Nón lá Phú Châu, gìn giữ hồn nón Việt

Từ xa xưa, nón lá đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống của người dân Việt Nam. Hình ảnh mang đậm nét “quốc hồn quốc túy”, không thể không nhắc tới những chiếc nón lá được làm ra từ đôi bàn tay khéo léo của những nghệ nhân ở làng nghề Phú Châu, huyện Ba vì, Hà Nội.

Hình ảnh chiếc nón lá từ lâu đã trở nên quen thuộc của bản sắc dân tộc Việt Nam. Những chiếc nón  lá xuất hiện khắp mọi nơi, từ thành thị đến nông thôn, trên những cánh đồng vàng hay trong từng con hẻm nhỏ. Nổi bật trong đó phải nhắc tới nón lá Phú Châu.

Nghề làm nón tại xã Phú Châu bắt đầu hình thành từ năm 1939, khi có một cô gái làng Chuông tên Phạm Thị Nhàn ở huyện Thanh Oai lấy chồng về xã đã mang theo nghề từ quê rồi truyền lại cho mọi người. Từ đó đến nay, nghề làm nón như một phần hơi thở của cuộc sống bà con nơi đây. Nó không còn đơn thuần là một nghề mưu sinh mà hơn hết là “hồn cốt” của dân làng Phú Châu.

Nón lá Phú Châu gìn giữ hồn nón Việt
Nón lá Phú Châu chỉ có 15 lớp vòng, ít hơn 3 - 5 vòng so với nón làng Chuông và các làng nghề khác; có hai loại chính là nón chợ và nón thửa. Nón chợ là loại sản xuất đại trà, dùng cho người lao động bình dân, giá bán từ 30.000 đồng - 50.000 đồng/chiếc. Nón thửa là loại nón do khách đặt hàng với yêu cầu cao hơn về nhiều mặt, giá bán trên 100.000 đồng/chiếc.
Nón lá Phú Châu gìn giữ hồn nón Việt
Nón lá Phú Châu gìn giữ hồn nón Việt

Nguyên liệu làm nón thường là lá đót trên rừng, được người dân nhập về từ các vùng Nghệ An, Hà Tĩnh. Để làm nên một chiếc nón đẹp yêu cầu người thợ phải biết cách chọn lá thật trắng, tẽ lá không được để rách, lá được là thật phẳng, không để ngả màu. Tre, nứa làm vanh cũng phải được vót thật tròn, đều, khi may tránh làm đứt cước.

Nón lá Phú Châu gìn giữ hồn nón Việt
Nón lá Phú Châu gìn giữ hồn nón Việt

Khi quay nón người thợ phải khéo léo để không làm hở chúp, lá được xếp đều đặn tránh bị cộm. Một điều quan trọng nữa là mũi khâu phải ngắn, lỗ nhỏ thì chiếc nón sẽ tròn, khít, mịn từ mép lá đến từng đường kim mũi chỉ. 

Sau khi đã khâu xong thì bắt đầu tra nhôi. Đây cũng là công đoạn rất khó, vì nếu nhôi không kỹ và chặt chiếc nón sẽ dễ bị sổ hoặc bung ra. Đó cũng là bí quyết làm nghề của những người dân Phú Châu.  

Nón lá Phú Châu gìn giữ hồn nón Việt
Nón lá Phú Châu gìn giữ hồn nón Việt
Nón lá Phú Châu gìn giữ hồn nón Việt
Nón lá Phú Châu gìn giữ hồn nón Việt
Nón lá Phú Châu gìn giữ hồn nón Việt

Nếu trước đây, làm nón tại Phú Châu chỉ là nghề phụ nhưng đến nay nghề làm nón lá đã giúp người dân trong làng có thêm thu nhập. Đặc biệt, nón lá Phú Châu làm ra đến đâu được các thương lái đến tận nơi thu mua hoặc được bán tại chợ phiên của xã, và đã có mặt ở khắp các phiên chợ các tỉnh phía Bắc như Hòa Bình, Phú Thọ...

Nón lá Phú Châu gìn giữ hồn nón Việt
Nón lá Phú Châu gìn giữ hồn nón Việt

Đến nay, toàn xã Phú Châu có đến 90% các hộ làm nón, mọi người thường làm tranh thủ vào buổi tối hoặc lúc nông nhàn.

Hình ảnh chiếc nón lá mộc mạc không chỉ đơn thuần là một vật dụng che mưa che nắng mà chứa đựng trong đó là cả một kho tàng giá trị lịch sử và văn hóa của người dân nơi đây. Mỗi chiếc nón đều đong đầy tình cảm, đam mê của nhiều thế hệ dày công gìn giữ nghề của cha ông để lại.

Nón lá Phú Châu gìn giữ hồn nón Việt
Nón lá Phú Châu gìn giữ hồn nón Việt

Nón lá của 3 làng nghề ở Phú Châu đã tạo nên thương hiệu riêng và có mặt ở nhiều tỉnh, thành phố, được xuất sang Trung Quốc. Hằng năm, ngày hội làng Phú Xuyên 15 tháng 2 âm lịch trở thành ngày hội chung vui của cả 3 làng. Trong “Hội làng nón”, chiếc nón lá trở thành hình tượng nổi bật, tôn vinh nghề đẹp ở một làng quê trù phú ven bờ bãi sông Hồng.

Trải qua hơn 80 năm hình thành và phát triển, nón Phú Châu ngày càng được cải tiến và tạo nên nét đẹp độc đáo truyền thống nhờ bàn tay khéo léo của những nghệ nhân làng nghề. Tuy có lúc thăng trầm, nhưng phiên chợ xã Phú Châu chưa bao giờ vắng bóng nón lá.

Nón lá Phú Châu gìn giữ hồn nón Việt
Nón lá Phú Châu gìn giữ hồn nón Việt
Nón lá Phú Châu gìn giữ hồn nón Việt

Xuôi theo dòng chảy của thời gian, trải qua bao thăng trầm lịch sử, những giá trị văn hóa truyền thống của quê hương Phú Châu vẫn được phát huy gìn giữ cho đến tận ngày nay, góp phần làm giàu nét văn hóa của mảnh đất thủ đô. 

Nón lá - Biểu trưng thể hiện nét đẹp duyên dáng, e lệ của người con gái, là khắc họa nét tảo tần của bao người phụ nữ Việt dãi nắng dầm sương. Trải qua thời gian và đổi thay của đời sống, nhưng những chiếc nón lá vẫn luôn có một vị trí vô cùng đặc biệt trong tim mỗi người dân Việt Nam, trở thành nét văn hóa của dân tộc, làm ngỡ ngàng biết bao du khách, bạn bè quốc tế...

  “Sao anh không về thăm quê em
Ngắm em chằm nón buổi đầu tiên
Bàn tay xây lá, tay xuyên nón
Mười sáu vành, mười sáu trăng lên”.

Đông Phong

Bình luận bài viết

Một Chủ tịch phường ở Thị xã Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk đã có bài viết đăng trên mạng xã hội về việc địa phương này thực hiện giãn cách xã hội theo Chỉ thị 16, tuy nhiên lãnh đạo Thị xã Buôn Hồ đã bác bỏ thông tin trên.

Ngày 16/9 của Bộ Y tế cho biết nước ta ghi nhận thêm 10.489 ca mắc COVID-19, riêng TP HCM và Bình Dương đã hơn 8.700 ca. Trong ngày có 10.901 ca khỏi. Như vậy, số ca khỏi nhiều hơn số mắc mới.

Sở GTVT Hà Nội đang xây dựng phương án cho phép shipper công nghệ của các ứng dụng như Grab, Be... hoạt động trở lại có điều kiện tại các quận, huyện được bán đồ ăn mang về để trình lên TP quyết định.

Ông Đào Việt Long - Phó Giám đốc Sở Giao thông vận tải (GTVT) Hà Nội cho biết cơ quan này đang tập trung xây dựng phương án để mở lại các loại hình vận tải hành khách công cộng và liên tỉnh theo từng giai đoạn, phù hợp với các quy định về kiểm soát dịch bệnh của ngành y tế đối với hành khách và người điều khiển phương tiện.

Ngày 16/9, Bộ Y tế có văn bản hoả tốc gửi Sở Y tế các tỉnh, thành phố về việc thực hiện nghiêm công tác tiêm chủng.

ThuongTruong

Cơ quan chủ quản: HIỆP HỘI CÁC NHÀ BÁN LẺ VIỆT NAM

Giấy phép hoạt động báo chí điện tử số 75/GP-BTTT, do Bộ Thông tin & Truyền thông cấp ngày: 23/02/2017

Ngày thành lập Tạp chí Thương Trường: Ngày 26 tháng 6 năm 2008

Tòa soạn: Tầng 6 tòa nhà số 8 Trần Đăng Ninh - P. Dịch vọng - Q. Cầu Giấy - Hà Nội

Tổng Biên tập: Đinh Thị Mỹ Vân

Phụ trách nội dung: Tổng TKTS Đinh Duy Hùng

Hotline: 0913398394

Điện thoại: +84 24 3734 9773

Fax: +84 24 3939 3770

Email: toasoanthuongtruong@gmail.com.

Liên hệ quảng cáo: 0888484455