Nhiều nghi ngại từ những con số "chênh" trong báo cáo tài chính sau soát xét của doanh nghiệp

Công bố báo cáo tài chính cần đảm bảo tính chính xác, đây là nguyên tắc bắt buộc đối với các doanh nghiệp đã niêm yết trên sàn. Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều doanh nghiệp không tuân thủ nguyên tắc trên, báo cáo tài chính sau soát xét vẫn có những “sai số” lớn, bất chấp những nghi ngại từ phía nhà đầu tư.

Lợi nhuận sau soát xét "bốc hơi" hàng chục tỷ đồng

Câu chuyện sau soát xét, lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp “bốc hơi” không còn mới trong giới doanh nghiệp hiện nay. Mới đây, báo cáo tài chính sau soát xét của nhiều doanh nghiệp đã được công bố khiến nhiều người không khỏi nghi ngại. Bên cạnh những doanh nghiệp lợi nhuận tăng lên sau kiểm toán thì có không ít doanh nghiệp lợi nhuận bốc hơi hàng chục tỷ, đến cả trăm tỷ đồng.

Về con số chênh lệch lớn lợi nhuận sau kiểm toán đầu tiên phải kể đến Công ty Cổ phần Hoàng Anh Gia Lai (HAGL). Lợi nhuận sau thuế thu nhập doanh nghiệp của HAGL có sự chênh lệch lớn trước và sau kiểm toán.

Theo giải trình biến động kết quả kinh doanh trên báo cáo tài chính Hợp nhất đã soát xét bán niên năm 2021, lợi nhuận sau thuế thu nhập doanh nghiệp của HAGL có sự chênh lệch lớn trước và sau kiểm toán.

Cụ thể, lợi nhuận sau thuế thu nhập doanh nghiệp do doanh nghiệp công bố là 18.284 tỉ đồng, trong khi đó, con số do kiểm toán đưa ra là 8.310 tỉ đồng. Như vậy, lãi của doanh nghiệp trước và sau kiểm toán chênh lệch lên tới 9.974 tỉ đồng. 

Theo giải trình của HAGL, trong quá trình soát xét BCTC hợp nhất bán niên, E&Y đã đề nghị điều chỉnh các số liệu ảnh hưởng đến lợi nhuận sau thuế liên quan đến tăng giá vốn do các điều chỉnh liên quan đến phân bổ giá trị hợp lý của các tài sản trên khía cạnh hợp nhất và giảm dự phòng các khoản phải thu sau khi thực hiện rà soát khả năng thu hồi.

HAGL cũng có giải trình biến động kết quả kinh doanh trên báo cáo tài chính hợp nhất bán niên năm 2021 và báo cáo tài chính hợp nhất bán niên năm 2002 đã soát xét. Theo đó, nửa đầu năm 2021, lợi nhuận sau thuế của doanh nghiệp đạt 8,3 tỉ đồng, tăng 1.405 tỉ đồng so với nửa đầu năm 2020, bởi nửa đầu năm 2020, doanh nghiệp có khoản lỗ 1.396 tỉ đồng.

Nguyên nhân dẫn đến sự chênh lệch này theo giải trình của HAGL là do lợi nhuận gộp giảm 307 tỉ đồng, do trong ký Tập đoàn không còn hợp nhất lợi nhuận của công ty Cổ phần Nông nghiệp Quốc tế Hoàng Anh Gia Lai và các công ty con của doanh nghiệp này. Lãi từ hoạt động tài chính tăng 186 tỉ, chủ yếu do trong kỳ tăng lãi thanh lý khoản đầu tư vào công ty Cổ phần Nông nghiệp Quốc tế Hoàng Anh Gia Lai. Trong khi đó chi phí bán hàng giảm 167 tỉ đồng, chủ yếu do không còn hợp nhất nhóm các công ty Cổ phần Nông nghiệp Quốc tế Hoàng Anh Gia Lai. 

Chi phí quản lý giảm 1.288 tỉ đồng, do trong quý II.2020 ban Tổng giám đốc Tập đoàn quyết định trích lập dự phòng liên quan đến các khoản phải thu khó đòi lớn trong quá khứ. Tuy nhiên, trong quý II.2021 khoản dự phòng công nợ tồn đọng giảm so với cùng kỳ năm 2020. Bên cạnh đó, lỗ khác tăng 146 tỉ đồng, chủ yếu là do trong kỳ ghi nhận chi phí chuyển đổi một số vườn cây không hiệu quả sang trồng chuối.

Trong số những doanh nghiệp công bố báo cáo tài chính bán niên lần này, cái tên cũng cần nhắc đến là Tổng Công ty cổ phần Xuất nhật khẩu và Xây dựng Việt Nam (Vinaconex). “Đại gia” Vinaconex được biết đến là ông lớn hoạt động trong lĩnh vực xây dựng, kinh doanh bất động sản, xuất nhập khẩu. Tiền thân chính là Công ty dịch vụ và xây dựng nước ngoài, được thành lập từ năm 1988 và chính thức hoạt động theo hình thức công ty cổ phần từ năm 2006 với vốn điều lệ 1.500 tỷ đồng.

Công bố báo cáo tài chính thiếu chính xác vì sao không bị xử lý doanh nghiệp Bài 3
Trụ sở của Vinaconex tại 34 Láng Hạ

Ngày 30/6/2021 doanh nghiệp này đã công bố báo cáo tài chính riêng giữa niên độ và công bố báo cáo tài chính hợp nhất giữa niên độ cho giai đoạn tài chính sáu tháng kết thúc ngày 30/6/2021. Theo đó, kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của Vinaconex trong sáu tháng đầu năm 2021 được công bố có những điểm đáng chú ý như:

Báo cáo riêng giữa niên độ thể hiện tổng tài sản ngắn hạn tính đến ngày 30/6 là gần 12.500 tỷ đồng so với hơn 8.600 tỷ đồng của năm 2020. Tổng tài sản dài hạn tính đến ngày 30/6 là hơn 8.100 tỷ đồng. Theo đó tổng tài sản bao gồm cả tài sản ngắn hạn và dài hạn của doanh nghiệp này là khoảng gần 21.000 tỷ đồng. Trong khi nợ phải trả gồm cả nợ ngắn hạn và nợ dài hạn lên đến hơn 14.300 tỷ đồng, vốn chủ sở hữu là hơn 6.200 tỷ đồng. Lợi nhuận trước thuế của doanh nghiệp là gần 842 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế thu nhập doanh nghiệp là hơn 690 tỷ đồng.

Đồng thời, theo báo cáo tài chính hợp nhất giữa niên độ, tổng tài sản của Vinaconex tính đến ngày 30/6/2021 là hơn 30.126 tỷ đồng (tài sản ngắn hạn gần 21.360 tỷ đồng). Trong khi đó, nợ phải trả của doanh nghiệp này lên đến gần 23.000 tỷ đồng, vốn chủ sở hữu hiện có vào khoảng gần 7.440 tỷ đồng. Kết quả hoạt động kinh doanh chủ yếu đến từ doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ, lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh,...

Tuy nhiên, sau kiểm toán kết quả kinh doanh của doanh nghiệp này có một loạt các thay đổi so với báo cáo tài chính tự lập trước đó. Doanh thu thuần sau soát xét của Vinaconex cũng thấp hơn gần 10%, tương đương mức giảm ròng 20 tỷ đồng, nửa đầu năm nay Vinaconex ghi nhận hơn 2.340 tỷ đồng doanh thu thuần, giảm 9% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, doanh thu trên báo cáo tài chính soát xét, mức lợi nhuận gộp từ hoạt động kinh doanh chính nửa đầu năm của tổng công ty này vẫn đạt 340 tỷ đồng. Thay đổi lớn nhất trong báo cáo tài chính kiểm toán của Vinaconex là khoản chi phí quản lý doanh nghiệp trong nửa đầu năm qua.

Theo báo cáo công ty tự lập, Vinaconex không ghi nhận chi phí quản lý doanh nghiệp nửa đầu năm nay mà còn được hoàn nhập 44 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ công ty phải bỏ ra tới 353 tỷ đồng cho chi phí này. Thế nhưng trên báo cáo tài chính kiểm toán, đơn vị kiểm toán cho biết chi phí quản lý doanh nghiệp nửa năm nay của Vinaconex là 40 tỷ đồng, tương đương mức điều chỉnh hơn 80 tỷ so với số liệu công ty này tính toán. Theo đó, Vinaconex hạch toán khoản hoàn nhập này trong 2 quý đầu năm ở mức 181 tỷ, nhưng phía kiểm toán - Công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam (EY) cho rằng con số thực tế chỉ là 101 tỷ.

Những thay đổi kể trên khiến lợi nhuận trước thuế nửa đầu năm nay của Vinaconex bị điều chỉnh giảm từ 466 tỷ đồng tại báo cáo công ty tự lập xuống 422 tỷ sau soát xét, tương đương mức giảm 9%. So với cùng kỳ năm trước, lãi trước thuế giảm 22%. Lợi nhuận sau thuế thu nhập của Vinaconex là 249 tỷ đồng sau kiểm toán, thấp hơn 30 tỷ so với số liệu công ty tự tính và giảm 40% so với cùng kỳ năm trước.

Công bố báo cáo tài chính thiếu chính xác vì sao không bị xử lý doanh nghiệp Bài 3
Ảnh minh họa

Trước sự “sai lệch” về số liệu sau kiểm toán soát xét, ngày 01/9/2021 Vinaconex đã có văn bản giải trình. Theo đó, lợi nhuận tại báo cáo tài chính riêng và hợp nhất giữa niên độ sau soát xét lần lượt là 690,06 tỷ đồng và 248,84 tỷ đồng, theo đó giảm lần lượt là 67,48 tỷ đồng và 30,62 tỷ đồng tương ứng mức giảm 8,91% và 10,96% so với số lợi nhuận sau thuế thu nhập doanh nghiệp trước soát xét. Những sai lệch trên có nguyên nhân từ việc giảm số liệu hoàn nhập dự phòng giải thu liên quan đến khoản nợ của Công ty LD TNHH phát triển ĐTM An Khánh và lợi nhuận của một số công ty con và liên kết tăng sau soát xét.

Ngày 06/9/2021 đơn vị này có nội dung công bố thông tin giải trình lợi nhuận sau thuế thu nhập doanh nghiệp lũy kế 6 tháng tại báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh giữa niên độ 2021 thay đổi trên 10% so với báo cáo cùng kỳ năm trước.

Lợi nhuận sau thuế thu nhập doanh nghiệp 6 tháng đầu năm 2021 của Vinaconex tại báo cáo tài chính riêng sau soát xét là 690,06 tỷ đồng tăng 233,57 tỷ đồng tương đương 51,17% so với cùng kỳ năm trước. Nguyên nhân chính được doanh nghiệp này đưa ra là do tỷ suất lợi nhuận gộp trong kỳ tăng so với năm trước từ 4,02% lên 5,78% và chi phí quản lý doanh nghiệp đều giảm mạnh.

Lợi nhuận sau thuế thu nhập doanh nghiệp 6 tháng đầu năm 2021 của Vinaconex tại báo cáo tài chính hợp nhất sau soát xét là 248,84 tỷ đồng giảm 164,29 tỷ đồng tương đương mức giảm 39,77% so với cùng kỳ năm trước. Do lợi nhuận từ hoạt động chuyển nhượng vốn 6 tháng đầu năm 2020 cao hơn trong 6 tháng đầu năm 2021.

Đặc biệt là sau kỳ báo cáo giữa niên độ Vinaconex có phát sinh loạt các sự kiện như: Tổng công ty đã thực hiện chốt danh sách cổ đông và chi trả cổ phiếu thưởng bằng cổ phiếu quỹ theo tỷ lệ thực hiện là 9% với ngày đăng ký cuối cùng vào ngày 6/7/2021. Quyết định tái cấu trúc phần vốn góp của Vinaconex tại Công ty cổ phần xây dựng số 9, công ty cổ phần xây dựng số 11 và công ty cổ phần vận tải Vinaconex vào thời điểm 26/7/2021.

Ngày 26/8/2021, Tổng công ty đã hoàn tất việc chuyển nhượng toàn bộ hơn 6,5 triệu cổ phần của tổng công ty tại Công ty cổ phần vận tải Vinaconex, theo đó Công ty cổ phần vận tải Vinaconex không còn là công ty con của Vinaconex.

Ngày 02/8/2021, Hội đồng quản trị Vinaconex đã ban hành nghị quyết thông qua phương án đầu tư góp vốn thành lập Công ty TNHH bê tông nhựa Vinaconex-Tấn Lộc, với vốn điều lệ 30 tỷ đồng.

Ngoài ra theo yêu cầu của tổng công ty ngày 5/8/2021, Hội đồng quản trị của Công ty CP đầu tư và phát triển du lịch Vinaconex đã ban hành nghị quyết về việc thông qua phương án phát hành bổ sung 30 triệu cổ phần của công ty này để chuyển đổi các khoản trái phiếu chuyển đổi. Sau khi hoàn thành giao dịch này, tỷ lệ sở hữu và tỷ lệ biểu quyết của tổng công ty tại Công ty CP đầu tư và phát triển du lịch Vinaconex tăng lên 23,47%.

Cần có những chế tài đủ mạnh với những trường hợp cố tình "sai số" trong báo cáo tài chính

Trước tình trạng lợi nhuận bốc hơi hay lỗ sau kiểm toán, giới kiểm toán cho rằng việc sai lệch này đôi khi cũng có thể do vô tình sai sót, nhưng cũng có thể do cố tình gian lận số liệu trên báo cáo tự lập. Cùng với đó, cũng có ý kiến giới chuyên môn nhìn nhận, việc bị sụt giảm mạnh lợi nhuận sau kiểm toán cho thấy báo cáo tài chính tự lập của doanh nghiệp đó không có độ tin cậy cao.

Câu chuyện sau kiểm toán lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp đang lãi chuyển thành lỗ, hoặc tăng lỗ không còn mới, thế nhưng suốt thời gian qua vẫn chưa có biện pháp nào có tính quyết liệt từ cơ quan quản lý, cũng như xử lý đối với các doanh nghiệp này.

 Về vấn đề này, Chuyên gia kinh tế, TS Đinh Trọng Thịnh đã nhấn mạnh: "Đối với một doanh nghiệp nếu như sự sai sót này đúng vào dịp doanh nghiệp thực hiện phát hành bổ sung cổ phiếu, hoặc trước các kỳ đại hội cổ đông thì việc sai sót trong báo cáo tài chính lại là một vấn đề nghiêm trọng. Vì thế phải xem xét sự việc diễn ra có nằm trong kỳ đại hội cổ đông và những sai phạm này từ khi xảy ra đến khi chỉnh sửa doanh nghiệp có phát hành thêm cổ phần cổ phiếu không?".

Nhiều chuyên gia kinh tế cũng cho rằng, một số doanh nghiệp cố tình “lập báo cáo đẹp” để thực hiện các đợt phát hành thêm các cổ phiếu từ doanh nghiệp và thu được lợi ích cao hơn từ các đợt bán cổ phần, cổ phiếu.

Chuyên gia kinh tế khuyến cáo, đối với các doanh nghiệp đã có những lần báo cáo không chính xác thì các nhà đầu tư càng cần thiết phải đề cao cảnh giác hơn. Các nhà đầu tư cần hết sức cẩn trọng và phải theo dõi sát sao tình hình tài chính của các doanh nghiệp. Rõ ràng đối với các doanh nghiệp đã có những lần báo cáo không chính xác thì các nhà đầu tư càng cần thiết phải đề cao cảnh giác hơn đối với các doanh nghiệp này.

Thậm chí nếu doanh nghiệp đã có đến 2 hoặc 3 lần báo cáo không chính xác thì tốt nhất các nhà đầu tư nên tránh xa, đừng mua. Bởi vì nó không có đủ độ tin cậy để nhà đầu tư bỏ tiền ra cho sự lừa dối với những doanh nghiệp có báo cáo không chính xác./.

Hải Bình

Bình luận bài viết

Tiền từ hoạt động tài chính đã bù đắp dòng tiền âm trong hoạt động kinh doanh của Louis Land (Mã: BII). Trong quý III, công ty chứng khoán cho vay ngắn hạn 116,1 tỷ đồng và thu về 26,5 tỷ đồng trong quý III. Dư nợ vay công ty chứng khoán tại ngày 30/9 là 89,6 tỷ đồng.

Sở Xây dựng đã có kế hoạch về chương trình phát triển nhà ở kế hoạch nhiệm kỳ 2021-2025 và kế hoạch hàng năm. Trong nhiệm kỳ này, TP. HCM sẽ xây dựng 50 triệu m² nhà ở với 366.000 căn nhà. Trong đó, gần 30.000 nhà ở xã hội cho công nhân, người có thu nhập thấp trên địa bàn TP. HCM.

Trong những năm gần đây, số lượng hợp tác xã (HTX) nông nghiệp tăng nhanh, trung bình mỗi năm tăng gần 800 HTX. Tuy nhiên, chất lượng hoạt động, quy mô thành viên của các HTX vẫn chưa đạt như kỳ vọng. Do vậy, trong giai đoạn mới, việc cụ thể các chính sách hỗ trợ trực tiếp cho khu vực này là rất quan trọng, đưa HTX Việt Nam định vị trong chuỗi giá trị nông nghiệp toàn cầu.

Trong phiên giao dịch tới, sự khó khăn trong việc thiết lập đà tăng có thể tiếp tục thúc đẩy áp lực bán tại vùng kháng cự 1.395 – 1.400 điểm, và có thể khiến chỉ số VN-Index quay đầu giảm điểm trong phiên sáng để kiểm tra vùng hỗ trợ gần 1.385 – 1.390 điểm, và xa hơn là vùng hỗ trợ 1.375 – 1.380 điểm.

Trước phiên giao dịch ngày 20/10, các công ty chứng khoán vừa đưa ra báo cáo phân tích đối với một số cổ phiếu tâm điểm, Tạp chí Thương Trường xin trích dẫn để nhà đầu tư tham khảo.

ThuongTruong

Cơ quan chủ quản: HIỆP HỘI CÁC NHÀ BÁN LẺ VIỆT NAM

Giấy phép hoạt động báo chí điện tử số 75/GP-BTTT, do Bộ Thông tin & Truyền thông cấp ngày: 23/02/2017

Ngày thành lập Tạp chí Thương Trường: Ngày 26 tháng 6 năm 2008

Tòa soạn: Tầng 6 tòa nhà số 8 Trần Đăng Ninh - P. Dịch vọng - Q. Cầu Giấy - Hà Nội

Tổng Biên tập: Đinh Thị Mỹ Vân

Phụ trách nội dung: Tổng TKTS Đinh Duy Hùng

Chung nhan Tin Nhiem Mang

Hotline: 0913398394

Điện thoại: +84 24 3734 9773

Fax: +84 24 3939 3770

Email: toasoanthuongtruong@gmail.com.

Liên hệ quảng cáo: 0888484455