Xuất khẩu vải thiều của Việt Nam tiếp tục tăng trưởng tích cực trong những tháng đầu năm khi nhu cầu tại nhiều thị trường giá trị cao cải thiện rõ rệt. Đáng chú ý, Mỹ đã vượt lên trở thành thị trường tiêu thụ lớn thứ hai của vải Việt với kim ngạch tăng hơn gấp đôi so với cùng kỳ năm trước.
Theo số liệu thống kê của Cục Hải quan, trong 5 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu vải của Việt Nam đạt 16,03 triệu USD, tăng 43% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, Trung Quốc tiếp tục duy trì vị trí thị trường xuất khẩu lớn nhất với 8,07 triệu USD, tăng 29,5%, chiếm hơn 50% tổng kim ngạch xuất khẩu.
Đáng chú ý, Mỹ đứng thứ hai với kim ngạch đạt 1,26 triệu USD, tăng gần 125% so với cùng kỳ năm trước. Tỷ trọng xuất khẩu sang thị trường này tăng từ khoảng 5% lên gần 8%, cho thấy sức tiêu thụ ngày càng mở rộng đối với trái vải Việt.
Tại châu Âu, xuất khẩu cũng ghi nhận mức tăng mạnh ở nhiều thị trường. Pháp dẫn đầu với kim ngạch 845.000 USD, tăng 81,8%; tiếp đến là Hà Lan đạt 725.000 USD, tăng gần 290%; Anh đạt 717.000 USD, tăng 176%.
Quả vải tươi Việt Nam lên kệ siêu thị tại thị trường Mỹ. Ảnh: Bộ Công Thương
Việc tỷ trọng xuất khẩu sang Trung Quốc giảm từ 55,57% xuống còn 50,35% cho thấy cơ cấu thị trường đang có sự dịch chuyển theo hướng đa dạng hơn, giảm phụ thuộc vào một thị trường truyền thống và mở rộng hiện diện tại các quốc gia có giá trị nhập khẩu cao.
Ông Đặng Phúc Nguyên - Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam (VINAFRUIT) cho rằng, kết quả tăng trưởng này đến từ nhiều yếu tố cộng hưởng. Bên cạnh lợi thế thuế quan từ Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Liên minh châu Âu (EVFTA), nhiều vùng trồng đã đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế như GlobalGAP, phù hợp với yêu cầu ngày càng cao về chất lượng và truy xuất nguồn gốc.
Theo ông Nguyên, các lô hàng xuất khẩu hiện đều được quản lý bằng mã số vùng trồng và mã cơ sở đóng gói theo yêu cầu của nước nhập khẩu. Đồng thời, doanh nghiệp cũng tăng đầu tư vào công nghệ bảo quản sau thu hoạch, hệ thống kho lạnh và chuỗi logistics nhằm duy trì chất lượng trái cây trong suốt quá trình vận chuyển.
“Vải Việt hiện không chỉ tiêu thụ trong cộng đồng người Việt và người châu Á mà đang từng bước tiếp cận các chuỗi bán lẻ tại Mỹ”, ông Nguyên cho biết.
Ngoài xuất khẩu quả tươi, nhiều doanh nghiệp cũng mở rộng sang các sản phẩm chế biến như vải cấp đông nhanh (IQF), vải sấy, nước ép và sản phẩm đóng hộp nhằm gia tăng giá trị.
Theo đánh giá của ngành hàng, việc nguồn cung vải của Trung Quốc giảm trong giai đoạn tháng 5-6 cũng góp phần giảm áp lực cạnh tranh, tạo điều kiện để vải Việt mở rộng thị phần tại Mỹ và châu Âu.
Xuất khẩu thuận lợi cũng hỗ trợ giá vải duy trì ở mức cao. Theo Sở Công Thương Bắc Ninh, từ đầu vụ đến nay, giá vải dao động trong khoảng 60.000 - 90.000 đồng/kg, cao hơn đáng kể so với nhiều năm trước.
Đến thời điểm hiện tại, Bắc Ninh đã tiêu thụ khoảng 107.000 tấn vải, tương đương hơn 85% sản lượng dự kiến cả vụ. Trong đó, thị trường nội địa tiêu thụ khoảng 77.000 tấn, còn xuất khẩu đạt khoảng 30.000 tấn. Ngoài Trung Quốc, vải thiều của địa phương còn được xuất sang Mỹ, Nhật Bản, Canada, EU và nhiều thị trường khác.
Nhờ giá bán duy trì ở mức cao và đầu ra thuận lợi, doanh thu từ vải thiều của Bắc Ninh từ đầu vụ đến nay ước đạt gần 6.000 tỷ đồng, tăng hơn 158% so với cùng kỳ năm 2025.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Bắc Ninh, địa phương hiện có 243 mã số vùng trồng cùng 42 cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu. Tổng diện tích trồng vải toàn tỉnh đạt gần 29.800 ha, sản lượng năm nay dự kiến khoảng 125.000 tấn.
Hoàng Hậu