09:08 28/04/2022

Góc khuất thị trường chứng khoán: Khi nhà đầu tư "gà mờ" gặp phải môi giới “a ma tơ”

Mặc dù đã có những quy định rất khắt khe liên quan tới việc môi giới chứng khoán nhưng nhiều công ty chứng khoán vẫn sử dụng nhân viên môi giới không có chứng chỉ hành nghề. Nhà đầu tư mới, còn "gà mờ" (chưa có kinh nghiệm) lại gặp phải môi giới “a ma tơ” (nghiệp dư) thì việc thua lỗ là khó tránh khỏi.

Những chuyện cười ra nước mắt

Cùng với sự phát triển như vũ bão của thị trường chứng khoán, nghề môi giới chứng khoán cũng trở thành nghề "hot" và đội ngũ những người làm nghề môi giới chứng khoán (broker) hiện đang rất đông đảo. Ngoài những môi giới chứng khoán chuyên nghiệp, được cấp chứng chỉ hành nghề, am hiểu về thị trường và đang làm việc chính thức tại các công ty chứng khoán thì hiện cũng đang có rất nhiều người làm môi giới chứng khoán tự do, hoặc làm cộng tác viên môi giới cho các công ty chứng khoán.

Tìm kiếm trong các nhóm tuyển dụng nhân sự, không khó để bắt gặp những tin tuyển dụng nhân viên môi giới chứng khoán với cái tên khá sang là nhân viên tư vấn đầu tư. Với mô tả công việc là: Phát triển khách hàng đầu tư chứng khoán; chăm sóc và hỗ trợ dịch vụ cho khách hàng; tư vấn và quản trị rủi ro các khoản đầu tư cho khách hàng. Mức hoa hồng vô cùng hấp dẫn từ 70-86%.

Trong khi đó yêu cầu về trình độ rất đơn giản, chỉ cần là sinh viên năm 4 hoặc đã tốt nghiệp đại học các ngành tài chính, kinh tế, ngoại thương là được tuyển dụng. 

Đối với cộng tác viên môi giới thì được tuyển dụng với "số lượng không hạn chế" và yêu cầu được các công ty chứng khoán đưa ra còn đơn giản hơn như: Không cần bằng cấp, chỉ cần chịu khó và có đam mê là được tuyển dụng. Sẽ được đào tạo hàng ngày, hàng tuần, định hướng phát triển tư duy đầu tư. Nếu cố gắng sẽ đạt được mức thu nhập từ 50-100 triệu đồng/tháng.

Có công ty còn tuyển cả đội ngủ telesale chứng khoán với mô tả công việc là: Mời khách hàng đầu tư chứng khoán về mở tài khoản giao dịch tại công ty; Hỗ trợ khách hàng tìm hiểu và giải đáp thông tin về sản phẩm của công ty (qua mail, zalo hay gọi trực tiếp); Hỗ trợ thủ tục cho khách hàng, quản lý hotline của văn phòng; Trao đổi với khách hàng về những vấn đề liên quan đến chứng khoán.

Với yêu cầu chỉ đơn giản là: Giới tính nữ, ngoại hình sáng, tuổi từ 22-35 và không nói ngọng. Chưa có kinh nghiệm sẽ được đào tạo bài bản trong thời gian thử việc.

Bài 2 Khi nhà đầu tư chứng khoán gà mờ gặp phải môi giới “a ma tơ”
Thông tin tuyển dụng nhân viên tư vấn đầu tư chứng khoán với yêu cầu chỉ cần là sinh viên năm 4...

Để phục vụ cho việc môi giới chứng khoán các công ty chứng khoán sẽ giới thiệu nhân viên môi giới cho nhà đầu tư ngay khi đăng ký mở tài khoản. Ngoài ra, nhiều broker đã chủ động lập ra các hội nhóm trên mạng xã hội như zalo, facebook rồi mời chào nhà đầu tư vào nhóm để tư vấn và hỗ trợ giao dịch... 

Thực tế, có nhiều người không có chứng chỉ hành nghề nhưng vẫn nhận mình là broker với kinh nghiệm đầy mình. Theo một số nhà đầu tư, do đa số giao dịch giữa nhà đầu tư và nhân viên môi giới đều qua điện thoại, tin nhắn chứ không gặp trực tiếp nên rất khó để biết được nhân viên môi giới có chứng chỉ hành nghề hay không.

Tuy nhiên, không khó để nhận ra một nhân viên môi giới chuyên nghiệp hay chỉ là "a ma tơ" (nghiệp dư) thông qua một vài thông tin tư vấn của cá nhân đó. Thực tế, qua diễn biến thị trường khó đoán như thời gian vừa qua, lại càng thể hiện có nhiều môi giới chứng khoán "a ma tơ" cùng với những câu chuyện cười ra nước mắt.

Một số nhà đầu tư cho biết, có nhiều broker khi được nhờ tư vấn thì thường trả lời một cách chung chung, thể hiện rõ sự nghiệp dư của mình. Chẳng hạn như, nhà đầu tư hỏi có nên mua cổ phiếu của một công ty thép A. không? câu trả lời của nhân viên môi giới chỉ vỏn vẹn là “Được anh ạ”. Để khuyến nghị nhà đầu tư mua các cổ phiếu dầu khí, thông tin được nhiên viên môi giới đưa ra là giá dầu thế giới tăng mạnh và dòng cổ phiếu dầu khí sẽ “đỡ” thị trường. Nhưng việc “đỡ” ra sao thì nhân viên môi giới không nói.

Một nhà đầu tư chứng khoán tên N.H cho biết, từ ngày tham gia vào thị trường chứng khoán anh hay chia sẻ các status và hình ảnh về lĩnh vực này trên facebook. Chính vì vậy mà anh được nhiều broker kết bạn, nhắn tin tư vấn và mời giao dịch các mã chứng khoán mà họ đưa ra. Có broker nhắn tin cho anh giới thiệu mình có 15 năm kinh nghiệm trong đầu tư chứng khoán cả ngắn hạn và dài hạn, có thể đưa ra cho anh những tư vấn tốt. Tuy nhiên qua trò chuyện và tìm hiểu thì anh H. phát hiện ra "broker" này còn chưa tốt nghiệp đại học.

Anh V.Đ.T thì chia sẻ, anh được broker khuyến nghị đu đỉnh một mã chứng khoán, cam đoan sẽ chốt lời ít nhất 10%. Tuy nhiên sau đó mã này đã giảm mạnh khiến anh bị lỗ 20%. "Khi tôi hỏi thì broker trả lời tỉnh bơ là thị trường dạo này mã nào chẳng giảm hả anh", anh T. chia sẻ.

Câu chuyện của N.T.Đ cũng khá bi hài, anh cho biết mình mới tham gia đầu tư chứng khoán từ đầu năm nay, ban đầu anh đầu tư 200 triệu, trong vòng 10 ngày anh lãi được 20 triệu. Lúc này broker khuyên anh đầu tư thêm và dặn anh nhớ nguyên tắc chỉ cắt lỗ tối đa 6%. "Tuy nhiên, chỉ sau 1 ngày mã này đã giảm mạnh khiến tôi bị lỗ tới 20% và đến giờ vẫn chưa thể cắt lỗ được. Bây giờ tôi chỉ cần lấy đủ tiền gốc và hứa sẽ bỏ chứng khoán", anh Đ, ngậm ngùi nói.

Chị H.N lại cho biết: "Mình có anh broker lại quá nguy hiểm. Tư vấn mua "con" nào thì cũng phải đợi 2-3 tháng mới "ngồi" dậy được. Chắc là mình phải tự học để đầu tư chứ không thể nghe theo broker được nữa".

Còn chị Đ.T.H - một nhà đầu tư chứng khoán có nhiều năm kinh nghiệm cho biết, thời gian qua các hội nhóm tư vấn môi giới chứng khoán trên mạng được lập ra nhiều như "nấm mọc sau mưa". Tuy nhiên, những ngày gần đây, khi thị trường liên tiếp giảm điểm thì nhiều nhân viên môi giới lại im lặng, thậm chí là xóa hội nhóm tư vấn, tắt luôn cả điện thoại. 2 ngày qua khi thị trường có dấu hiệu phục hồi trở lại thì hàng loạt các hội nhóm môi giới chứng khoán lại được lập mới và các broker lại liên tục gọi điện, nhắn tin để mời chào và tư vấn...

Môi giới chứng khoán không có chứng chỉ hành nghề “A ma tơ” dạy người giàu kiếm tiền
Theo một số nhà đầu tư, qua vài thông tin tư vấn, nhiều nhân viên môi giới chứng khoán đã lộ rõ sự nghiệp dư của mình

Những quy định khắt khe về nghề môi giới chứng khoán

Trao đổi với Thương Trường, Luật sư Diệp Năng Bình (Đoàn Luật sư TP.HCM) cho biết, Khoản 1 Điều 4 Luật Chứng khoán 2019 giải thích, chứng khoán là tài sản, bao gồm các loại sau đây: Cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ; Chứng quyền, chứng quyền có bảo đảm, quyền mua cổ phần, chứng chỉ lưu ký; Chứng khoán phái sinh; Các loại chứng khoán khác do Chính phủ quy định.

Còn theo khoản 29 Điều 4 Luật Chứng khoán 2019, môi giới chứng khoán là việc làm trung gian thực hiện mua, bán chứng khoán cho khách hàng.

“Như vậy, người môi giới chứng khoán là người trung gian thực hiện việc mua bán các loại cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ,... giữa các doanh nghiệp và khách hàng”, Luật sư Diệp Năng Bình cho biết.

Thực tế, việc môi giới chứng khoán không chỉ đơn giản như vậy. Một số công ty chứng khoán còn đưa ra dịch vụ "môi giới trọn gói". Theo đó, nhân viên môi giới có nhiều nhiệm vụ như: Giúp nhà đầu tư theo dõi, tổng hợp, đánh giá và kiểm tra thông tin thị trường chứng khoán trong và ngoài nước; tư vấn, phân tích cơ hội đầu tư; chăm sóc nhà đầu tư; nhận ủy quyền của khách hàng tiến hành thực hiện giao dịch (mua/bán) trên sàn chứng khoán. Có thể nói, nhân viên môi giới có ảnh hưởng rất lớn tới các quyết định của nhà đầu tư, từ đó quyết định tới việc lỗ - lãi của nhà đầu tư.

Để có thể hành nghề môi giới chứng khoán tại Việt Nam, nhân viên môi giới phải có ít nhất 4 chứng chỉ chuyên môn và phải trải qua một cuộc thi sát hạch cấp chứng chỉ hành nghề do Trung tâm Nghiên cứu khoa học và Đào tạo chứng khoán thuộc Ủy ban Chứng khoán Nhà nước tổ chức.

Chính vì vậy mà nghề môi giới chứng khoán cũng phải tuân thủ theo những quy định rất khắt khe. Để có thể hành nghề môi giới chứng khoán tại Việt Nam, nhân viên môi giới phải có ít nhất 4 chứng chỉ chuyên môn và phải trải qua một cuộc thi sát hạch cấp chứng chỉ hành nghề do Trung tâm Nghiên cứu khoa học và Đào tạo chứng khoán thuộc Ủy ban Chứng khoán Nhà nước tổ chức.

Mỗi năm, số lượng người được cấp chứng chỉ hành nghề rất khiêm tốn so với số lượng tài khoản chứng khoán mở mới. Có những thời điểm số lượng nhân viên môi giới được cấp chứng chỉ hành nghề chỉ đạt chưa đến 0,01% so với lượng nhà đầu tư tăng thêm.

Ở một số công ty chứng khoán uy tín thì người có chứng chỉ hành nghề chứng khoán còn phải trải qua ít nhất từ 6 tháng đến 1 năm thử thách mới được trở thành nhân viên môi giới chính thức.

Luật sư Diệp Năng Bình cho biết, theo khoản 2 Điều 97 Luật Chứng khoán 2019 và khoản 1 Điều 213 Nghị định 155/2020/NĐ-CP, chứng chỉ hành nghề môi giới chứng khoán được cấp cho cá nhân đáp ứng các điều kiện sau đây:

Có đủ năng lực hành vi dân sự; không thuộc trường hợp đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc đang bị cấm hành nghề chứng khoán theo quy định của pháp luật; Có trình độ từ đại học trở lên; Có trình độ chuyên môn về chứng khoán; Đạt yêu cầu trong kỳ thi sát hạch cấp chứng chỉ hành nghề chứng khoán phù hợp với loại chứng chỉ hành nghề chứng khoán đề nghị cấp.

Người nước ngoài có chứng chỉ chuyên môn về chứng khoán hoặc những người đã hành nghề chứng khoán hợp pháp ở nước ngoài phải đạt yêu cầu trong kỳ thi sát hạch pháp luật về chứng khoán và thị trường chứng khoán của Việt Nam.

Các chứng chỉ chuyên môn về chứng khoán bao gồm: Chứng chỉ những vấn đề cơ bản về chứng khoán và thị trường chứng khoán; Chứng chỉ pháp luật về chứng khoán và thị trường chứng khoán; Chứng chỉ phân tích và đầu tư chứng khoán; Chứng chỉ môi giới chứng khoán và tư vấn đầu tư chứng khoán hoặc chứng chỉ tương đương.

Bài 2 Khi nhà đầu tư chứng khoán gà mờ gặp phải môi giới “a ma tơ”
Nhiều công ty chứng khoán sử dụng nhân viên môi giới không có chứng chỉ hành nghề

Theo Luật sư Diệp Năng Bình, đối với những công ty chứng khoán sử dụng nhân viên môi giới không có chứng chỉ hành nghề sẽ bị xử lý theo Điều 32 Nghị định 156/2020/NĐ-CP.

Cụ thể, phạt tiền từ 30 triệu đồng đến 50 triệu đồng với hành vi: Không bảo đảm nhân viên làm việc tại bộ phận nghiệp vụ có đủ chứng chỉ hành nghề chứng khoán phù hợp với nghiệp vụ thực hiện; Bố trí người có chứng chỉ hành nghề chứng khoán thực hiện nghiệp vụ không phù hợp với loại chứng chỉ hành nghề chứng khoán được cấp;

Phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 70 triệu đồng với hành vi: Bố trí người chưa có chứng chỉ hành nghề chứng khoán hoặc người đang trong thời gian bị tước quyền sử dụng chứng chỉ hành nghề chứng khoán thực hiện nghiệp vụ, vị trí mà theo quy định pháp luật phải có chứng chỉ hành nghề chứng khoán;

Trường hợp cá nhân có hành vi vi phạm, mức phạt bằng ½ mức phạt đối với tổ chức.

Nhiều công ty chứng khoán sử dụng nhân viên môi giới không có chứng chỉ hành nghề

Mặc dù đã có những quy định rất chi tiết, cụ thể và khắt khe với nghề môi giới chứng khoán như trên, tuy nhiên thời gian qua vẫn có không ít công ty chứng khoán bị phát hiện và xử phạt vì sử dụng nhân viên môi giới không có chứng chỉ hành nghề vào những nghiệp vụ và vị trí phải có chứng chỉ hành nghề.

Điển hình như, mới đây, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã xử phạt CTCP chứng khoán Trí Việt với số tiền 60 triệu đồng do bố trí người chưa có chứng chỉ hành nghề chứng khoán thực hiện nghiệp vụ, vị trí mà theo quy định pháp luật phải có chứng chỉ hành nghề chứng khoán.

Cùng thời điểm này, CTCP chứng khoán Châu Á Thái Bình Dương bị Ủy ban Chứng khoán Nhà nước xử phạt với số tiền 40 triệu đồng theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 32 Nghị định số 156/2020/NĐ-CP do không bảo đảm nhân viên làm việc tại bộ phận nghiệp vụ có đủ chứng chỉ hành nghề chứng khoán phù hợp với nghiệp vụ thực hiện.

Trước đó, Công ty TNHH Chứng khoán Shinhan Việt Nam đã bị Ủy ban Chứng khoán Nhà nước xử phạt 60 triệu đồng vì đã bố trí nhân viên làm việc tại bộ phận môi giới, ký kết các hợp đồng mở tài khoản chứng khoán, nhận lệnh và thực hiện lệnh giao dịch chứng khoán cho khách hàng khi chưa có chứng chỉ hành nghề.

Công ty cổ phần Chứng khoán VPS cũng bị Ủy ban Chứng khoán Nhà nước xử phạt vi phạm hành chính 60 triệu đồng vì bố trí người chưa có chứng chỉ hành nghề chứng khoán ký trên một số hợp đồng mở tài khoản giao dịch chứng khoán với khách hàng...

Như đã nói ở trên, thực tế, nhiều công ty chứng khoán còn sử dụng đông đảo lực lượng cộng tác viên tham gia giới thiệu khách hàng cho công ty, đồng thời tư vấn cho khách hàng. Các cộng tác viên thường không nhận lương cố định từ công ty chứng khoán, không bị ràng buộc về thời gian, địa điểm làm việc... và hưởng phí hoa hồng theo giá trị giao dịch của khách hàng. Nhiều cộng tác viên còn được quản lý danh mục đầu tư nếu khách hàng của họ tín nhiệm.

Trong khi đó nhiều cộng tác viên hoặc nhân viên môi giới tự do không có chứng chỉ hành nghề theo quy định và việc này rất khó quản lý, phát hiện và xử lý. Chính vì vậy mà từ năm 2010, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã có công văn yêu cầu các công ty chứng khoán không được sử dụng cộng tác viên môi giới chứng khoán.

Tuy nhiên, sau khi cấm cộng tác viên môi giới thì một số công ty chứng khoán lại  “đẻ” ra các cái tên khác như hợp tác viên môi giới, phát triển viên môi giới, đại lý môi giới…

Theo một số chuyên gia chứng khoán, các nhà đầu tư khi làm việc với nhân viên môi giới chứng khoán cần phải biết rõ nhân viên đó đã có chứng chỉ hành nghề chứng khoán hay chưa, đã có kinh nghiệm bao nhiêu năm trong nghề. Cùng với đó, nhà đầu tư cũng cần tự trang bị cho mình những kiến thức cần thiết khi tham gia vào thị trường chứng khoán từ nhiều nguồn như sách, báo, mạng internet hay từ những nhà đầu tư đi trước. Để tránh tình trạng nhà đầu tư "gà mờ" lại gặp phải môi giới “a ma tơ” thành ra thua lỗ nặng.

Nhà đầu tư chứng khoán thua lỗ môi giới vẫn thản nhiên hưởng hoa hồng

Nhà đầu tư chứng khoán thua lỗ môi giới vẫn thản nhiên hưởng hoa hồng

Thu nhập của môi giới chứng khoán gắn liền với tần xuất giao dịch mua bán cổ phiếu của khách hàng. Do đó, không ít môi giới tìm mọi cách để khách hàng giao dịch thật nhiều mà không cần quan tâm tới việc nhà đầu tư lỗ hay lãi.

 

Quang Tuấn

Theo dõi Thương Trường trên