20:44 04/03/2022

Bộ trưởng Lê Minh Hoan: "Chúng ta nghĩ ngắn quá, cho nên cứ thấp thỏm từng mùa vụ"

Trên cơ sở phân tích những nguyên nhân dẫn tới việc ùn tắc nông sản tại cửa khẩu, tại tọa đàm trực tuyến "Để nông sản không ùn tắc ở cửa khẩu: Đâu là giải pháp căn cơ?" tổ chức vào chiều ngày 4/3, các đại biểu đã đề xuất những giải pháp nhằm sớm tháo gỡ vấn đề này.

Thị trường Trung Quốc không còn dễ tính

Những năm gần đây, câu chuyện ùn ứ hàng xuất khẩu, nhất là nông, hải sản, ở các cửa khẩu biên giới phía Bắc đã thành câu chuyện "đến hẹn lại lên", khiến cho điệp khúc buồn "biết rồi, khổ quá, nói mãi" của người nông dân "một nắng hai sương" cứ lặp lại như một vòng luẩn quẩn. Nhiều người còn ví von rằng đây là "căn bệnh cố hữu mà không thể có liều thuốc đặc trị".

Đây cũng là mối quan tâm của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và đã có nhiều cuộc họp, cuộc làm việc để tìm giải pháp hữu hiệu cho vấn đề này, nhưng đến nay vẫn chưa được giải quyết triệt để.

Tại tọa đàm, các khách mời đều khẳng định, trước tình hình ùn tắc nông sản ở cửa khẩu biên giới đường bộ ở thời điểm cuối năm 2021, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các ngành, địa phương đã vào cuộc hết sức tích cực.

Giải quyết tình trạng ùn tắc nông sản ở cửa khẩu Cần áp dụng đồng bộ nhiều giải pháp
Sau Tết Nguyên đán Nhâm Dần, tình trạng ùn ứ xuất hiện trở lại ở các cửa khẩu biên giới phía Bắc.

"Từ ngày 25/1 đến nay, với những nỗ lực ngoại giao và việc điều tiết trong nước, đã có 15.000 xe hàng được thông quan. Trước đây chỉ 7/13 cửa khẩu mở và thông quan hạn chế, nhưng đến nay đã mở 13/13 cửa khẩu", ông Phan Văn Chinh, Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu thông tin.

Tuy nhiên, sau Tết Nguyên đán Nhâm Dần, tình trạng ùn ứ xuất hiện trở lại ở các cửa khẩu biên giới phía Bắc. Đến sáng 4/3, tại Lạng Sơn, lượng xe đang chờ xuất khẩu tại các cửa khẩu là 1.400 xe, trong đó có 800 xe chở nông sản.

"Trong khoảng thời gian từ nay đến 15/3, chúng tôi đang tạm dừng tiếp nhận hoa quả tươi đến các cửa khẩu Lạng Sơn. Dự kiến từ 15/3 đến 20/4, lượng xe hoa quả nông sản qua cửa khẩu Lạng Sơn lên tới 2.000 xe, bởi xung quanh địa bàn cửa khẩu có 500 xe lên và chờ hết thời gian tạm dừng tiếp nhận nông sản để vào các cửa khẩu Lạng Sơn. Lượng xe vẫn tiếp tục tăng trong thời gian tới khi nông sản đang vào chính vụ", bà Đoàn Thu Hà, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lạng Sơn cho hay.

Chỉ ra căn nguyên của việc ùn ứ hàng hóa nông sản ở các cửa khẩu, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Lê Minh Hoan cho rằng, đó chính là do tư duy sản xuất nông nghiệp mới chỉ chú ý đến việc tạo ra sản lượng, mà chưa có tư duy kinh tế, "mù mờ" đầu cung và cầu, không đi vào quỹ đạo, đôi khi giống như đi buôn chuyến nhiều hơn là hợp tác bài bản, kết nối cung cầu…

"Tôi phát hiện, mọi bẫy của chúng ta nằm ở 3 chỗ: Nông dân tư duy mùa vụ, mùa nào tính mùa đó; doanh nghiệp tư duy thương vụ, thương vụ nào tính thương vụ đó; còn chính quyền tư duy nhiệm kỳ. Chúng ta nghĩ ngắn quá, cho nên cứ thấp thỏm từng mùa vụ, như đánh bài may rủi, rồi khi gặp vấn đề lại trách thị trường khó tính, để ùn ứ; "tiên trách kỷ, hậu trách nhân", nhiều khi chính chúng ta phải xem lại mình trước", Bộ trưởng Lê Minh Hoan bày tỏ.

Ông Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam phân tích, dù có nhiều giải pháp nhưng kết quả cuối cùng không được như mong muốn. Về phía doanh nghiệp, ông Bình cho rằng vẫn nhiều doanh nghiệp hoạt động theo lối mòn, thích làm cái dễ, thích xuất khẩu tiểu ngạch. Với quan niệm Trung Quốc là thị trường "dễ tính", khi thị trường này thay đổi thì doanh nghiệp trở tay không kịp.

Ông dẫn chứng: "Thị trường Trung Quốc không còn dễ tính nữa, người ta thay đổi lâu rồi, các tiêu chuẩn chất lượng và vệ sinh an toàn thực phẩm cũng đã thay đổi nhiều. Trước đây, chúng tôi có công ty xuất khẩu tinh bột hoa sang Trung Quốc, việc xuất khẩu này mười mấy năm vẫn diễn ra bình thường. Đến năm 2010-2012, Chính phủ Trung Quốc đưa ra tiêu chuẩn mới, bạn hàng cũng yêu cầu chúng tôi phải thay đổi công nghệ mới có thể đáp ứng xuất khẩu được".

Giải quyết tình trạng ùn tắc nông sản ở cửa khẩu Cần áp dụng đồng bộ nhiều giải pháp
Bộ trưởng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Lê Minh Hoan phát biểu tại buổi tọa đàm. (Ảnh VGP)

Đồng tình với ý kiến này, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT cũng cho hay, thị trường Trung Quốc đã chuyển từ thị trường dễ tính sang khó tính từ lâu, họ đã thông báo cho Việt Nam, chứ không phải đột ngột.

Ông cho rằng, chính doanh nghiệp là người dẫn dắt nông dân sản xuất, bởi vì doanh nghiệp mua như thế nào thì người dân sản xuất như thế. Nếu doanh nghiệp thấy thị trường Trung Quốc là thị trường khó tính, không như ngày xưa thì chính doanh nghiệp đó sẽ dẫn dắt người nông dân. 

Đồng bộ nhiều giải pháp

Trên cơ sở phân tích những nguyên nhân dẫn tới việc ùn ứ nông sản tại cửa khẩu, các đại biểu đã đề xuất những giải pháp nhằm sớm tháo gỡ vấn đề này. Các đại biểu đều cho rằng, xuất khẩu nông sản không thể "đường mòn lối mở" mãi mà cần phải giải quyết được tận gốc vấn đề đầu vào, đầu ra cho nông sản, đem lại hiệu quả thực sự cho nền kinh tế.

Theo bà Đoàn Thu Hà, trước mắt cần tiếp tục duy trì và làm tốt việc xây dựng “vùng xanh, luồng xanh” nhằm bảo vệ khu vực cửa khẩu, kiểm soát dịch bệnh trên người và hàng hóa xuất khẩu qua cửa khẩu.

Bên cạnh đó, tỉnh Lạng Sơn sẽ tích cực trao đổi với chính quyền Quảng Tây (Trung Quốc) cùng nghiên cứu, sớm thống nhất, phương án giao nhận hàng hóa phù hợp; rút ngắn thời gian thông quan với việc thí điểm hợp tác công nhận 1 lần kết quả xét nghiệm; khử khuẩn đối với người, phương tiện vận tải, hàng hóa xuất khẩu tại vùng an toàn khu vực cửa khẩu hai bên, đảm bảo thuận lợi cho hàng hóa thông quan.

Giải quyết tình trạng ùn tắc nông sản ở cửa khẩu Cần áp dụng đồng bộ nhiều giải pháp
Ông Phan Văn Chinh, Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương), phát biểu tại tọa đàm. Ảnh: VGP.

Về công tác truyền thông, theo ông Phan Văn Chinh, việc đầu tiên cần làm là tăng cường công tác truyền thông các chính sách về nhập khẩu nông sản của nước bạn một cách kịp thời đến các doanh nghiệp, hộ sản xuất trong nước nắm bắt.

Thời gian qua, Bộ Công Thương, Bộ NN&PTNT đã bằng nhiều kênh khác nhau như phát hành sách, thông tin về các Lệnh 248, 249… từ rất sớm để các doanh nghiệp nắm được những yêu cầu của phía nhập khẩu.

“Khi có thông tin từ phía bạn, chúng tôi trao đổi ngay với Bộ NN&PTNT chuyển cho địa phương để thông báo. Bên cạnh đó, đăng tải rộng rãi trên website của Bộ Công thương, Bộ NN&PTNT, bất cứ cơ quan, doanh nghiệp, địa phương nào có nhu cầu về thông tin chúng tôi đều nhanh chóng cung cấp", ông Chinh cho hay.

Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Lê Minh Hoan cũng chỉ ra rằng: Để tháo gỡ tình trạng ùn ứ hiện nay, quan trọng nhất là tổ chức lại sản xuất, ngành hàng, để đáp ứng nhu cầu chuẩn hóa của từng thị trường như Trung Quốc, EU, Hàn Quốc, Nhật Bản… thậm chí là cả thị trường trong nước. Đây là giải pháp căn cơ và phải chấp nhận làm lại gần như từ đầu.

“Mỗi sự thay đổi đều không đơn giản và đều phải có lộ trình nhưng nếu chúng ta không khởi hành thì sẽ không có kết thúc. Để thay đổi là điều vô cùng khó khăn, nhưng nếu không thay đổi thì càng khó khăn hơn”, Bộ trưởng Lê Minh Hoan nhấn mạnh.

Tuy nhiên, vị Bộ trưởng cho rằng, để làm được việc này cần tách bạch, phân công cụ thể công việc cho từng đơn vị liên quan, tổ chức lại từ khâu sản xuất đến thị trường thông qua hệ thống hạ tầng logistics.

Hồng Quang

Theo dõi Thương Trường trên