TS. Nguyễn Đình Cung: Không thể có cơ hội nào vận dụng “vai trò kinh tế Nhà nước là chủ đạo” tốt hơn vào thời điểm này

TS. Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, nhấn mạnh, mấy năm nay mục tiêu lạm phát 4%, nhưng chúng ta chỉ duy trì 2 – 3% và như các nước, Việt Nam có thể chấp nhận 1 năm (năm 2022) lạm phát vượt 4% hoặc lên tới 5%, năm tiếp theo chúng ta giảm xuống. Lúc này là lúc phải chi tiền, vai trò của Nhà nước phải tăng lên.

TS Nguyễn Đình Cung Không thể có cơ hội nào vận dụng “vai trò kinh tế Nhà nước là chủ đạo” tốt hơn vào thời điểm này
Quốc hội vừa thông qua kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2022 với GDP tăng khoảng 6 – 6,5%.

Quốc hội vừa thông qua kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2022 với GDP tăng khoảng 6 – 6,5%. Ông đánh giá sao về mục tiêu này?

Tại Việt Nam, cứ 10 năm có một cuộc khủng hoảng và sau mỗi cuộc khủng hoảng tăng trưởng kinh tế đều xuống mức đáy.

Như cuộc khủng hoảng đầu tiên - cuộc khủng hoảng tài chính - tiền tệ xảy ra năm 1997 - 1998 ở khu vực, tăng trưởng GDP của Việt Nam bị tác động nhất định giảm xuống mức sâu 4,77% (năm 1999) và đến khi bật trở lại chỉ lên được mức 6,79%, tức là tăng được trên 2 điểm %.

Cuộc khủng hoảng thứ 2 là giai đoạn 2008 – 2011, tăng trưởng GDP lùi về mức 5,2% và sau đó tăng lên 6,4%, tức là tăng trên 1 điểm %.

Điều này cho thấy, để hồi phục kinh tế, chúng ta phải mất rất nhiều năm và đi lên một cách đều đều, năm sau chỉ tăng lên 1 - 2 điểm % chứ không có bước nhảy vọt như ở Châu Âu hay các nước khác (năm trước 3% mà năm nay lên 6%).

Cuộc khủng hoảng lần này sâu và toàn diện là y tế - kinh tế và hy vọng không phải là tài chính. Hai năm nay, mức tăng trưởng GDP của nước ta đã ở mức đáy, như năm 2020 là 2,91% và dự kiến năm 2021 chỉ khoảng 2%. Như vậy, đạt được 6 - 6,5% như mục tiêu đề ra, tăng trưởng GDP năm 2022 phải "nhảy" hơn 4 điểm % so với năm 2021 - tôi nghi ngờ về điều đó.

Bởi cuộc khủng hoảng lần này rất khác. Thời điểm này kinh tế vĩ mô về cơ bản ổn định, hệ thống ngân hàng vững mạnh hơn nhiều so với thời kỳ 2011 – 2012.

Vấn đề của cuộc khủng hoảng lần này lại nằm ở tổng cầu. Hiện tổng cầu của nền kinh tế rất yếu, khu vực kinh tế thực cũng rất yếu. Do không có cải cách gì đáng kể nên thị trường chưa đủ phát triển để có thể tự phân bổ nhanh nguồn lực tự nơi thừa sang nơi thiếu, từ nơi kém hiệu quả sang nơi có hiệu quả.

Cùng với đó việc thực thi chính sách cũng rất chậm, độ trễ rất lớn (nếu như cuối năm thông qua chương trình phục hồi kinh tế thì cuối năm sau mới có tác động). Vì vậy, khả năng tăng trưởng GDP nhảy tới 4% trong năm 2022 là khó khả thi, kể cả có hỗ trợ như hiện nay.

TS Nguyễn Đình Cung Không thể có cơ hội nào vận dụng “vai trò kinh tế Nhà nước là chủ đạo” tốt hơn vào thời điểm này
"Gói phục hồi kinh tế càng lớn càng tốt và theo tôi có thể lên tới 800.000 tỷ (khoảng 35 tỷ USD), trong đó ít nhất phải có 1% GDP là hỗ trợ bằng tiền mặt" - TS Nguyễn Đình Cung.

Để hỗ trợ tăng trưởng, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đang xây dựng gói hỗ trợ phục hồi kinh tế trong 2 năm 2022 – 2023. Tại phiên trả lời chất vấn trong Kỳ họp Quốc hội vừa qua, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng lo ngại việc hỗ trợ bằng tiền mặt có thể gây ra lạm phát. Ông nghĩ sao về vấn đề này?

Để phục hồi kinh tế, gói hỗ trợ không thể là 1 – 2%GDP. Gói phục hồi kinh tế càng lớn càng tốt và theo tôi có thể lên tới 800.000 tỷ (khoảng 35 tỷ USD), trong đó ít nhất phải có 1% GDP là hỗ trợ bằng tiền mặt – tôi nhấn mạnh đây là ít nhất.

Khi các nước thực hiện hỗ trợ phục hồi kinh tế lên tới hàng chục phần trăm GDP họ có lo lạm phát và bất ổn vĩ mô không? Chính phủ nước đó lo chứ. Nhưng họ đánh giá đó chỉ hiện tượng nhất thời và không thể không làm bởi không để dân "chết đói" được.

Như Mỹ, năm nay lạm phát lên tới 5 – 6%, châu Âu lạm phát 3% - cao hơn nhiều so với những năm trước nhưng họ chấp nhận – Cái giá phải chấp nhận để lo cho cuộc sống người dân sau dịch và sau đó lạm phát sẽ quay trở lại bình thường.

"Về cung tiền, vòng quay tiền hiện nay đang rất chậm. Vòng quay đồng tiền năm nay chỉ ở mức khoảng 0,6-0,7 lần, thấp hơn nhiều so với mức 2 lần ở thời kỳ cao điểm. Khối lượng tiền tệ lưu thông trong nền kinh tế không lớn, do đó chưa phải lo gì đến lạm phát" - TS Nguyễn Đình Cung.

Có 2 nguyên nhân dẫn đến lạm phát đó là cầu kéo và phí đẩy. Hiện nay cầu đang rất thấp, đồng ý là có phí đẩy nhưng phần lớn chúng ta chủ yếu là nhập khẩu bên ngoài. Tuy nhiên, hàng nhập khẩu lại là đầu vào cho xuất khẩu, còn trong nước cũng bị ảnh hưởng từ giá xăng dầu, than… nhưng không nhiều, sẽ có thị trường giải quyết.

Chưa kể, khi mình bắt đầu lo lạm phát vào năm 2022, lạm phát của các nước trên thế giới sẽ đi xuống (do tác động này chỉ là tác động nhất thời), cho nên áp lực lam phát từ bên ngoài vào Việt Nam sẽ giảm.

Về cung tiền, vòng quay tiền hiện nay đang rất chậm. Vòng quay đồng tiền năm nay chỉ ở mức khoảng 0,6-0,7 lần, thấp hơn nhiều so với mức 2 lần ở thời kỳ cao điểm. Khối lượng tiền tệ lưu thông trong nền kinh tế không lớn, do đó chưa phải lo gì đến lạm phát.

Mấy năm nay mục tiêu lạm phát 4%, nhưng chúng ta chỉ duy trì 2 – 3% và như các nước, Việt Nam có thể chấp nhận 1 năm (năm 2022) lạm phát vượt 4% hoặc lên tới 5%, năm tiếp theo chúng ta giảm xuống.

Lúc này là lúc phải chi tiền, vai trò của Nhà nước phải tăng lên, phải nhảy vào. Vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước là nằm ở chỗ này, vận dụng vào thời điểm này là phù hợp. Không thể có cơ hội nào vận dụng kinh tế Nhà nước là chủ đạo tốt nhất vào thời điểm này.

Vậy cách tiếp cận hỗ trợ có nên thực hiện như hiện tại hay không, thưa ông?

Về cách tiếp cận, thứ nhất muốn tăng trưởng nhanh nhất là tăng tổng cầu. Muốn như vậy, chúng ta phải thúc đẩy tiêu dùng của người dân. Hiện nay, chúng ta chỉ mới tiếp cận theo hướng an sinh xã hội, tức là không cho người ta đói nên gói hỗ trợ còn quá ít, thực hiện quá rón rén.

Bây giờ chúng ta phải mở nhiều hơn trợ cấp tiền mặt cho người dân để người dân không chỉ có tiền mua bánh mì mà phải có tiền mua quần áo, giày dép… Hay nói cách khác, phải nhìn theo hướng tăng chi tiêu, chứ không dừng ở câu chuyện an sinh xã hội. Có người mua, có thị trường tiêu thụ thì doanh nghiệp mới phục hồi sản xuất được.

Chính phủ cần phải tập trung giải quyết các vướng mắc hiện nay, khởi động nhanh các dự án lớn, tập trung nguồn lực vào đó và dự án đó không thể không làm như vành đai 3, vành đai 4, dự án đường cao tốc kết nối TP.HCM, Vũng Tàu, Bình Phước, sân bay Long Thành,… càng chần chừ chi phí càng đội lên. Và để đẩy nhanh, theo tôi chuyển tất cả những dự án PPP thành đầu tư công hết, để dùng một cơ chế để xử lý.

TS Nguyễn Đình Cung Không thể có cơ hội nào vận dụng “vai trò kinh tế Nhà nước là chủ đạo” tốt hơn vào thời điểm này

Trong bối cảnh này, theo ông doanh nghiệp sản xuất và ngành bán lẻ cần phải làm gì để có thể đảm bảo chuỗi cung ứng được kết nối thông suốt, góp phần đẩy sức cầu tăng lên?

Trong thời gian đại dịch bùng phát, tạm thời chuỗi cung ứng hàng hóa bị đứt gãy do thực hiện lệnh cách ly xã hội nhưng khi tình hình dịch được kiểm soát thì các hoạt động dần được trở lại như cũ. Đối với ngành bán lẻ cũng vậy, cuộc sống dần trở lại thì những ngành như bán lẻ sẽ hồi phục rất nhanh.

Đối với khu vực kinh tế tư nhân, thứ nhất, mở cửa thị trường đừng ngập ngừng gì cả. Hai là, tạo điều kiện kinh doanh thuận lợi. Ba là, tạo tăng sức cầu thị trường để có người mua. Sau cùng, chúng ta mới tính đến hỗ trợ và ưu đãi thuế.

Xin cảm ơn ông!

Hải Yên

Bình luận bài viết

Các chuyên gia cho rằng bên cạnh lợi ích mà các dự án điện năng lượng tái tạo mang lại cần đánh giá nghiêm túc tác động của các dự án điện tái tạo tới vấn đề môi trường và nếu không thực sự cần thiết thì không nên phá rừng để làm dự án điện tái tạo.

Nhiều ngân hàng được nới room tín dụng trong quí IV của năm 2021, khiến cho dòng tiền chảy mạnh vào nhóm cổ phiếu ngân hàng. Các chuyên gia nhận định thông qua việc nới room có thể thấy, một lượng lớn tín dụng sẽ được bung ra để phục vụ cầu tín dụng trong dịp Tết Nguyên đán và cấp vốn cho doanh nghiệp.

"Chính sách tốt, nhưng thiết kế chính sách không hợp lý, thủ tục phức tạp, sẽ làm giảm hiệu quả, tạo ra sự không công bằng, làm méo mó môi trường kinh doanh, khiến nguồn lực phân bổ không đúng chỗ. Cần giảm tối đa các thủ tục hành chính không hợp lý, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ vào thực thi chính sách" - ông Phan Đức Hiếu - Ủy viên thường trực Ủy ban Kinh tế của Quốc hội nhấn mạnh.

Theo ông Nguyễn Minh Cường, Chuyên gia Kinh tế trưởng của ADB, lạm phát có thể tác động đến Việt Nam qua nhiều kênh. Sức ép lạm phát từ phía cầu năm 2021 sẽ ít, và sẽ gia tăng dần cũng với các gói kích cầu trong năm 2022. Sự phục hồi của các chuỗi cung ứng trong nước phần nào sẽ hạn chế sức ép cung của lạm phát.

Các nhà bán lẻ đang nỗ lực hết mình tạo điều kiện để người tiêu dùng thuận tiện mua sắm với giá ưu đãi, qua đó dần trở lại cuộc sống bình thường sau đại dịch COVID-19 và đón chào mùa Lễ hội cuối 2021. Tạp chí Thương Trường xin giới thiệu bài viết của TS. Đinh Thị Mỹ Loan – Chủ tịch Danh dự Hiệp hội các nhà bán lẻ Việt Nam nhằm giúp bạn đọc thấy được những nét mới của mùa mua sắm cuối năm 2021.

ThuongTruong

Cơ quan chủ quản: HIỆP HỘI CÁC NHÀ BÁN LẺ VIỆT NAM

Giấy phép hoạt động báo chí điện tử số 75/GP-BTTT, do Bộ Thông tin & Truyền thông cấp ngày: 23/02/2017

Ngày thành lập Tạp chí Thương Trường: Ngày 26 tháng 6 năm 2008

Tòa soạn: Tầng 6 tòa nhà số 8 Trần Đăng Ninh - P. Dịch vọng - Q. Cầu Giấy - Hà Nội

Tổng Biên tập: Đinh Thị Mỹ Vân

Phụ trách nội dung: Tổng TKTS Đinh Duy Hùng

Chung nhan Tin Nhiem Mang

Hotline: 0913398394

Điện thoại: +84 24 3734 9773

Fax: +84 24 3939 3770

Email: toasoanthuongtruong@gmail.com.

Liên hệ quảng cáo: 0888484455