Kiến nghị hỗ trợ nhà đầu tư BOT : "Không thể ỷ lại bằng việc lấy sức ép nhà nước để mà ép buộc và đòi hỏi những điều phi thị trường"

Bình luận về kiến nghị chính sách tính lãi vay và hoàn thuế giá trị gia tăng tại các dự án BOT của VARSI mới đây, Chuyên gia kinh tế - PGS.TS Đinh Trọng Thịnh cho rằng, khi quyết định đầu tư, doanh nghiệp phải tính toán hiệu quả và quyết định có kinh doanh hay không. Không thể ỷ lại bằng việc lấy sức ép nhà nước để mà ép buộc và đòi hỏi những điều phi thị trường.

Phó Thủ tướng Lê Minh Khái vừa qua đã giao Bộ Tài chính theo chức năng, nhiệm vụ, chủ trì, phối hợp với cơ quan liên quan, khẩn trương xem xét kiến nghị của Hiệp hội các Nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam (VARSI) về chính sách tính lãi vay và hoàn thuế giá trị gia tăng tại các dự án BOT.

Trước đó, VARSI đã có văn bản báo cáo Phó Thủ tướng về những bất cập trong chính sách phân bổ, hạch toán lãi vay đối với dự án BOT và vấn đề hoàn thuế giá trị gia tăng tại Dự án hầm đường bộ qua Đèo Cả (Tập đoàn Đèo Cả đã kiến nghị với VARSI trước đó cụ thể tại văn bản số 934/2021/DCG).

Theo đó, VARSI cho rằng, việc ghi nhận chi phí lãi vay theo quy định hiện nay của Bộ Tài Chính sẽ dẫn đến kết quả hoạt động kinh doanh trong những năm đầu của doanh nghiệp phải chịu khoản lỗ lớn.

Ngoài ra, vấn đề hoàn thuế giá trị gia tăng của Dự án hầm đường bộ qua Đèo Cả là một dòng tiền vào của dự án. Nhưng theo phương án tài chính của dự án hiện nay đang bị phá vỡ và có nhiều vướng mắc, dẫn đến nhà đầu tư phải thực hiện bù trừ trong một thời gian dài, gây thiếu hụt dòng tiền, phát sinh thêm lãi vay dẫn đến phá vỡ phương án tài chính của dự án.

Đầu tư dự án BOT doanh nghiệp nên chấp nhận “lời ăn lỗ chịu”
Dự án BOT Mỹ Lộc - Nam Định từng là điểm "nóng".

Trước những vấn đề vướng mắc hiện nay tại các dự án BOT xoay quanh vấn đề  phân bổ chi phí lãi vay và việc hoàn thuế giá trị gia tăng đối với những hóa đơn phát sinh cho doanh nghiệp sau thời điểm đưa dự án vào khai thác, PV Thương Trường đã có cuộc trao đổi với Chuyên gia kinh tế - PGS.TS Đinh Trọng Thịnh để làm rõ hơn về vấn đề trên.

Ông có đánh giá gì về những bất cập của các dự án BOT ở nước ta hiện nay?

Trước hết chúng ta thấy rằng các dự án BOT của nước ta có nhiều khác biệt so với mô hình dự án BOT trên thế giới. Trong đó, các dự án BOT trên thế giới đã được nhiều quốc gia sử dụng và đã đem lại hiệu quả rất tốt cho phát triển cơ sở hạ tầng. Tuy nhiên, ở Việt Nam khi áp dụng hình thức này lại thiếu những điều kiện cần thiết và cách thức thực hiện có những khác biệt so với những quốc gia trên thế giới. Điều này dẫn đến hiệu quả của các dự án BOT không cao.

Hình thức đầu tư BOT trên thế giới có sự hợp tác giữa nhà nước với doanh nghiệp, tuy nhiên, họ quy định rõ trách nhiệm nhà nước cần làm gì? doanh nghiệp cần làm gì? và doanh nghiệp phải tự lo về mặt vốn để kinh doanh cũng như các yêu cầu để đảm bảo thực thi dự án, còn chính phủ là bên đưa ra các yêu cầu về mặt chất lượng cũng như hàng loạt các yêu cầu khác,… Thông thường các doanh nghiệp thực hiện dự án BOT phải tự lo nguồn vốn bỏ ra để kinh doanh, tự thực hiện và phải tự tính toán hiệu quả của việc thực hiện dự án, cân đối về nguồn vốn.

Trong khi đó, các dự án BOT ở Việt Nam lại thực hiện không thông qua đấu thầu, thay vào đó là thực hiện theo chỉ định thầu. Mặt khác, pháp lý dự án BOT không quy định rõ về trách nhiệm giữa các bên và vấn đề liên quan đến vốn thì gần như Chính phủ đứng ra bảo lãnh (có thể gọi như vậy) cho doanh nghiệp để từ đó doanh nghiệp có vốn để thực hiện dự án. Như vậy, rõ ràng doanh nghiệp ở đây họ có rất ít vốn, thậm chí nhiều doanh nghiệp chỉ đáp ứng được 10% đến 20% số vốn là đã có thể kinh doanh, thầu dự án sau đó là đi vay để thực hiện dự án.

Đầu tư dự án BOT doanh nghiệp nên chấp nhận “lời ăn lỗ chịu”
Chuyên gia kinh tế - PGS.TS Đinh Trọng Thịnh

Rõ ràng chúng ta thấy rằng lượng vốn của doanh nghiệp quá ít, trong khi vốn đi vay lại rất lớn và gần như Chính phủ đưa ra các yêu cầu là các ngân hàng cho các doanh nghiệp BOT vay vốn, đồng thời thường quy định lãi suất ra sao,… Về trách nhiệm gần như là có mối quan hệ mật thiết với nhà nước, theo đó, nhà nước phải đáp ứng về mặt vốn và chịu trách nhiệm chung với doanh nghiệp ở toàn bộ dự án đó.

Không như các doanh nghiệp ở các nước ngoài phải tính toán đến những vấn đề hiệu quả và chịu trách nhiệm trước những vấn đề hiệu quả đó. Khi thực hiện dự án doanh nghiệp phải chấp nhận “Lời ăn, lỗ chịu”. Vì thế mới có chuyện là các doanh nghiệp BOT làm mình làm mẩy với Chính phủ, yêu cầu chính phủ là mua lại dự án, hỗ trợ lãi suất, hỗ trợ thuế, … ngay cả trong các dự án BOT khi kiểm toán thì xảy ra vấn đề đội vốn,… làm cho hình thức đầu tư này không đi theo hình thức BOT nữa mà gần như trá hình.

Nếu cứ làm BOT theo chiều hướng trên thì chúng ta đừng làm BOT nữa thay vào đó là nhà nước đứng ra vay vốn rồi thực thi các dự án đó chứ không nhất thiết phải thực hiện theo hình thức BOT bởi nó vừa nhùng nhằng, đội vốn, chất lượng không đảm bảo.

Vậy thưa ông, những bất cập trong chính sách phân bổ, hạch toán lãi vay đối với dự án BOT theo phản ánh của VARSI cần phải được giải quyết như thế nào?

Trước hết những đề xuất trên của doanh nghiệp là không hợp lý và không thỏa đáng. Cụ thể, khi doanh nghiệp bắt đầu vay vốn để đầu tư thực hiện dự án thì vốn vay bắt đầu tăng dần lên đến khi đầu tư xong dự án lúc đó tổng vốn đầu tư dự án là lớn nhất, sau đó mới giảm dần cùng với việc doanh nghiệp trả nợ. Trong khi lưu lượng người sử dụng dự án thì ngược lại đó là ban đầu lượng lưu thông ít nhưng về sau này lưu lượng ngày càng nhiều. Vì vậy nó không ngược gì cả, mà đang rất đúng với quy luật và hoàn toàn bình thường.

Chủ đầu tư dự án BOT là doanh nghiệp đi vay làm ăn kinh doanh, thì doanh nghiệp phải tự tính toán và có phương án hoạch toán để mà kinh doanh có hiệu quả. Trong khi đó, ngân hàng cho vay cũng là đơn vị kinh doanh. Như vậy, doanh nghiệp phải tính toán hiệu quả và quyết định có kinh doanh hay không? đó là việc của doanh nghiệp và cũng không thể ỷ lại bằng việc lấy sức ép nhà nước để mà ép buộc và đòi hỏi những điều phi thị trường. Nên chuyện đề xuất lãi suất thấp là không khả khi khi thời gian vay kéo dài mấy chục năm. 

Bởi vì các khoản vay là doanh nghiệp đã nhất trí với ngân hàng với cái mức lãi đó thì không có lý gì bây giờ lại đề xuất để giảm (đây là về mặt nguyên tắc). Và thực ra nó cũng chỉ là vấn đề lợi ích, doanh nghiệp phải tính toán nếu có lợi ích thì tham gia còn nếu không thì thôi. Vì vậy bộ tài chính cũng không thể can thiệp để bắt ngân hàng phải giảm lãi suất cho doanh nghiệp này hay doanh nghiệp kia vì đây là kinh tế thị trường.

Xin cảm ơn ông!

Chia sẻ với Thương Trường về kiến nghị của VARSI, TS. Nguyễn Huy Thám - Giảng viên cao cấp Viện Kinh tế Chính trị (Học Viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh) cho hay: “Về tổng thể các dự án BOT là xây dựng – kinh doanh – chuyển giao nên nguồn vốn rất rộng, có thể là vốn hỗ hợp trong đó có phần nhà nước, tư nhân, tổ chức, ngân hàng đóng góp vào. Như vậy, về nguyên tắc là từ khi bắt đầu triển khai dự án doanh nghiệp đã phải xác định nguồn tiền vào, nguồn tiền ra, chi phí cho thực hiện, lãi suất như thế nào, tất cả những vấn đề này đều nằm trong dự trù tính toán. Vì vậy, về lý mà nói thì doanh nghiệp đã làm thì phải chấp nhận theo hợp đồng lời ăn, lỗ chịu – đó là nguyên tắc thứ nhất trong kinh tế thị trường”.

Hải Bình

Bình luận bài viết

Aqua City với mô 1.000ha, được quy hoạch bài bản cùng chuỗi thương hiệu vận hành tiện ích hoàn chỉnh từ nghỉ dưỡng, mua sắm, giải trí… giúp cư dân tận hưởng đặc quyền phong cách sống đẳng cấp.

CTCP Vận tải và xếp dỡ Hải An (HoSE: HAH) vừa thông qua phương án đưa cổ phiếu quỹ ra bán trong bối cảnh thị giá cổ phiếu tăng mạnh kể từ đầu năm.

Hiện thanh khoản của hệ thống ngân hàng đang rất dồi dào, mặt bằng lãi suất cũng đang ở mức rất thấp. Đặc biệt những ngân hàng được nới room tín dụng lại có tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn cao, có nghĩa họ đang sở hữu một nguồn vốn giá rẻ để có thể tài trợ vốn với lãi suất ưu đãi cho các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh.

CTCP Đầu tư Dũng Tâm, công ty mẹ của CTCP Tập đoàn F.I.T (HoSE: FIT) đăng ký bán 50 triệu cổ phiếu FIT nhằm cơ cấu lại danh mục đầu tư.

Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Khái yêu cầu Bộ Tài chính nghiên cứu, xem xét, xử lý các kiến nghị của Công ty cổ phần Đầu tư hạ tầng giao thông Đèo Cả (Đèo Cả) theo quy định pháp luật, trên tinh thần tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện doanh nghiệp huy động vốn triển khai các dự án đầu tư hạ tầng giao thông.

ThuongTruong

Cơ quan chủ quản: HIỆP HỘI CÁC NHÀ BÁN LẺ VIỆT NAM

Giấy phép hoạt động báo chí điện tử số 75/GP-BTTT, do Bộ Thông tin & Truyền thông cấp ngày: 23/02/2017

Ngày thành lập Tạp chí Thương Trường: Ngày 26 tháng 6 năm 2008

Tòa soạn: Tầng 6 tòa nhà số 8 Trần Đăng Ninh - P. Dịch vọng - Q. Cầu Giấy - Hà Nội

Tổng Biên tập: Đinh Thị Mỹ Vân

Phụ trách nội dung: Tổng TKTS Đinh Duy Hùng

Hotline: 0913398394

Điện thoại: +84 24 3734 9773

Fax: +84 24 3939 3770

Email: toasoanthuongtruong@gmail.com.

Liên hệ quảng cáo: 0888484455