Trong báo cáo triển vọng ngành Bán lẻ, SSI Research nhận định lạm phát sẽ đạt đỉnh trong 6 tháng đầu năm 2023 và sau đó sẽ giảm tốc trong nửa cuối năm 2023. Dự báo tăng trưởng lợi nhuận có thể âm trong 6 tháng đầu năm 2023 đối với các doanh nghiệp bán lẻ ICT & CE là cơ hội cho các nhà đầu tư dài hạn tích lũy cổ phiếu.
Tiêu dùng cho các sản phẩm không thiết yếu sẽ vẫn ảm đạm
Áp lực lạm phát leo thang từ tháng 6/2022, khi giá xăng dầu tăng cao kỷ lục. Việc tăng phí thuê nhà và phí giáo dục càng gây thêm áp lực cho người tiêu dùng. Với lạm phát tương đối cao trong quý 2 và quý 3 năm 2022, chi tiêu cho các sản phẩm tiêu dùng không thiết yếu phần nào bị ảnh hưởng, nhưng vẫn cho thấy mức tăng trưởng dương so với cùng kỳ do mức cơ sở thấp của năm ngoái. Từ quý 4 năm 2022, tác động của lạm phát cao đối với chi tiêu cho các sản phẩm tiêu dùng không thiết yếu đã dần trở nên rõ ràng.
Bên cạnh đó, từ quý 4 năm 2022, tăng trưởng xuất khẩu của Việt Nam đã chậm lại đáng kể. Các ngành sử dụng nhiều lao động (dệt & may mặc, nuôi trồng thủy sản, gỗ và du lịch) là những ngành đóng góp lớn vào tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam. Do đó, xuất khẩu suy yếu đã ảnh hưởng đến thu nhập khả dụng và chi tiêu cho các sản phẩm không thiết yếu.
Các chuyên gia của SSI nhận định, tiêu dùng cho các sản phẩm không thiết yếu sẽ vẫn ảm đạm, ít nhất là cho đến nửa đầu năm 2023 do những khó khăn về kinh tế vĩ mô. Trong nửa đầu năm 2023, SSI cho rằng giá điện, chi phí y tế và học phí sẽ tăng lên. Thuế GTGT tăng lên 10% (từ mức hiện tại là 8%) kể từ ngày 1 tháng 1 năm 2023. Những yếu tố này sẽ ảnh hưởng đến sức mua của người tiêu dùng.
Lạm phát tăng khiến tiêu dùng cho các sản phẩm không thiết yếu ảm đạm
Trong kịch bản cơ sở, SSI giả định lạm phát sẽ đạt đỉnh trong 6 tháng đầu năm 2023 và sau đó sẽ giảm tốc trong 6 tháng cuối năm.
Trong 9 tháng đầu năm 2022, doanh thu của MWG từ mảng ICT & CE tăng 27% so với cùng kỳ, trong khi doanh thu từ ICT của FRT tăng 32% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, doanh thu ICT & CE của MWG giảm 18% so với cùng kỳ trong tháng 10 và giảm 22% so với cùng kỳ trong tháng 11, phản ánh mức cơ sở so sánh cao trong năm ngoái và nhu cầu yếu bất chấp vào mùa cao điểm.
Ước tính chi tiêu cho điện thoại & điện máy sẽ giảm 10% so với cùng kỳ và nhu cầu tiêu thụ vàng sẽ không thay đổi vào năm 2023, với mức chi tiêu thấp cho đến nửa đầu năm 2023, sau đó dần phục hồi từ nửa cuối năm 2023.
SSI Research nhận định việc hợp nhất thị trường sẽ rõ ràng hơn trong thời kỳ suy thoái kinh tế. Các nền tảng thương mại điện tử thường giảm giá sâu, tạo ra tỷ suất lợi nhuận thấp. Trong bối cảnh chi phí tăng và nhu cầu yếu, các nhà bán lẻ trực tuyến có thể bị lỗ, do đó mất dần thị phần. Các nhà bán lẻ quy mô nhỏ không tiếp cận được tín dụng ngân hàng cũng có thể bị mất thị phần. Do đó, các nhà bán lẻ có dòng tiền ổn định có thể giành được thị phần.
Tỷ suất lợi nhuận sụt giảm do xu hướng mua hàng giá trị thấp. Lạm phát gia tăng sẽ làm tăng chi phí cho các nhà bán lẻ, vì khó có thể chuyển phần chi phí tăng lên sang giá bán cho khách hàng. Người tiêu dùng đang tìm kiếm các đợt giảm giá sâu và xu hướng mua hàng giá rẻ có thể kéo dài đến năm 2023.
Chi phí tài chính có thể giảm bớt
Năm 2022, một số doanh nghiệp bán lẻ có dư nợ bằng USD, do đó sẽ phải chịu khoản lỗ chênh lệch tỷ giá cao hơn nếu USD tăng giá. Lãi suất cũng tăng lên. Khoản nợ bằng USD của MWG là 370 triệu USD tại thời điểm quý 3 năm 2022 (tương đương 38% tổng nợ), mặc dù công ty đã hoàn trả 120 triệu USD vào cuối tháng 11. Ngược lại, nợ bằng USD của DGW chỉ chiếm dưới 1% tổng nợ vào quý 3 năm 2022, nhưng giá vốn hàng bán của công ty có thể tăng cùng với sự tăng giá của USD. Nợ bằng USD tại FRT chiếm 6% tổng nợ vào quý 3 năm 2022. FRT bị ảnh hưởng nhiều nhất khi lãi suất tăng, trong khi PNJ có đòn bẩy thấp nhất trong số các doanh nghiệp bán lẻ.
Thị trường kỳ vọng lại suất Fed sẽ tăng nhẹ hơn trong năm 2023, vi vậy dự báo đồng USD sẽ tăng giá với tốc độ chậm hơn trong 2023. Tương tự, SSI dự báo lãi suất trung bình vẫn có thể tăng vào năm 2023, nhưng với tốc độ chậm hơn (khoảng 50~100 điểm cơ bản vào năm 2023 so với 200~300 điểm cơ bản vào năm 2022).
Tuy nhiên, các nhà bán lẻ có thể chọn tích trữ ít hàng tồn kho hơn do dự đoán nhu cầu yếu – điều này sẽ giúp giảm áp lực lên chi phí lãi vay. Do đó, tổng chi phí tài chính của các nhà bán lẻ có thể sẽ giảm, giả định kế hoạch mở mới thận trọng trong năm 2023.
Bên cạnh đó, tăng vốn là một yếu tố hỗ trợ tích cực cho các doanh nghiệp bán lẻ, đặc biệt trong bối cảnh chi phí vay tăng cao. MWG hoãn thực hiện tăng vốn cho công ty mảng bách hóa từ quý 1 năm 2023 sang quý 3 năm 2023. Việc phát hành cổ phiếu thành công sẽ giúp công ty giảm bớt áp lực về chi phí tài chính.
Cơ hội tích lũy cổ phiếu trong thời kỳ giá thấp
Vốn hóa ngành bán lẻ giảm 24% vào năm 2022, thấp hơn mức giảm 32% của VNIndex. Trong ngành, PNJ là mã cổ phiếu có kết quả tốt nhất, với mức tăng giá 15% trong năm 2022 nhờ tăng trưởng lợi nhuận ròng gần gấp đôi (tăng 96% trong giai đoạn tháng 1~tháng 11 năm 2022), huy động vốn thành công và tỷ lệ đòn bẩy thấp.
Các cổ phiếu có tỷ trọng mảng ICT & CE và đòn bẩy tương đối cao cho thấy kết quả kém tích cực (giá cổ phiếu MWG và DGW lần lượt giảm 32% và 42% so với đầu năm). Trong khi đó, kết quả ổn định trong mảng kinh doanh dược phẩm của FRT đã giúp cổ phiếu tăng 7% so với đầu năm mặc dù phân khúc ICT của công ty chịu tác động của suy thoái kinh tế.
Theo SSI, định giá của PNJ và MWG ở mức hợp lý với P/E năm 2023 lần lượt là 15,0 lần và 13,2 lần. FRT được định giá cao với hệ số này là 19.4 lần. Trong khi đó, P/E năm 2023 của DGW đã giảm xuống mức hấp dẫn hơn là 7 lần do tăng trưởng lợi nhuận giảm tốc so với giai đoạn 2017~2021. Nhiều dự báo cho rằng tăng trưởng lợi nhuận có thể âm trong 6 tháng đầu năm 2023 đối với các doanh nghiệp bán lẻ ICT & CE, SSI tin rằng có thể có cơ hội cho các nhà đầu tư dài hạn tích lũy cổ phiếu trong thời kỳ giá thấp trước khi lấy lại đà tăng trưởng lợi nhuận dương trong nửa cuối năm 2023.
Trung Anh