Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XV

06:49 24/05/2022

Ủy ban Tài chính-Ngân sách Quốc hội: Yêu cầu xử lý nghiêm vi phạm trong mua sắm công

Ủy ban Tài chính-Ngân sách Quốc hội đề nghị Chính phủ chỉ đạo rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định về định mức, tiêu chuẩn, đơn giá còn thiếu, chưa phù hợp với thực tiễn. Tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm những vi phạm trong mua sắm hàng hóa, trang thiết bị, vật tư như mua sắm vượt quá nhu cầu, định mức, tiêu chuẩn.

Nhiều bộ, ngành và địa phương chưa phân bổ hết kế hoạch vốn

Chiều 23/5, Quốc hội nghe Báo cáo về công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2021 và báo cáo thẩm tra về nội dung này.

Trình bày Báo cáo của Chính phủ, Bộ trưởng Hồ Đức Phớc nêu rõ bám sát chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương đã ban hành đầy đủ và thực hiện nghiêm túc, quyết liệt các nội dung thuộc chương trình thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, qua đó góp phần quan trọng trong công tác huy động, quản lý, sử dụng tiết kiệm, hiệu quả các nguồn lực cho sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước.

Ủy ban Tài chínhNgân sách Quốc hội Yêu cầu xử lý nghiêm vi phạm trong mua sắm công
Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc báo cáo tại phiên họp. 

Mặc dù có rất nhiều khó khăn, thách thức, kinh tế vẫn tăng trưởng dương 2,58%. Thu ngân sách Nhà nước tăng 16,8% so với dự toán; kim ngạch xuất nhập khẩu đạt kỷ lục 668,5 tỷ USD, tăng 22,6% so với năm 2020, xuất siêu 4 tỷ USD; lạm phát được kiềm chế; tình hình dịch COVID-19 tại Việt Nam được kiểm soát tốt. Hoạt động sản xuất kinh doanh phục hồi tích cực, chuỗi cung ứng không bị đứt gãy kéo dài...

Theo Bộ trưởng  Hồ Đức Phớc, ngay từ đầu năm 2021, Chính phủ xác định đẩy nhanh tiến độ thực hiện, giải ngân vốn đầu tư công là nhiệm vụ quan trọng, cấp bách, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm, thu nhập cho người lao động, nhất là trong bối cảnh đại dịch COVID-19. Thủ tướng Chính phủ đã ban hành nhiều văn bản, chỉ thị, công điện... để hướng dẫn, triển khai, đôn đốc, đẩy mạnh giản ngân vốn đầu tư công, bảo đảm đúng mục tiêu, định hướng đề ra; chủ trì hội nghị trực tuyến toàn quốc về đẩy nhanh giải ngân đầu tư công, yêu cầu người đứng đầu các bộ, cơ quan, địa phương quyết liệt đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công theo kế hoạch, tập trung đầu tư có trọng tâm, trọng điểm vào các ngành, lĩnh vực then chốt, các vùng động lực, cực tăng trưởng, các dự án quan trọng, cấp thiết, các công trình kết cấu hạ tầng trọng điểm theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng.  

Thành lập Tổ công tác đặc biệt của Thủ tướng Chính phủ về rà soát, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc và thúc đẩy thực hiện dự án đầu tư tại các bộ, ngành và địa phương; tổ công tác chỉ đạo xây dựng Đề án thí điểm về tách giải phóng mặt bằng, tái định cư ra khỏi dự án đầu tư. Kịp thời điều chỉnh bổ sung kế hoạch đầu tư công, cắt giảm vốn từ dự án không giải ngân được sang dự án giải ngân tốt và có nhu cầu bổ sung vốn; thành lập các Tổ công tác kiểm tra, đôn đốc, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công năm 2021 tại một số bộ, ngành, địa phương.  

Ủy ban Tài chínhNgân sách Quốc hội Yêu cầu xử lý nghiêm vi phạm trong mua sắm công
Toàn cảnh phiên họp.

Bộ trưởng cho biết: Tổng kế hoạch vốn đã được Quốc hội giao là 540.648,2 nghìn tỷ đồng. Lũy kế giải ngân năm 2021 là 383,57 nghìn tỷ đồng, đạt 83,15% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao (461,3 nghìn tỷ đồng) (cùng kỳ năm 2020 đạt 85,58% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao). Trong đó vốn trong nước là 368.930,3 tỷ đồng (đạt 75,43% kế hoạch giao là 489.098,2 tỷ đồng); vốn nước ngoài là 14.641,19 tỷ đồng (đạt 28,40% kế hoạch giao là 51.550 tỷ đồng). Ước thanh toán từ đầu năm đến hết 31/1/2022 là 431.188,53 tỷ đồng, đạt 93,47% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao (cùng kỳ năm 2020 đạt 97,5% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao).  

Công tác giải ngân vốn đã được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo quyết liệt và sự phối hợp của các bộ, ngành trung ương để đẩy mạnh thực hiện dự án đầu tư công từ ngân sách Nhà nước. Nhiều bộ, cơ quan, địa phương và một số dự án lớn, quan trọng quốc gia có kết quả giải ngân đạt trên 95% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao như: Thông tấn xã Việt Nam (100%), Ngân hàng Phát triển (100%), Văn phòng Quốc hội (100%), Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (100%), Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (100%)...  

Bên cạnh đó vẫn còn 9/50 Bộ và 21/63 địa phương chưa phân bổ hết kế hoạch vốn đã được Thủ tướng Chính phủ giao, một số bộ, cơ quan trung ương có tỷ lệ vốn chưa phân bổ khá cao (trên 50%) như: Ủy ban dân tộc (100%) Bộ Thông tin và Truyền Thông (96,79%), Bộ Công thương (65,4%)...  

Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc cho rằng, nguyên nhân do năm 2021 là năm đầu tiên của kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021-2025, nhiều nhiệm vụ, dự án khởi công mới phải chờ kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021-2025 được thông qua mới được giao kế hoạch chi tiết; một số địa phương không đảm bảo nguồn thu để phân bổ cho các dự án do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19.  

Chất lượng lập, phân bổ kế hoạch và công tác chuẩn bị dự án đầu tư công một số nơi còn nhiều bất cập, mang tính hình thức dẫn đến nhiều dự án được giao kế hoạch nhưng vẫn chưa thể triển khai thi công; đền bù giải phóng mặt bằng đang là nút thắt lớn đối với việc triển khai thực hiện các dự án. Tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công thấp so với kế hoạch được giao, chưa tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, ước hết tháng 1/2022 còn 20 bộ, ngành và 7 địa phương có tỷ lệ giải ngân dưới 70% như: Ủy ban Dân tộc (0%), Bộ Thông tin và Truyền thông (2,92%), Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh (5,89%)...

Yêu cầu xử lý nghiêm vi phạm trong mua sắm vật tư

Trình bày báo cáo thẩm tra nội dung này, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính-Ngân sách của Quốc hội Phạm Thúy Chinh cho biết Ủy ban Tài chính-Ngân sách cơ bản thống nhất với đánh giá của Chính phủ về công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2021. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra cũng chỉ ra hàng loạt hạn chế, tồn tại cần chấn chỉnh.

Ủy ban Tài chínhNgân sách Quốc hội Yêu cầu xử lý nghiêm vi phạm trong mua sắm công
Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính-Ngân sách Phạm Thúy Chinh trình bày báo cáo thẩm tra

Theo đó, công tác lập, chấp hành dự toán còn hạn chế; tình trạng chưa phân bổ chi tiết vốn ngân sách Trung ương, chưa phân bổ hết vốn ngân sách địa phương, giải ngân chậm nguồn vốn ODA chưa được khắc phục, làm giảm hiệu quả sử dụng vốn. 

Đấu thầu mua sắm và mua sắm tập trung còn nhiều bất cập, như quy trình, thủ tục đấu thầu phức tạp, gây lãng phí về thời gian, làm chậm tiến độ triển khai các dự án đầu tư, mua sắm...

Tình trạng ách tắc trong việc mua sắm trang thiết bị y tế chưa được tháo gỡ kịp thời, làm ảnh hưởng đến công tác phòng chống dịch.

Có vi phạm pháp luật trong việc quản lý, nghiên cứu, ứng dụng khoa học; đấu thầu, mua sắm, quản lý, sử dụng tài sản công như vụ án "Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng; đưa hối lộ; nhận hối lộ; lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ" tại Công ty Cổ phần Công nghệ Việt Á và một số cơ quan, địa phương trong thời gian vừa qua gây thất thoát, lãng phí kinh phí, tài sản công, gây bức xúc trong nhân dân.

Đáng chú ý, việc chậm triển khai và phân bổ vốn Chương trình mục tiêu quốc gia gây lãng phí lớn về nguồn lực ngân sách Nhà nước và ảnh hưởng đến khả năng giải ngân vốn đầu tư công năm 2022. 

Việc lập, triển khai kế hoạch đầu tư công còn nhiều bất cập, hạn chế. Tiến độ thực hiện, khả năng hoàn thành một số dự án trọng điểm, công trình quan trọng quốc gia còn chậm, gây lãng phí nguồn lực, ảnh hưởng đến phát triển kinh tế-xã hội như dự án xây dựng tuyến tàu điện ngầm số 2 Thành phố Hồ Chí Minh, tuyến Bến Thành-Tham Lương được phê duyệt năm 2010, đến tháng 10/2021 lũy kế giải ngân vốn ODA chỉ đạt 2,5%, vốn đối ứng chỉ đạt 2,09%.

Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt đô thị thành phố Hà Nội tuyến 2, đoạn Nam Thăng Long-Trần Hưng Đạo được phê duyệt năm 2008, hiện nay vẫn đang làm thủ tục phê duyệt điều chỉnh tổng mức đầu tư từ 19.555 tỷ đồng lên 35.679 tỷ đồng, lũy kế giải ngân đến tháng 8/2021 chỉ đạt 974 tỷ đồng.

Báo cáo thẩm tra cũng chỉ rõ, tiến độ cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước tại doanh nghiệp của nhiều bộ, ngành, địa phương rất chậm; tình trạng quy hoạch "treo," dự án "treo," và hạn chế trong quản lý, sử dụng đất đai, tài nguyên ảnh hưởng lớn đến đời sống nhân dân, gây lãng phí nguồn lực...

Từ những hạn chế này, Ủy ban Tài chính, Ngân sách kiến nghị với Chính phủ, các bộ ngành, địa phương khắc phục những tồn tại, hạn chế qua nhiều năm trong việc ban hành Chương trình thực hành tiết kiệm, chống lãng phí.

Nội dung của Chương trình thực hành tiết kiệm, chống lãng phí bảo đảm đầy đủ theo quy định, phù hợp với đặc điểm của bộ, cơ quan trung ương, địa phương, đơn vị và có sự điều chỉnh theo tình hình, nhiệm vụ; có chỉ tiêu định lượng cụ thể làm cơ sở đánh giá hiệu quả thực hành tiết kiệm cũng như hành vi lãng phí.

Chính phủ chỉ đạo rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định về định mức, tiêu chuẩn, đơn giá còn thiếu, chưa phù hợp với thực tiễn, nhất là các định mức, đơn giá, tiêu chuẩn kỹ thuật trong các lĩnh vực xây dựng, giao thông, y tế, giáo dục…, tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm những vi phạm trong mua sắm hàng hóa, trang thiết bị, vật tư như mua sắm vượt quá nhu cầu, định mức, tiêu chuẩn.

Từ những kết quả tích cực của tiết kiệm chi thường xuyên năm 2021, đề nghị Chính phủ tiếp tục chỉ đạo rà soát các khoản chi, thực hiện triệt để tiết kiệm, đẩy nhanh lộ trình giảm chi thường xuyên, tăng chi cho đầu tư phát triển; quyết liệt chỉ đạo đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công, 3 Chương trình mục tiêu quốc gia và các dự án quan trọng quốc gia; không phân bổ vốn cho những dự án chưa đủ thủ tục đầu tư, không đủ điều kiện phân bổ vốn; kiên quyết điều chuyển vốn của các dự án chậm giải ngân để bổ sung vốn cho những dự án giải ngân tốt, có nhu cầu vốn.

Ủy ban Tài chính, Ngân sách cũng đề nghị xử lý nghiêm các hành vi gây thất thoát, lãng phí trong quản lý, sử dụng đất đai, tài nguyên; siết chặt kỷ luật, kỷ cương hành chính, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra cán bộ, công chức thực thi công vụ để nâng cao chất lượng, hiệu quả phục vụ người dân của cơ quan hành chính Nhà nước...

Hồng Quang

Theo dõi Thương Trường trên