22:10 02/03/2022

Xung đột Nga - Ukraine ảnh hưởng thế nào đến kinh tế Việt Nam?

Xung đột Nga - Ukraine xảy ra đúng lúc nguồn cung dầu thô của thế giới không đủ đáp ứng nhu cầu. Dragon Capital đã đưa ra những nhận định về tác động của sự kiện này tới kinh tế và TTCK Việt Nam.

Ba kịch bản giá dầu

Dragon Capital vừa có báo cáo đánh giá tác động của căng thẳng chính trị thế giới đến kinh tế Việt Nam, trong bối cảnh xung đột ở Ukraine đã bước sang ngày thứ 5 và các nước phương Tây áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với Nga. Quỹ đầu tư này cho rằng, xung đột ảnh hưởng không đáng kể đến thương mại Việt Nam. Bởi, tỷ trọng thương mại của Nga và Ukraine với Việt Nam lần lượt chỉ chiếm 1% và 0,1% kim ngạch xuất nhập khẩu.

Tuy nhiên, vai trò của Nga và Ukraine ngày càng tăng đối với thương mại quốc tế khi chiếm 1,8% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn cầu. Việt Nam vẫn sẽ chịu một số tác động do hai quốc gia này có vị thế quan trọng trong chuỗi cung ứng và năng lượng toàn cầu.

Tác động dễ thấy nhất với nền kinh tế Việt Nam, theo Dragon Capital là áp lực lạm phát do giá dầu tăng. Trong rổ hàng hoá tính lạm phát của Việt Nam, nhiên liệu hiện chiếm tỷ trọng 3,6% trong khi nhóm giao thông chiếm 9,7%.

Đến nay, giá dầu Brent đã tăng 27,2%. Diễn biến giá dầu trong thời gian tới sẽ còn phụ thuộc vào một số yếu tố, bao gồm cả xung đột tại Ukraine và diễn tiến thỏa thuận hạt nhân Iran.

Xung đột Nga  Ukraine ảnh hưởng thế nào đến kinh tế Việt Nam
Ảnh minh họa.

Hãng dịch vụ tài chính lâu đời nhất thế giới JP Morgan dự báo giá dầu trung bình dao động từ 88 USD đến 105 USD một thùng, dựa trên ba kịch bản có khả năng xảy ra nhất.

Thứ nhất, nếu Nga thực hiện các biện pháp trả đũa cộng với việc không có thỏa thuận hạt nhân Iran, giá dầu sẽ lên mức 105 USD một thùng. Thứ hai, nếu Nga leo thang và có thỏa thuận hạt nhân Iran, giá dầu quanh mức 100 USD mỗi thùng. Thứ ba, rủi ro địa chính trị mờ dần và vẫn có thỏa thuận hạt nhân Iran, mỗi thùng dầu ở mức 88 USD.

Dựa trên ba kịch bản dự báo giá dầu của JP Morgan, Dragon Capital nhận định lạm phát cơ bản của Việt Nam có thể tăng tương ứng 0,65%; 0,3% hoặc 0,08% so với ước tính hiện tại.

Theo đó, dưới ước tính của quỹ đầu tư này, lạm phát của Việt Nam sẽ dao động từ 3,58% đến 3,8% và tệ nhất là lên 4,18% nếu giá dầu lên 105 USD một thùng.

Tuy nhiên, Dragon Capital cũng đánh giá tác động của giá dầu tăng có thể không ảnh hưởng đến lạm phát như dự kiến. Bởi, giá xăng trong nước chịu tác động của giá quốc tế, nhưng không phải lúc nào cũng biến động cùng chiều.

Giá nhiên liệu của Việt Nam còn bao gồm nhiều loại thuế khác nhau (thuế nhập khẩu, thuế môi trường) – được xem như là yếu tố bình ổn thị trường. Để kiểm soát lạm phát, Chính phủ có thể thực hiện một số điều chỉnh chính sách.

Thâm hụt thương mại không đáng kể

Theo Dragon Capital, thị trường chứng khoán Việt Nam không chịu tác động nhiều khi VN-Index vẫn đang vận động quanh mốc 1.500 điểm. Tuy nhiên các tác động gián tiếp của cuộc chiến có thể xảy ra đối với một số nhóm ngành và cổ phiếu cụ thể, theo cả hướng tích cực và tiêu cực.

Nhóm ngành hàng hóa như nhôm, thép, phân bón có thể là đối tượng được hưởng lợi chính do Nga là nhà cung cấp thép, kim loại và phân bón lớn hàng đầu thế giới. Các lệnh trừng phạt nhằm vào xuất khẩu của Nga có thể làm tăng giá hàng hóa trong ngắn hạn, có tác động tích cực đối các nhà sản xuất ở Việt Nam. Trong khi đó, ngành may mặc, thủy sản trong nước có thể chịu tác động tiêu cực do Nga và Ukraine là các nước nhập khẩu hai mặt hàng này. Tuy nhiên mức độ tiêu cực không đáng ngại do tỷ trọng nhập khẩu thủy sản và may mặc của hai nước trên so với tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam không quá cao.

Cùng với đó, kinh tế Việt Nam đang trong giai đoạn phục hồi mạnh mẽ khi đường bay quốc tế mở cửa trở lại, đầu tư công được đẩy mạnh và chính phủ tiếp tục duy trì chính sách tiền tệ nới lỏng để hỗ trợ doanh nghiệp.

Xung đột Nga  Ukraine ảnh hưởng thế nào đến kinh tế Việt Nam
Giao thương trực tiếp giữa Việt Nam và Nga, Ukraine tác động không đáng kể (Ảnh minh họa)

Trong báo cáo này, Dragon Capitalcho biết, hoạt động giao thương giữa Việt Nam với Nga và Ukraine chiếm tỷ trọng không đáng kể trong tổng giá trị thương mại, lần lượt là 1% và 0,1%. Việt Nam nhập khẩu chủ yếu là phân bón ($150 triệu), sắt thép ($500 triệu), than ($500 triệu), hàng hóa nông nghiệp ($500 triệu) từ 2 quốc gia này; và xuất khẩu điện thoại di động ($1.230 triệu), sản phẩm dệt may ($480 triệu) và thiết bị điện tử ($640 triệu). Những con số này là không lớn so với tổng giá trị thương mại năm 2021 đạt $668 tỷ của Việt Nam. Vì vậy, ảnh hưởng của sự kiện Nga và Ukraine đến thương mại của Việt Nam là rất hạn chế.

Trong khi đó, Nga và Ukraine là 2 nhà cung cấp lớn về niken, neon, krypton, nhôm và palladium, đây là những vật liệu quan trọng để sản xuất các nguyên phụ liệu cấu thành các thiết bị điện tử. Vì vậy, bất kỳ hạn chế hay gián đoạn nào về nguồn cung hàng hóa Nga có thể gây gián đoạn chuỗi sản xuất thiết bị điện tử. Mặc dù, Việt Nam không nhập khẩu những vật liệu này trực tiếp từ Nga và Ukraine, nhưng lại mua từ Hàn Quốc, Nhật Bản, và Đài Loan, 3/4 đối tác thương mại lớn của Việt Nam. 

Năm 2021, Việt Nam chi 59 tỷ USD nhập khẩu máy móc, điện thoại, thiết bị điện tử từ các thị trường này và chiếm 17,6% tổng kim ngạch nhập khẩu. Các quốc gia, khu vực Đông Á này đã lên tiếng ủng hộ các biện pháp trừng phạt của các nước phương Tây và có thể sẽ áp dụng một số hạn chế giao thương với Nga. Vì vậy, việc Nga bị hạn chế kinh tế do tác động của các đòn trừng phạt có thể ảnh hưởng gián tiếp tới Việt Nam.

Cùng với đó, Dragon Capital dự báo cán cân thương mại năm 2022 sẽ thặng dư $13,2 tỷ, với giả định giá dầu trung bình ở mức $85/thùng. Tuy nhiên, trong kịch bản giá dầu đạt $100/thùng bình quân năm 2022, xuất siêu có thể giảm xuống còn $12 tỷ, tương đương với mức tác động từ việc giá dầu tăng cao là khoảng 7%.

Hồng Quang

Theo dõi Thương Trường trên