nhập khẩu.
Áp lực này còn cộng hưởng với tình trạng xáo trộn trong vận tải biển. WTO cho biết tại cuộc gặp ngày 28/5/2026, lãnh đạo các hãng vận tải biển lớn đã cảnh báo chi phí và áp lực công suất gia tăng do hàng hóa phải chuyển sang các tuyến thay thế trước rủi ro tại vùng Vịnh và các điểm nghẽn hàng hải. ICIS cũng ghi nhận một số tuyến vận chuyển ra vào Eo biển Hormuz bị tạm dừng, trong khi một số đơn vị áp phụ phí rủi ro chiến tranh đối với hàng hóa đi và đến Trung Đông. Biến động giá bao bì nhựa cũng được coi như một rủi ro chi phí đầu vào của ngành thủy sản trong nửa cuối năm 2026. Đây không chỉ là vấn đề của riêng ngành nhựa, mà đã lan sang các ngành sử dụng nhiều bao bì, đặc biệt là thực phẩm đông lạnh và thủy sản xuất khẩu.
Đặc biệt chi phí đầu vào tăng nhanh, doanh nghiệp xuất khẩu cũng cần được hỗ trợ bằng các biện pháp như tăng cường thông tin cảnh báo sớm, tạo thuận lợi cho nhập khẩu vật tư phục vụ sản xuất xuất khẩu, đồng thời tiếp tục giảm chi phí logistics, chi phí kiểm tra chuyên ngành và chi phí tuân thủ không cần thiết.
Trong bối cảnh cạnh tranh xuất khẩu ngày càng gay gắt, việc kiểm soát và giảm áp lực chi phí đầu vào không chỉ giúp doanh nghiệp duy trì đơn hàng, mà còn góp phần giữ vững năng lực cạnh tranh của thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Anh Đào