TS Đinh Trọng Thịnh: Báo cáo tài chính sai lệch là một trong những vấn đề tương đối nghiêm trọng (Bài 1)

Câu chuyện sau kiểm toán lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp đang lãi chuyển thành lỗ, hoặc tăng lỗ không còn mới, thế nhưng suốt thời gian qua vẫn chưa có biện pháp nào có tính quyết liệt từ cơ quan quản lý. Theo chuyên gia kinh tế, đối với các doanh nghiệp đã có những lần báo cáo không chính xác thì các nhà đầu tư càng cần thiết phải đề cao cảnh giác hơn.

Mới đây hàng loạt doanh nghiệp đã công bố thông tin báo cáo tài chính soát xét bán niên 2021. Nhiều doanh nghiệp có kết quả lợi nhuận sau thuế đã soát xét tăng so với báo cáo tự lập. Tuy nhiên cũng không ít công ty bị "bốc hơi" lợi nhuận, thậm chí có doanh nghiệp còn chuyển từ đang có lãi sang lỗ và nhiều doanh nghiệp tiếp tục bị kiểm toán nghi ngờ về khả năng tiếp tục hoạt động.

Bàn luận xoay quanh vấn đề vì sao báo cáo tài chính của nhiều doanh nghiệp lại có sai số lớn như vậy và liệu báo cáo tài chính tự lập của doanh nghiệp đó có đủ độ tin cậy không? Phóng viên Thương Trường đã có cuộc trao đổi với PGS.TS Đinh Trọng Thịnh - Chuyên gia kinh tế.

Ông có bình luận gì về việc có sự chênh lệch không hề nhỏ giữa con số lợi nhuận theo báo cáo tự lập của doanh nghiệp và báo cáo sau kiểm toán của một số doanh nghiệp hiện nay?

TS Đinh Trọng Thịnh Cố tình “lập báo cáo đẹp” để bán cổ phiếu doanh nghiệp với giá cao
Chuyên gia kinh tế, PGS.TS Đinh Trọng Thịnh

Trước hết, về nguyên tắc báo cáo tài chính là do các doanh nghiệp tự lập, theo đó việc lập báo cáo tài chính có các quy định rõ ràng về các vấn đề liên quan đến báo cáo tài chính và quy định rõ trách nhiệm của các đơn vị, cá nhân thực hiện lập báo cáo và gửi báo cáo tài chính.

Điều này thể hiện rõ nhất ở việc các đơn vị doanh nghiệp bị phạt hành chính nếu báo cáo, lập báo cáo tài chính không chính xác, hoặc phạt với hình thức “treo” không cho hoạt động trên thị trường, không cho mua bán cổ phiếu, trái phiếu.

Bên cạnh đó, đối với các cá nhân nếu vi phạm trong lập báo cáo tài chính thì từ việc phạt hành chính thậm chí còn tước quyền giao dịch hoạt động, đặc biệt nếu đó là những doanh nghiệp kiểm toán thì mức độ chịu trách nhiệm càng lớn. Như vậy, rõ ràng việc lập và công bố các báo cáo tài chính sai lệch là một trong những vấn đề tương đối nghiêm trọng.

Có hai nguyên nhân dẫn đến việc sai lệch trong báo cáo tài chính. Theo đó, một số doanh nghiệp cố tình “lập báo cáo đẹp” để thực hiện các đợt phát hành thêm các cổ phiếu từ doanh nghiệp và thu được lợi ích cao hơn từ các đợt bán cổ phần, cổ phiếu. Tất nhiên các việc làm này là vi phạm pháp luật và sẽ bị cơ quan quản lý nhà nước và cơ quan chức năng có các biện pháp xử phạt. Thậm chí có thể cấm doanh nghiệp này hoạt động giao dịch trên thị trường tài chính, chứng khoán.

Ngoài ra là do yếu tố chủ quan bởi những người lập báo cáo không làm tròn những trách nhiệm của người làm báo cáo tài chính, trong quá trình hoạt động vấn đề hoạch toán doanh nghiệp chưa đầy đủ. Nhưng do việc thúc ép của chủ doanh nghiệp và của cơ quan quản lý yêu cầu các doanh nghiệp phải có báo cáo để nộp, nếu không thì bị phạt,… dẫn đến nhiều doanh nghiệp lấy các số liệu dự tính ở những thời kỳ nhất định.

"Đặc biệt, đối với một doanh nghiệp nếu như sự sai sót này đúng vào dịp doanh nghiệp thực hiện phát hành bổ sung cổ phiếu, hoặc trước các kỳ đại hội cổ đông thì việc sai sót trong báo cáo tài chính lại là một vấn đề nghiêm trọng. Vì thế phải xem xét sự việc diễn ra có nằm trong kỳ đại hội cổ đông và những sai phạm này từ khi xảy ra đến khi chỉnh sửa doanh nghiệp có phát hành thêm cổ phần cổ phiếu không?" - TS Đinh Trọng Thịnh.

 

Tuy nhiên, bởi vì một lý do nào đó không thể hoàn thành kế hoạch đề ra (ví dụ dịch bệnh) dẫn đến doanh thu lợi nhuận có những sai lệch, từ đó rõ ràng là báo cáo đang rất “đẹp” lập tức trở thành “xấu”. Nhưng trên nguyên tắc vẫn là vi phạm luật pháp.

Như vậy có thể nói doanh nghiệp không có báo cáo chính xác hoặc nói cách khác là doanh nghiệp đã có hành vi lừa đảo đối với thị trường và các nhà đầu tư.

Vậy theo ông, cơ quan chức năng nhà nước cần làm gì để hạn chế tình trạng doanh nghiệp “lập khống báo cáo tài chính” cũng như công bố báo cáo tài chính thiếu chính xác?

Trước hết vấn đề kiểm tra giám sát phải chặt chẽ và đi vào nề nếp. Cụ thể, phải có công tác kiểm tra giám sát tốt đối với các hoạt động liên quan đến báo cáo tài chính của các doanh nghiệp và đặc biệt là các doanh nghiệp đã lên sàn. Đó là khi các doanh nghiệp có báo cáo thì phải có kiểm tra giám sát rất nhanh, chặt chẽ và trong thời gian ngắn.

Quan trọng nhất vẫn là việc yêu cầu các báo cáo tài chính đó phải được các cơ quan kiểm toán độc lập xác minh, xác nhận trước thì mới được đưa lên. Từ đó có thể thấy rằng các báo cáo tài chính của các doanh nghiệp này chưa được các cơ quan kiểm toán độc lập xác nhận về các số liệu đó.

Bên cạnh đó, cần phải có những biện pháp về mặt hành chính cũng như các biện pháp xử phạt một cách nghiêm minh đối với những hành vi mà các doanh nghiệp cố tình lập các báo cáo khống không chính xác này, cũng như việc xử lý các cá nhân, tổ chức doanh nghiệp. Đồng thời có những chế tài nghiêm khắc hơn cho những đối tượng có hành vi lập và công bố báo cáo tài chính không chính xác.

TS Đinh Trọng Thịnh Báo cáo tài chính sai lệch là một trong những vấn đề tương đối nghiêm trọng

Vậy thưa ông nhà đầu tư cần làm gì để tránh gặp phải những rủi ro?

Việc các doanh nghiệp công bố báo cáo tài chính tự lập thiếu chính xác là rất nguy hiểm cho các nhà đầu tư, điều này dẫn đến các nhà đầu tư mất niềm tin vào doanh nghiệp. Thực sự là có những trường hợp doanh nghiệp cố tình vẽ ra những báo cáo tài chính đẹp để trục lợi. Rõ ràng là "lợi bất cập hại”.

Theo đó, các nhà đầu tư cần hết sức cẩn trọng và phải theo dõi sát sao tình hình tài chính của các doanh nghiệp. Rõ ràng đối với các doanh nghiệp đã có những lần báo cáo không chính xác thì các nhà đầu tư càng cần thiết phải đề cao cảnh giác hơn đối với các doanh nghiệp này. Thậm chí nếu doanh nghiệp đã có đến 2 hoặc 3 lần báo cáo không chính xác thì tốt nhất các nhà đầu tư nên tránh xa, đừng mua. Bởi vì nó không có đủ độ tin cậy để nhà đầu tư bỏ tiền ra cho sự lừa dối với những doanh nghiệp có báo cáo không chính xác.

Đặc biệt, đối với một doanh nghiệp nếu như sự sai sót này đúng vào dịp doanh nghiệp thực hiện phát hành bổ sung cổ phiếu, hoặc trước các kỳ đại hội cổ đông thì việc sai sót trong báo cáo tài chính lại là một vấn đề nghiêm trọng. Vì thế phải xem xét sự việc diễn ra có nằm trong kỳ đại hội cổ đông và những sai phạm này từ khi xảy ra đến khi chỉnh sửa doanh nghiệp có phát hành thêm cổ phần cổ phiếu không?.

Nếu trong thời gian này doanh nghiệp có phát hành thêm cổ phiếu thì đó là hoạt động cố tình làm sai báo cáo tài chính để doanh nghiệp có thể bán được cổ phiếu với giá cao.

Xin cảm ơn ông!

 

Hải Bình

Bình luận bài viết

Phó Thủ tướng Lê Văn Thành khẳng định, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các bộ, ngành Trung ương, địa phương sẽ đồng hành, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, giúp doanh nghiệp khôi phục sản xuất kinh doanh.

Hiện nay, 178 trong tổng số 195 nhà chức trách hàng không trên thế giới đã dỡ bỏ lệnh cấm hoạt động đối với tàu bay B737 Max. Trong đó, gồm có cấp lại giấy chứng nhận đủ điều kiện bay tiêu chuẩn, cấp phép bay đi/đến và bay quá cảnh cho các tàu bay Boeing 737 Max.

Bộ GTVT vừa báo cáo Thủ tướng Chính phủ về lồng ghép nguồn vốn để thực hiện đầu tư dự án cải tạo, nâng cấp QL14B đoạn qua thành phố Đà Nẵng.

Tập đoàn bất động sản Trung Quốc là Evergrande đã bắt đầu một quy trình trả nợ cho các nhà đầu tư vào các sản phẩm quản lý tài sản (WMP) đã quá hạn. Theo đó, các nhà đầu tư sẽ được trả nợ bằng các bất động sản được chiết khấu cao.

Thủ tướng Chính phủ vừa có quyết định phê duyệt phương án đầu tư bổ sung vốn Nhà nước tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam - Vietcombank (mã VCB).

ThuongTruong

Cơ quan chủ quản: HIỆP HỘI CÁC NHÀ BÁN LẺ VIỆT NAM

Giấy phép hoạt động báo chí điện tử số 75/GP-BTTT, do Bộ Thông tin & Truyền thông cấp ngày: 23/02/2017

Ngày thành lập Tạp chí Thương Trường: Ngày 26 tháng 6 năm 2008

Tòa soạn: Tầng 6 tòa nhà số 8 Trần Đăng Ninh - P. Dịch vọng - Q. Cầu Giấy - Hà Nội

Tổng Biên tập: Đinh Thị Mỹ Vân

Phụ trách nội dung: Tổng TKTS Đinh Duy Hùng

Hotline: 0913398394

Điện thoại: +84 24 3734 9773

Fax: +84 24 3939 3770

Email: toasoanthuongtruong@gmail.com.

Liên hệ quảng cáo: 0888484455