Bộ Tài chính yêu cầu các bộ, ngành và địa phương đẩy nhanh tiến độ xử lý, khai thác hiệu quả hơn 11.000 cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp, tinh gọn bộ máy. Nghị quyết số 31/2026/NQ-CP vừa được Chính phủ ban hành được kỳ vọng sẽ tháo gỡ những "điểm nghẽn" về thể chế thông qua cơ chế phân cấp mạnh, cắt giảm thủ tục hành chính và mở rộng các phương thức khai thác tài sản công.
Chiều 26/6, Bộ Tài chính tổ chức Hội nghị triển khai Nghị quyết số 31/2026/NQ-CP ngày 24/6/2026 của Chính phủ về cơ chế, chính sách đặc thù nhằm đẩy nhanh tiến độ xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư sau sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị và sắp xếp đơn vị hành chính. Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp tại trụ sở Bộ Tài chính và kết nối trực tuyến tới 34 tỉnh, thành phố với sự tham dự của lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương và các cơ quan quản lý tài sản công.
Hơn 11.000 cơ sở nhà, đất dôi dư cần tiếp tục xử lý
Phát biểu khai mạc hội nghị, Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn cho biết việc quản lý, sắp xếp và xử lý tài sản công, đặc biệt là nhà, đất dôi dư sau sắp xếp tổ chức bộ máy, không chỉ nhằm bảo đảm cơ sở vật chất cho các cơ quan theo mô hình mới mà còn góp phần khơi thông nguồn lực, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí và tạo động lực cho phát triển kinh tế - xã hội.
Theo Thứ trưởng, thời gian qua Bộ Tài chính đã chủ trì rà soát và hoàn thiện hệ thống pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công, trình cấp có thẩm quyền và ban hành nhiều văn bản phục vụ quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, gồm 2 luật sửa đổi, bổ sung Luật Quản lý, sử dụng tài sản công, 22 nghị định, 2 quyết định của Thủ tướng Chính phủ, 14 thông tư, cùng 6 công điện của Thủ tướng và 25 văn bản hướng dẫn của Bộ Tài chính.
Nhờ đó, việc bố trí cơ sở vật chất phục vụ hoạt động của các cơ quan sau sắp xếp cơ bản được bảo đảm, không làm gián đoạn hoạt động quản lý nhà nước và cung cấp dịch vụ công.
Tháo gỡ “điểm nghẽn” về thể chế, góp phần đẩy nhanh tiến độ xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư
Tuy nhiên, theo tổng hợp của Bộ Tài chính, hiện cả nước vẫn còn khoảng 11.000 cơ sở nhà, đất đã được thu hồi hoặc chuyển giao về địa phương nhưng chưa hoàn thành bước xử lý tiếp theo để đưa vào khai thác hoặc xử lý dứt điểm.
Theo Bộ Tài chính, việc xử lý các tài sản này gặp nhiều khó khăn do số lượng lớn, phân tán trên phạm vi cả nước, nhiều cơ sở có quy mô nhỏ, nằm ở vùng sâu, vùng xa hoặc khu vực có nhu cầu thị trường thấp. Bên cạnh đó, không ít trường hợp thiếu hồ sơ pháp lý, bị thất lạc giấy tờ hoặc đang có tranh chấp, lấn chiếm. Nếu áp dụng đầy đủ quy trình theo quy định hiện hành sẽ khó đáp ứng yêu cầu xử lý nhanh và triệt để.
Nghị quyết 31 tháo gỡ "điểm nghẽn" về thể chế
Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, ngày 24/6/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 31/2026/NQ-CP về cơ chế, chính sách đặc thù nhằm đẩy nhanh tiến độ xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư sau sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính.
Theo Bộ Tài chính, đây là nghị quyết có nhiều cơ chế đặc thù chưa từng có tiền lệ, thể hiện quyết tâm tháo gỡ các "điểm nghẽn" về thể chế, tạo điều kiện đưa nhanh các tài sản công dôi dư vào khai thác, sử dụng, hạn chế tình trạng bỏ trống, xuống cấp và thất thoát.
Nghị quyết áp dụng đối với các cơ sở nhà, đất đã được giao, điều chuyển hoặc chuyển giao cho tổ chức quản lý, kinh doanh nhà từ ngày 1/3/2025 nhưng chưa được khai thác, đồng thời áp dụng đối với toàn bộ nhà, đất dôi dư phát sinh trong quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính.
Ông Nguyễn Tân Thịnh, Cục trưởng Cục Quản lý công sản (Bộ Tài chính) trình bày 1 số nội dung cơ bản của Nghị quyết số 31/2026/NĐ-CP. Ảnh: MOF
Một trong những điểm mới đáng chú ý của Nghị quyết là tăng cường phân cấp, phân quyền cho địa phương. Theo đó, Chủ tịch UBND cấp tỉnh được quyết định việc quản lý, khai thác các cơ sở nhà, đất dôi dư thuộc địa phương quản lý, kể cả tài sản của cơ quan trung ương đã chuyển giao về địa phương; được điều chỉnh các quyết định giao, điều chuyển tài sản phù hợp với thực tế và quyết định định mức chi cho hoạt động quản lý, khai thác nhà, đất.
Bên cạnh đó, Nghị quyết phân quyền cho thủ trưởng tổ chức quản lý, kinh doanh nhà và Chủ tịch UBND cấp xã phê duyệt đơn giá cho thuê nhà thay vì phải thực hiện quy trình thuê đơn vị thẩm định giá và trình UBND cấp tỉnh ban hành bảng giá như trước.
Nghị quyết cũng cắt giảm hàng loạt thủ tục hành chính. Tổ chức quản lý, kinh doanh nhà được chủ động xây dựng phương án khai thác mà không phải điều chỉnh kế hoạch quản lý; các cơ sở đã được chuyển giao về địa phương không phải thực hiện lại thủ tục giao tài sản; bỏ thủ tục lấy ý kiến Chủ tịch UBND cấp tỉnh trước khi chuyển giao tài sản từ trung ương về địa phương.
Đồng thời, bảng giá cho thuê nhà được thay bằng công thức xác định đơn giá thống nhất, giúp giảm chi phí thuê tư vấn và rút ngắn thời gian đưa tài sản vào khai thác.
Nghị quyết cũng bổ sung nhiều cơ chế mới nhằm tăng hiệu quả khai thác tài sản. Theo đó, nhà, đất dôi dư vẫn có thể được đưa vào khai thác trong một số trường hợp chưa hoàn tất hồ sơ pháp lý như chưa có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc giấy chứng nhận bị thất lạc.
Đối với hoạt động cho thuê, thời hạn thuê tối đa được nâng từ 5 năm lên 10 năm và được phép gia hạn nhiều lần nếu đáp ứng điều kiện theo quy định. Ngoài hình thức đấu giá, Nghị quyết bổ sung phương thức chào giá cạnh tranh, với quy trình đơn giản hơn nhưng vẫn bảo đảm công khai, minh bạch.
Đối với các cơ sở phù hợp để phát triển công viên, sân chơi, thiết chế văn hóa hoặc trung tâm đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp, Nghị quyết cho phép phá dỡ công trình hiện hữu để thực hiện phương án sử dụng mới.
Đáng chú ý, Nghị quyết cũng cho phép chuyển đổi công năng sử dụng nhà, đất trước, sau đó mới thực hiện cập nhật, điều chỉnh quy hoạch đối với các trường hợp sử dụng làm trụ sở cơ quan, đơn vị sự nghiệp công lập, công trình công cộng hoặc phục vụ quốc phòng, an ninh.
Các cơ chế đặc thù của Nghị quyết được áp dụng trong thời hạn 5 năm. Sau một năm triển khai, Bộ Tài chính sẽ chủ trì sơ kết, đánh giá kết quả để báo cáo Chính phủ và nghiên cứu hoàn thiện các quy định pháp luật liên quan.
Người đứng đầu chịu trách nhiệm về tiến độ xử lý
Tại hội nghị, Thứ trưởng Tạ Anh Tuấn đề nghị các bộ, ngành và UBND các tỉnh, thành phố xác định xử lý nhà, đất dôi dư là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của năm 2026; phân công rõ trách nhiệm và đẩy nhanh tiến độ xử lý, khai thác hiệu quả tài sản công.
Theo Thứ trưởng, người đứng đầu phải trực tiếp chỉ đạo và chịu trách nhiệm toàn diện về tiến độ, chất lượng và hiệu quả thực hiện. Đây cũng là một trong những tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Công điện số 39/CĐ-TTg.
Kết luận hội nghị, Thứ trưởng nhấn mạnh việc xử lý, khai thác hiệu quả hàng chục nghìn cơ sở nhà, đất dôi dư không chỉ là nhiệm vụ quản lý tài sản công mà còn là trách nhiệm chính trị trong thực hành tiết kiệm, chống lãng phí. Mỗi cơ sở nhà, đất được đưa vào sử dụng hiệu quả sẽ góp phần khơi thông nguồn lực, tạo thêm động lực cho phát triển kinh tế - xã hội của địa phương và cả nước.
Trung Anh