08:08 05/05/2022

Góc khuất thị trường chứng khoán: Kiếm trăm triệu mỗi ngày giữa vòng vây "cá mập"

Việc các nhà đầu tư chứng khoán có thể lãi cả trăm triệu, thậm chí tiền tỷ mỗi ngày là chuyện không hiếm trên thị trường chứng khoán. Tuy nhiên, giữa vòng vây của rất nhiều những rủi ro, không ít nhà đầu tư đã phải rời bỏ "cuộc chơi" từ rất sớm.

Lãi trăm triệu mỗi ngày là điều bình thường

Đầu tư chứng khoán có thể nói là một trong những kênh đầu tư hấp dẫn nhất hiện nay. Ngày càng nhiều người lựa chọn đầu tư chứng khoán để gia tăng nguồn thu nhập thụ động, thậm chí làm giàu.

Minh chứng của việc “người người chơi chứng khoán, nhà nhà đầu tư chứng khoán” là số lượng tài khoản chứng khoán mở mới của nhà đầu tư cá nhân trong nước thời gian qua không ngừng tăng.

Theo số liệu từ Ủy ban Chứng khoán Nhà Nước vừa công bố, tính đến cuối tháng 3/2022, tổng số tài khoản chứng khoán nhà đầu tư trong nước đạt hơn 4,9 triệu, xấp xỉ 5% dân số.

Trong khi vào năm 2020 có tổng cộng hơn 393.000 tài khoản chứng khoán mở mới của nhà đầu tư cá nhân trong nước, đã được xem là một kỷ lục. Đến năm 2021, tổng cộng có hơn 1,5 triệu tài khoản chứng khoán mở mới của nhà đầu tư cá nhân trong nước, tăng gấp gần 4 lần năm trước. Thì chỉ trong 3 tháng đầu năm 2022, nhà đầu tư trong nước mở mới tổng cộng hơn 675.000 tài khoản chứng khoán, gần gấp đôi tổng lượng tài khoản mở mới trong cả năm 2020 và bằng 45% của cả năm ngoái 2021.

Nếu chỉ tính riêng trong tháng 3/2022, nhà đầu tư trong nước đã mở mới 270.217 tài khoản chứng khoán, đây là mức kỷ lục lịch sử. Trong đó, số tài khoản nhà đầu tư trong nước mở mới trong tháng 3 tăng hơn 60.000 tài khoản so với tháng 2 và cao hơn gần 45.000 tài khoản so với đỉnh cũ đạt được vào tháng 12/2021.

Với lực lượng hùng hậu như vậy, thị trường chứng khoán Việt Nam cũng đã chứng kiến nhiều đợt sóng tăng trưởng. Giá trị giao dịch trên toàn thị trường bình quân trong tháng 3/2022 là 44.715 tỷ đồng/phiên. Đỉnh điểm có những phiên tổng giá trị giao dịch đạt hơn 53.000 tỷ đồng (tương đương 2,2 tỷ USD). 

Góc khuất thị trường chứng khoán Kiếm trăm triệu mỗi ngày giữa vòng vây cá mập
Số lượng tài khoản nhà đầu tư chứng khoán theo số liệu thống kê của Ủy ban Chứng khoán Nhà Nước

Theo chia sẻ của một số chuyên gia, một trong những điểm thu hút nhất của đầu tư chứng khoán là hình thức này cho phép linh động về vốn. Nhà đầu tư không bị giới hạn và bó buộc về mức đầu tư. Không cần phải tích lũy nhiều tiền để đầu tư như với hình thức bất động sản. Việc mở tài khoản cũng rất nhanh chóng và không quá phức tạp. 

Các sàn giao dịch chứng khoán hiện nay quy định lô giao dịch tối thiểu ở mức 100 cổ phiếu. Ngoài những cổ phiếu có giá cao, thị trường cũng có rất nhiều mã giá dưới 30.000 đồng. Điều này có nghĩa nhà đầu tư F0 hoàn toàn có thể bắt đầu tham gia thị trường với số vốn khoảng 3 triệu đồng.

Ngoài ra, chứng khoán là tài sản có tính thanh khoản cao chỉ sau tiền mặt. Mọi giao dịch mua hoặc bán chứng khoán được thực hiện rất nhanh chóng nhờ số lượng những người giao dịch đông đảo trên thị trường, chứng khoán có thể chuyển thành tiền mặt một cách nhanh chóng sau các giao dịch.

Nếu lựa chọn đầu tư đúng thời điểm, có tầm nhìn dài hạn và chọn đúng cổ phiếu để đầu tư, nhà đầu tư có thể thu lợi nhuận cao. Khi nắm giữ chứng khoán nghĩa là nhà đầu tư đang sở hữu một phần của doanh nghiệp. Đầu tư vào các cổ phiếu có chi trả cổ tức, ngoài phần lợi nhuận từ mức chênh lệch giá mua - giá bán, nhà đầu tư còn có thể nhận cổ tức cố định theo thời gian, giúp gia tăng cơ hội có tỷ suất sinh lời cao hơn so với tỷ lệ lạm phát.

Đối với các doanh nghiệp, thị trường chứng khoán là nơi lý tưởng để huy động nguồn vốn phục vụ sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên các doanh nghiệp cũng phải đối mặt với nhiều rủi ro, đặc biệt là việc có thể bị chính các nhà đầu tư chứng khoán "thâu tóm".

So với các kênh đầu tư khác như bất động sản, tiền kỹ thuật số, vàng, sản xuất kinh doanh hay gửi tiết kiệm, thì chứng khoán là kênh có thể giúp nhà đầu tư làm giàu nhanh hơn tất cả. Đặc biệt trong thời điểm dịch bệnh hoành hành, những kênh đầu tư khác đều gặp rủi ro cao hoặc bị "đóng băng" thì chứng khoán thực sự là kênh đầu tư sinh lời đáng mơ ước. 

Chia sẻ với Thương Trường, anh Hoàng Đạo (trú tại TP.HCM) cho biết, những năm qua ngoài khoản lương ít ỏi của một nhân viên văn phòng, anh có tham gia đầu tư ở vài dự án bất động sản nhằm tăng thêm thu nhập. Tuy nhiên, trong thời điểm dịch COVID-19 lần thứ tư "quét" qua TP.HCM và các tỉnh phía Nam, thị trường bất động sản gần như "đóng băng". 

Thấy những người bạn của mình đầu tư chứng khoán có lãi ngay cả trong thời điểm dịch bệnh căng thẳng, anh Đạo cũng tham gia đầu tư một vài mã chứng khoán. "Tôi tính đầu tư lâu dài nhưng không nghĩ các cổ phiếu mình đầu tư lại có lãi nhanh đến như vậy. Tôi đầu tư không nhiều nhưng việc có những ngày số tiền lãi tăng lên khoảng 100 triệu đồng là điều bình thường. Chỉ sau ít ngày, số tiền cả vốn lẫn lãi đạt khoảng gần 3 tỷ đồng, nhiều người bạn đã khuyên tôi nên bán để lấy tiền mua ô tô và đầu tư vào những mã khác nhưng tôi vẫn quyết định không bán", anh Hoàng Đạo cho biết.

Góc khuất thị trường chứng khoán Kênh đầu tư sinh lời cao nhưng cũng lắm rủi ro
Chứng khoán là kênh đầu tư sinh lời cao nhưng cũng lắm rủi ro

Tin đồn, nghẽn lệnh, "đội lái", "cá mập"...bủa vây nhà đầu tư

Thực tế, lâu nay những người kiếm được cả trăm triệu đồng/ngày như anh Đạo không phải là hiếm. Rất nhiều nhà đầu tư cũng kiếm được bộn tiền từ chứng khoán. Tuy nhiên, đây dường như chỉ là mặt nổi của tảng băng chìm, vì chứng khoán không phải là nơi dễ ăn như nhiều người vẫn nghĩ. Và câu chuyện các nhà đầu tư khóc ròng vì thua lỗ vẫn xảy ra trên thị trường như cơm bữa. Đặc biệt là khi thị trường có nhiều biến động tiêu cực như thời gian gần đây. Thậm chí mới đây còn có chuyên gia chứng khoán nhận định: “Đa số nhà đầu tư chứng khoán đang mất nhiều hơn được”.

Trong khi nhiều thị trường khác trên thế giới có sự tham gia hùng mạnh của những nhà đầu tư tổ chức và nhà đầu tư nước ngoài, thì tại thị trường chứng khoán Việt Nam hiện nay có khoảng 90% tổng giá trị giao dịch trong ngày được đóng góp bởi nhà đầu tư cá nhân, bao gồm những nhà đầu tư nhiều kinh nghiệm và cả nhiều người mới chập chững bước vào thị trường, chưa vững vàng tâm lý.

Tại Tọa đàm "Thị trường chứng khoán: Cơ hội, rủi ro và giải pháp thúc đẩy phát triển bền vững" được tổ chức mới đây, các chuyên gia chứng khoán cũng nhận định tỷ trọng nhà đầu tư cá nhân trên thị trường chứng khoán Việt Nam hiện rất lớn và phần đông trong số này theo trường phái đầu cơ là chính. 

Chính yếu tố đầu cơ làm cho thị trường chứng khoán Việt Nam có độ biến động lớn và rủi ro cao, đặc biệt là khi chỉ số tiếp cận tới những đỉnh cao mới. Những phiên giao dịch chỉ số lao dốc mạnh trong những tháng đầu năm nay là minh chứng rất rõ ràng cho điều này. 

Các chuyên gia cảnh báo nhà đầu tư, đặc biệt là các nhà đầu tư mới tham gia thị trường trong thời gian gần đây cần lưu ý là trên thị trường hiện nay có những môi giới hoặc nhóm môi giới có số lượng khách hàng lớn và quản lý danh mục lên tới vài trăm, thậm chí cả nghìn tỷ đồng. Cùng với đó là những nhà đầu tư có kinh nghiệm, nắm trong tay nhiều vốn, nhiều cổ phiếu và có nhiều mối quan hệ mật thiết với các công ty môi giới chứng khoán. Những nhóm này thường được gọi là “đội lái” hay “cá mập” trên thị trường chứng khoán. Chỉ cần dòng tiền của nhóm này vào hoặc ra khỏi một cổ phiếu nào đó thì cũng gây ra những biến động lớn đối với giá cổ phiếu đó. 

Từ thực tế ghi nhận, nhà đầu tư cá nhân mới gia nhập thị trường chính là đối tượng mà các "đội lái" tiếp cận để dẫn dắt bởi tin đồn thất thiệt. Trong đó, việc cử người tung tin đồn và lan truyền trên các hội nhóm Facebook, Zalo, Telegram... để “đẩy” hoặc “đạp” giá cổ phiếu chính là cách đơn giản, hiệu quả nhưng lại không tốn kém quá nhiều chi phí.

Do đó khi xuất hiện các tin đồn, thay vì bình tĩnh xử lý vấn đề, xem xét lợi hại đến đâu mới đưa ra quyết định bán - mua cổ phiếu như cách làm của nhà đầu tư tổ chức, thì các nhà đầu tư cá nhân lại chọn cách dồn dập "đua lệnh" mua hoặc kê lệnh bán bằng mọi giá. Theo cách gọi của nhiều người thì đây là phong cách "đầu tư theo tin đồn". Việc này không chỉ khiến thị trường có biến động lớn, mà bản thân nhà đầu tư cũng bị thua lỗ nặng bởi ảnh hưởng của những tin đồn thất thiệt.

Góc khuất thị trường chứng khoán Kiếm trăm triệu mỗi ngày giữa vòng vây cá mập
Giá trị giao dịch bình quân các phiên trong tháng trên thị trường theo thống kê của Ủy ban Chứng khoán Nhà Nước

Nói về những rủi ro mà các F0 phải đối mặt, TS. Võ Đình Trí, Giảng viên Trường Đại học Kinh tế TP.HCM, IPAG Business School Paris và AVSE Global cho rằng: Những đợt điều chỉnh mạnh sau một thời gian tăng nóng là quy luật chung của thị trường nhưng đối với những nhà đầu tư cá nhân mới tham gia vào những tháng gần đây, đó thực sự là một cú sốc lớn. Điều đáng quan tâm là có bao nhiêu trong số này tự nhìn lại mình, để xác định mình là "tay mơ" hay "tay chuyên"? 

Nhà đầu tư cá nhân, về cơ bản là bên yếu thế trên thị trường khi so với các nhà đầu tư tổ chức, các công ty chứng khoán. Nhưng trong nhóm nhà đầu tư cá nhân, chỉ có một số rất ít là chuyên nghiệp, còn phần còn lại là nghiệp dư. 

Một cái bẫy thường thấy đối với nhà đầu tư mới là tham gia khi thị trường đang ở giai đoạn nóng chuẩn bị điều chỉnh mạnh. Lúc thị trường đang hưng phấn, lợi nhuận đến dễ thì sẽ tự tin vào khả năng của mình, chủ quan ở các quyết định mua bán tiếp theo mà không biết rằng chủ yếu là do may mắn. Khi thị trường điều chỉnh mạnh sẽ bị hoảng loạn, lúc đó lại rất dễ ra các quyết định sai lầm”, TS Trí nhận định.

Ngoài ra, các chuyên gia cho rằng rủi ro về việc các công ty chứng khoán siết margin cũng là một yếu tố mà nhà đầu tư cần phải tính tới tại thời điểm này. Margin hay đòn bẩy tài chính là việc nhà đầu tư vay tiền của công ty chứng khoán để đầu tư. Khi tỷ lệ cho vay margin đã tới hạn, đồng thời công ty chứng khoán nhận thấy rủi ro thị trường tăng cao, họ sẽ siết margin không cho vay thêm nữa. Điều này có thể khiến nhà đầu tư như đang "ngộp thở" nhưng lại không được "thở ô xy"...

Một yếu tố rủi ro nữa mà gần đây mới xuất hiện, đó là hiện tượng nghẽn lệnh trên sàn HOSE, hay nói cách khác là hệ thống giao dịch bị “đơ”. Theo các chuyên gia, việc xác định cung - cầu thực trên thị trường là rất khó khăn, thậm chí có thể nói là không thể. Đặc biệt, tại những phiên thị trường giảm sâu, nhà đầu tư bị ảnh hưởng tâm lý nên thi nhau đặt lệnh bán ra, gây ra hiện tượng nghẽn lệnh, dẫn tới việc không thể xác định được lực cung và cầu, làm sai lệch giá cổ phiếu và chỉ số. 

Nếu như trước đây, hiện tượng này chỉ xảy ra vào phiên giao dịch chiều thì thời gian gần đây đã xuất hiện vào cuối phiên sáng. Có những thời điểm, hệ thống của các công ty chứng khoán trắng xóa, nhà đầu tư không thể đặt được lệnh mua hay bán. Mỗi khi xảy ra tình trạng nghẽn lệnh như vậy trên các hội nhóm đầu tư chứng khoán thường có không ít những lời phàn nàn, tức tối vì việc này làm ảnh hưởng lớn đến hiệu quả đầu tư của họ. 

Trở lại với câu chuyện của anh Hoàng Đạo, sau những ngày số lãi tăng lên nhanh chóng thì anh cũng gặp tình trạng chung của với nhiều nhà đầu tư gần đây là “âm vốn” khi thị trường đồng loạt giảm sàn. Có những mã giảm quá sâu khiến anh muốn cắt lỗ cũng không được. “Sau đợt này tôi phải nghỉ đầu tư một thời gian để ổn định tâm lý trước khi quyết định có đầu tư tiếp hay không”, anh Hoàng Đạo chia sẻ.

Khác với anh Hoàng Đạo, chị Mai Hoa lại chuyên đầu tư chứng khoán theo kiểu “lướt sóng”. Chị Mai Hoa là trưởng phòng marketing của một công ty bất động sản lớn tại TP.HCM. Để gia tăng thu nhập có thời gian chị mở tiệm kinh doanh hàng tiêu dùng, tuy nhiên gần đây chị đã quyết định dẹp tiệm để tập trung đầu tư chứng khoán. 

“Tôi chỉ đầu tư dài hạn duy nhất 1 mã cổ phiếu của công ty mình, còn lại tôi thường chỉ “lướt sóng” vì không có thời gian phân tích kỹ thuật. Nhiều khi chỉ cần lãi vài phần trăm là tôi bán rồi lại mua tiếp, cứ thế mỗi tháng tôi cũng lãi được vài chục triệu đồng. Tuy nhiên với tình hình thị trường phức tạp như hiện nay thì có ngày mở điện thoại ra là cả ngày mất hết tinh thần làm việc vì tài khoản "bốc hơi" cả trăm triệu đồng”, chị Mai Hoa chia sẻ.

Theo một số chuyên gia và nhà đầu tư, dự báo chứng khoán vẫn sẽ tiếp tục là kênh đầu tư được nhiều người quan tâm trong thời gian tới. Khi đầu tư chứng khoán, nhà đầu tư không nên để ý quá nhiều đền biến động hằng ngày mà cần để ý đến vĩ mô ngành, doanh nghiệp, phân tích lợi thế và bất lợi của tương lai để chọn ngành và cổ phiếu có tiềm năng…

Không nhầm lẫn giữa đầu tư và đầu cơ, không nhầm lẫn giữa cổ phiếu tốt và doanh nghiệp tốt bởi nó khác nhau. Cổ phiếu tốt là cổ phiếu mang lại lợi nhuận cho nhà đầu tư và chọn được điểm vào tốt là điều tuyệt vời. Còn doanh nghiệp kinh doanh tốt nhưng nhà đầu tư mua cổ phiếu của doanh nghiệp đó sai thời điểm thì việc lỗ là điều bình thường trên thị trường chứng khoán.

Về mặt quản lý Nhà nước, gần đây, Chính phủ cùng các cơ quan chức năng đã có những giải pháp, bước đi quyết liệt trong việc thúc đẩy thị trường chứng khoán phát triển lành mạnh, minh bạch và bền vững.

Tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 4, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã một lần nữa nhấn mạnh định hướng kiên quyết xử lý những vi phạm để bảo vệ những người làm ăn chân chính, công khai, minh bạch, tuân thủ pháp luật, thực hiện mọi biện pháp cần thiết với bước đi, lộ trình phù hợp để thị trường chứng khoán phát triển an toàn, minh bạch, hiệu quả, bền vững.

Quang Tuấn

Theo dõi Thương Trường trên