Định Công: Gói thầu thiết bị trường học gần 14 tỷ đồng và những dấu hỏi về tiêu chí kỹ thuật

Nhiều vụ án đấu thầu bị khởi tố thời gian qua cho thấy thủ đoạn cài cắm tiêu chí trong hồ sơ mời thầu nhằm hạn chế cạnh tranh. Mới đây, gói thầu mua sắm thiết bị trường học gần 14 tỷ đồng tại phường Định Công tiếp tục đặt ra câu hỏi về tính minh bạch khi hồ sơ mời thầu đưa ra hàng loạt tiêu chuẩn kỹ thuật vượt xa nhu cầu của một gói mua sắm thiết bị giáo dục thông thường.

Gói thầu phổ thông yêu cầu tiêu chuẩn “khủng”

Ngày 13/5/2026, Ban Quản lý Dự án - Hạ tầng phường Định Công đã phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu đối với gói thầu Mua sắm và lắp đặt thiết bị trường học. Đơn vị trúng thầu với vai trò độc lập là Công ty Cổ phần Phát triển Khai Minh, với giá trị hợp đồng 13.968.268.000 đồng.

Đây là gói thầu mua sắm thiết bị phục vụ giảng dạy và học tập tại trường tiểu học. Tuy nhiên, theo ghi nhận của phóng viên khi nghiên cứu Hồ sơ mời thầu (HSMT), nhiều tiêu chí kỹ thuật được xây dựng ở mức khá cao, bao gồm hàng loạt tiêu chuẩn quốc tế như ASTM (Hoa Kỳ), JIS (Nhật Bản), yêu cầu về chứng nhận giải pháp hữu ích, cùng tiêu chuẩn thử nghiệm môi trường MIL-STD 810H.

Việc đưa đồng thời nhiều tiêu chuẩn kỹ thuật chuyên sâu vào một gói thầu mua sắm thiết bị giáo dục phổ thông đang đặt ra câu hỏi về mức độ cần thiết, tính phù hợp với nhu cầu sử dụng thực tế cũng như khả năng bảo đảm nguyên tắc cạnh tranh trong đấu thầu theo quy định của pháp luật.

Cụ thể, đối với hạng mục máy tính xách tay, HSMT yêu cầu sản phẩm phải đáp ứng tiêu chuẩn thử nghiệm môi trường MIL-STD 810H. Đây là bộ tiêu chuẩn do Bộ Quốc phòng Mỹ ban hành nhằm đánh giá khả năng hoạt động của thiết bị trong nhiều điều kiện môi trường khác nhau như rung, va đập, nhiệt độ cao, nhiệt độ thấp, độ ẩm, bụi... Hiện nay, nhiều hãng sản xuất máy tính thương mại cũng công bố sản phẩm đạt tiêu chuẩn này. Tuy nhiên, một số chuyên gia và doanh nghiệp trong lĩnh vực thiết bị giáo dục cho rằng cần làm rõ mức độ cần thiết của yêu cầu này đối với máy tính phục vụ giảng dạy tại trường tiểu học.

Đối với sản phẩm bảng viết học đường, HSMT còn yêu cầu sản phẩm phải có chứng nhận giải pháp hữu ích do Cục Sở hữu trí tuệ cấp. Theo một số chuyên gia về đấu thầu, việc đưa yêu cầu này vào HSMT đối với một sản phẩm phổ thông có thể làm phát sinh băn khoăn về phạm vi cạnh tranh, nếu tiêu chí đó không thực sự cần thiết hoặc không gắn trực tiếp với yêu cầu sử dụng của gói thầu.

Theo quy định của Luật Đấu thầu năm 2023 và Nghị định 24/2024/NĐ-CP, hồ sơ mời thầu phải bảo đảm nguyên tắc cạnh tranh, công bằng, minh bạch, hiệu quả kinh tế và không được đưa ra các điều kiện làm hạn chế sự tham gia của nhà thầu hoặc tạo lợi thế cho một hoặc một số nhà thầu.

Không chỉ dừng ở máy tính và bảng viết, HSMT còn đưa ra nhiều yêu cầu kỹ thuật đối với các cấu kiện cơ khí, nội thất như khung thép, lớp sơn tĩnh điện, mặt bàn gỗ cao su, gỗ MDF... với các tiêu chuẩn ASTM B117, ASTM D3359, JIS K5663... Theo phản ánh của một số doanh nghiệp trong lĩnh vực sản xuất thiết bị giáo dục, việc đáp ứng đồng thời nhiều tiêu chuẩn này có thể làm tăng đáng kể chi phí thử nghiệm, kiểm định và chuẩn bị hồ sơ dự thầu, đặc biệt đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Trao đổi với phóng viên, đại diện một doanh nghiệp có nhiều năm cung ứng thiết bị giáo dục (đề nghị không nêu tên) cho biết: "Khi nghiên cứu HSMT, chúng tôi nhận thấy số lượng tiêu chí kỹ thuật khá nhiều. Để đáp ứng đầy đủ các yêu cầu này, doanh nghiệp sẽ phải đầu tư thêm đáng kể cho việc kiểm định và chứng minh năng lực sản phẩm."

Theo kết quả lựa chọn nhà thầu đã được công bố, gói thầu chỉ ghi nhận một nhà thầu tham dự và trúng thầu là Công ty Cổ phần Phát triển Khai Minh. Tuy nhiên, nguyên nhân dẫn đến việc chỉ có một nhà thầu tham gia cần được cơ quan có thẩm quyền xem xét, đánh giá trên cơ sở toàn bộ quá trình tổ chức lựa chọn nhà thầu và các quy định của pháp luật về đấu thầu.

Sự chậm phản hồi từ bên mời thầu

Liên quan đến những nội dung nêu trên, nhằm bảo đảm thông tin khách quan, đa chiều và đúng tinh thần của Luật Báo chí, ngày 25/5/2026, phóng viên Tạp chí Thương Trường đã gửi văn bản đăng ký làm việc kèm theo danh mục câu hỏi đến Ban Quản lý Dự án - Hạ tầng phường Định Công. Nội dung trao đổi tập trung vào căn cứ xây dựng, phê duyệt HSMT; việc khảo sát nhu cầu thực tế, tham vấn chuyên gia trước khi đưa ra các tiêu chuẩn kỹ thuật; cũng như cơ sở của việc đưa các tiêu chí kỹ thuật nêu trên vào hồ sơ mời thầu.

Tuy nhiên, đến thời điểm hoàn thành bài viết, Tạp chí Thương Trường chưa nhận được phản hồi chính thức từ Ban Quản lý Dự án - Hạ tầng phường Định Công đối với các nội dung đã gửi.

Theo quy định tại Điều 38, Điều 39 Luật Báo chí năm 2016 và Nghị định 09/2017/NĐ-CP, cơ quan, tổ chức có trách nhiệm cung cấp thông tin cho báo chí theo thẩm quyền và theo quy định của pháp luật. Việc chưa có phản hồi từ phía Ban Quản lý Dự án - Hạ tầng phường Định Công khiến nhiều vấn đề liên quan đến quá trình xây dựng HSMT, căn cứ xác định các tiêu chí kỹ thuật cũng như những băn khoăn về tính cạnh tranh của gói thầu vẫn chưa được làm rõ.

Việc áp dụng các tiêu chuẩn kỹ thuật cao trong mua sắm công là cần thiết đối với những lĩnh vực có yêu cầu đặc thù về chất lượng, an toàn hoặc kỹ thuật chuyên sâu. Tuy nhiên, đối với một gói thầu mua sắm thiết bị trường học, việc đưa ra đồng thời nhiều tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế như trong HSMT đặt ra câu hỏi về tính phù hợp với nhu cầu sử dụng thực tế và mức độ bảo đảm nguyên tắc cạnh tranh, hiệu quả kinh tế theo quy định của pháp luật về đấu thầu.

Trước những băn khoăn nêu trên, dư luận kỳ vọng các cơ quan quản lý có thẩm quyền sẽ xem xét, kiểm tra việc lập và phê duyệt HSMT của gói thầu theo đúng quy định pháp luật; làm rõ các nội dung được phản ánh và nếu phát hiện có vi phạm thì xử lý theo quy định, qua đó bảo đảm nguyên tắc cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả trong hoạt động đấu thầu.

Quốc Toản