Cần minh bạch và nâng cao trách nhiệm xã hội trong quảng cáo số

Quảng cáo trên môi trường số đang mở ra những cơ hội phát triển chưa từng có, nhưng chỉ có thể phát triển bền vững khi được xây dựng trên hai trụ cột cốt lõi là minh bạch và trách nhiệm xã hội.

Yêu cầu nhận diện quảng cáo rõ ràng

Chia sẻ tại Hội nghị triển khai Luật Thương mại điện tử và các quy định liên quan với chủ đề "Xây dựng hệ sinh thái thương mại điện tử an toàn, minh bạch", bà Phạm Đắc Mỵ Trân - Quyền Trưởng phòng Thông tin điện tử, Sở Văn hóa và Thể thao (Sở VH&TT) TP.HCM cho biết, phạm vi điều chỉnh của pháp luật quảng cáo đã được mở rộng đối với toàn bộ hoạt động quảng cáo trên báo điện tử, mạng xã hội, ứng dụng trực tuyến và các nền tảng số.

Bên cạnh đó, mọi nội dung quảng cáo phải được nhận diện rõ ràng, phân biệt với nội dung thông thường nhằm giúp người dùng dễ dàng nhận biết thông tin quảng bá sản phẩm.

Cùng với đó, mạng xã hội phải cung cấp các công cụ để người dùng phản ánh quảng cáo vi phạm hoặc từ chối những nội dung không phù hợp. Đáng chú ý, Luật lần đầu mở rộng trách nhiệm pháp lý đối với "người chuyển tải quảng cáo", bao gồm KOL, KOC, influencer và những cá nhân trực tiếp giới thiệu, quảng bá sản phẩm trên nền tảng số. Các chủ thể này có nghĩa vụ xác minh nguồn gốc sản phẩm, gắn nhãn quảng cáo hoặc tài trợ, cũng như phải chịu trách nhiệm nếu quảng cáo sai sự thật hoặc gây hiểu nhầm cho người tiêu dùng.

Đối với doanh nghiệp, các quy định mới yêu cầu tăng cường kiểm soát tính pháp lý của sản phẩm, giám sát nội dung do KOL đăng tải và chủ động phối hợp gỡ bỏ thông tin vi phạm. Thông điệp xuyên suốt của chuyên đề là lấy "minh bạch" làm nền tảng tạo dựng niềm tin và "trách nhiệm xã hội" làm định hướng phát triển lâu dài của quảng cáo số.

Đại diện Sở VH&TT TP.HCM chỉ ra một số dạng quảng cáo dễ vi phạm như trá hình dưới dạng review cá nhân; nói quá công dụng, cam kết hiệu quả tuyệt đối; quảng cáo sản phẩm chưa được phép lưu hành; sử dụng hình ảnh, uy tín cá nhân để gây hiểu nhầm. Cùng với đó là nội dung quảng cáo vi phạm thuần phong mỹ tục hoặc chuẩn mực đạo đức xã hội; quảng cáo có nội dung độc hại, tin giả hoặc nội dung gây ảnh hưởng tiêu cực đến trẻ em và cộng đồng.

Ví dụ nhiều quảng cáo hiện nay vẫn sử dụng các nội dung như “uống là khỏi hẳn”, “hiệu quả 100%” đối với thực phẩm chức năng hoặc những thông điệp thổi phồng công dụng như vụ quảng cáo kẹo Kera với nội dung “ăn một viên kẹo bằng cả đĩa rau luộc”. Những hình thức quảng cáo này đều cần được kiểm soát chặt chẽ.

Theo bà, không được thổi phồng hoặc sai lệch công dụng sản phẩm bởi sự minh bạch chính là yếu tố tạo dựng niềm tin của người tiêu dùng và giúp quảng cáo trên môi trường số phát triển bền vững.

Minh bạch - nền tảng tạo dựng niềm tin

Bà Phạm Đắc Mỵ Trân - Quyền Trưởng phòng Thông tin điện tử, Sở VH&TT TP.HCM cho rằng, trong nền kinh tế số, niềm tin chính là tài sản quan trọng nhất. 

Một chiến lược quảng cáo bền vững cần đặt tính minh bạch lên hàng đầu, trong đó cần minh bạch về chủ thể quảng cáo và nguồn gốc sản phẩm, dịch vụ; về nội dung truyền thông, bảo đảm thông tin trung thực, có căn cứ; minh bạch trong việc sử dụng dữ liệu cá nhân của khách hàng; minh bạch trong việc phân biệt rõ nội dung quảng cáo với nội dung thông tin.

Đồng thời, khi doanh nghiệp minh bạch, người tiêu dùng sẽ có thêm cơ sở để đưa ra quyết định đúng đắn, cũng như góp phần xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh và cạnh tranh công bằng.

Song song đó, nếu minh bạch là nền tảng thì trách nhiệm xã hội chính là định hướng phát triển lâu dài của quảng cáo số. Mỗi doanh nghiệp không chỉ hướng tới mục tiêu doanh thu mà còn cần cân bằng giữa lợi ích kinh tế với lợi ích cộng đồng.

Theo bà, điều đó được thể hiện thông qua tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật về quảng cáo và bảo vệ người tiêu dùng; không quảng cáo sản phẩm gây ảnh hưởng đến sức khỏe hoặc môi trường; không lợi dụng tâm lý người tiêu dùng để lan truyền thông tin sai lệch; chủ động kiểm soát nội dung quảng cáo trên các nền tảng số; bảo vệ trẻ em và các nhóm yếu thế trước những nội dung quảng cáo không phù hợp; khuyến khích các chiến dịch truyền thông hướng tới các giá trị tích cực như phát triển bền vững, bảo vệ môi trường, bình đẳng giới và chuyển đổi xanh.

Bà cho rằng, khi doanh nghiệp, cơ quan quản lý, các nền tảng số và người tiêu dùng cùng chung tay xây dựng một hệ sinh thái quảng cáo trung thực, văn minh và có trách nhiệm, chúng ta sẽ tạo ra một môi trường số an toàn, lành mạnh và đóng góp tích cực vào sự phát triển của nền kinh tế số Việt Nam.

Trang Nguyễn