Sau giai đoạn tăng trưởng mạnh nhờ làn sóng chuyển đổi số, ngành dịch vụ CNTT toàn cầu đang bước vào chu kỳ tái cấu trúc dưới tác động của AI. Với Việt Nam, hành lang chính sách ngày càng hoàn thiện cùng đầu tư mạnh vào hạ tầng số được kỳ vọng sẽ tạo động lực tăng trưởng mới cho doanh nghiệp công nghệ.
Mô hình tăng trưởng truyền thống dần mất lợi thế
Sau nhiều năm hưởng lợi từ làn sóng chuyển đổi số toàn cầu, ngành dịch vụ CNTT đang đối mặt với giai đoạn tăng trưởng khó khăn hơn. Nếu trước đây các doanh nghiệp quốc tế liên tục mở rộng ngân sách cho điện toán đám mây, hiện đại hóa hệ thống và chuyển đổi số, thì từ năm 2025 đến nay, xu hướng này đã chậm lại đáng kể.
Nguyên nhân chủ yếu đến từ môi trường kinh tế toàn cầu chưa thực sự thuận lợi. Lãi suất duy trì ở mức cao, tăng trưởng kinh tế suy yếu và áp lực cắt giảm chi phí khiến nhiều doanh nghiệp trì hoãn hoặc thu hẹp các dự án công nghệ chưa thực sự cấp thiết. Vì vậy, các tập đoàn dịch vụ CNTT lớn trên thế giới cũng không còn duy trì được tốc độ tăng trưởng hai chữ số như giai đoạn trước.
Bên cạnh yếu tố kinh tế, sự xuất hiện của AI tạo sinh (Generative AI) và Agentic AI đang tạo ra sức ép mang tính cấu trúc đối với mô hình outsourcing truyền thống. AI làm giảm nhu cầu đối với các công việc lập trình mang tính lặp lại và thúc đẩy dịch chuyển sang các vị trí có giá trị gia tăng cao hơn. Điều này đồng nghĩa với việc cùng một khối lượng công việc trước đây cần hàng chục kỹ sư thì nay có thể hoàn thành với đội ngũ nhỏ hơn nhưng hiệu quả cao hơn. Các dịch vụ có giá trị gia tăng thấp, phụ thuộc nhiều vào nhân lực sẽ chịu áp lực cạnh tranh ngày càng lớn.
Theo đánh giá của các chuyên gia, AI không làm giảm nhu cầu ứng dụng CNTT mà đang thay đổi cách thức doanh nghiệp sử dụng dịch vụ công nghệ. Giá trị sẽ không còn nằm ở số lượng nhân sự hay thời gian triển khai mà chuyển sang năng lực giải quyết bài toán kinh doanh bằng công nghệ.
AI mở ra chu kỳ tăng trưởng mới cho ngành CNTT
Dù phải đối mặt với nhiều thách thức trong ngắn hạn, triển vọng dài hạn của ngành CNTT vẫn được đánh giá tích cực khi AI đang tạo ra một thị trường hoàn toàn mới. Theo dự báo của Gartner, chi tiêu toàn cầu cho dịch vụ CNTT năm 2026 sẽ đạt khoảng 1.867 tỷ USD, tăng 8,7% so với năm trước và tiếp tục là phân khúc lớn nhất trong tổng chi tiêu CNTT toàn cầu. Trong khi đó, chi tiêu dành riêng cho AI được dự báo đạt khoảng 3.493 tỷ USD vào năm 2027, cho thấy AI sẽ trở thành động lực tăng trưởng chủ đạo của ngành trong nhiều năm tới.
Khác với các phần mềm truyền thống, AI chỉ phát huy hiệu quả khi được tích hợp sâu với dữ liệu, quy trình vận hành và hệ thống quản trị của doanh nghiệp. Do đó, phần lớn doanh nghiệp vẫn cần các đối tác công nghệ để tư vấn, chuẩn hóa dữ liệu, xây dựng nền tảng AI, triển khai mô hình cũng như vận hành và tối ưu hệ thống.
Khoảng cách giữa việc thử nghiệm AI và triển khai AI trên quy mô doanh nghiệp được xem là dư địa tăng trưởng rất lớn đối với các công ty dịch vụ CNTT. Theo đó, chuỗi giá trị của ngành cũng sẽ thay đổi mạnh. Thay vì chỉ cung cấp nguồn nhân lực lập trình, doanh nghiệp CNTT sẽ phải đồng hành với khách hàng trong toàn bộ quá trình chuyển đổi AI, từ tư vấn chiến lược, xây dựng nền tảng dữ liệu, phát triển các AI Agent đến triển khai và chịu trách nhiệm về hiệu quả vận hành.
Trong chu kỳ cạnh tranh mới, lợi thế sẽ thuộc về những doanh nghiệp có khả năng kết hợp AI với dữ liệu, hiểu biết ngành nghề và kinh nghiệm triển khai thực tế. Đồng thời, AI cũng giúp nâng cao năng suất lao động, cải thiện doanh thu trên mỗi nhân viên và giảm phụ thuộc vào việc mở rộng quy mô nhân sự như giai đoạn chuyển đổi số trước đây.
Sự thay đổi này cũng kéo theo nhu cầu nhân lực mới. Thay vì tập trung vào lập trình viên truyền thống, thị trường sẽ gia tăng nhu cầu đối với các vị trí như kỹ sư AI, chuyên gia dữ liệu, kiến trúc sư điện toán đám mây, chuyên gia an ninh mạng và các chuyên gia có khả năng kết hợp giữa công nghệ với kiến thức vận hành doanh nghiệp.
Việt Nam tăng tốc hoàn thiện hệ sinh thái AI và hạ tầng số
Song song với xu hướng toàn cầu, Việt Nam đang từng bước chuyển từ quốc gia ứng dụng công nghệ sang làm chủ các công nghệ chiến lược, trong đó AI, bán dẫn và hạ tầng số được xác định là những lĩnh vực ưu tiên.
Trong hai năm qua, hàng loạt chính sách quan trọng đã được ban hành nhằm thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Nổi bật là Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số; Luật Công nghiệp công nghệ số có hiệu lực từ đầu năm 2026 với nhiều ưu đãi về thuế, đất đai, nghiên cứu phát triển (R&D) và đào tạo nhân lực; Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo; cùng gói tín dụng ưu đãi 500.000 tỷ đồng dành cho lĩnh vực khoa học - công nghệ.
Bên cạnh đó, định hướng thu hút đầu tư nước ngoài cũng chuyển từ ưu tiên vốn sang ưu tiên công nghệ, yêu cầu các dự án FDI phải gắn với hoạt động R&D, chuyển giao công nghệ và phát triển chuỗi cung ứng nội địa.
Cùng với chính sách, hạ tầng số được xem là nền móng cho chu kỳ tăng trưởng mới. Việt Nam hiện có tỷ lệ phủ cáp quang thuộc nhóm cao trong khu vực, mạng 4G phủ gần như toàn bộ dân số và tốc độ triển khai 5G diễn ra nhanh chóng. Đây là điều kiện quan trọng để phát triển các dịch vụ AI, điện toán đám mây, Internet vạn vật (IoT), thành phố thông minh và kinh tế số.
Thị trường trung tâm dữ liệu (Data Center) cũng đang thu hút nhiều dự án quy mô lớn với sự tham gia của các doanh nghiệp trong và ngoài nước. Hàng loạt dự án Hyperscale Data Center, trung tâm dữ liệu AI và các dự án hợp tác quốc tế được nghiên cứu triển khai cho thấy Việt Nam đang dần trở thành điểm đến mới của ngành hạ tầng số trong khu vực.
Dù vậy, thị trường vẫn còn nhiều thách thức như hạ tầng điện chưa theo kịp nhu cầu, chi phí đầu tư thiết bị và vận hành tăng cao, trong khi khung pháp lý cho trung tâm dữ liệu và AI vẫn cần tiếp tục hoàn thiện.
Theo các chuyên gia, ngành dịch vụ CNTT đang bước vào giai đoạn cạnh tranh khốc liệt hơn khi AI làm thay đổi hoàn toàn mô hình kinh doanh truyền thống. Tuy nhiên, với quy mô thị trường AI toàn cầu tăng trưởng nhanh, cùng định hướng phát triển mạnh mẽ của Việt Nam về khoa học công nghệ và hạ tầng số, ngành CNTT vẫn còn nhiều dư địa tăng trưởng trong trung và dài hạn. Những doanh nghiệp có khả năng chuyển đổi sớm sang mô hình tích hợp AI, nâng cao năng suất và cung cấp các giải pháp giá trị cao sẽ có cơ hội dẫn dắt chu kỳ tăng trưởng mới của ngành.
Trung Anh