21:21 26/01/2022

Tin vui cho các cơ sở, doanh nghiệp trao đổi, mua bán tín chỉ carbon

Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Văn Thành vừa có ý kiến về việc phê duyệt Đề án phát triển thị trường carbon tại Việt Nam.

Phát triển thị trường carbon tại Việt Nam

Mới đây, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Văn Thành vừa có ý kiến về việc phê duyệt Đề án phát triển thị trường carbon tại Việt Nam. 

Theo đó, tại văn bản 648/VPCP-NN ngày 26/1/2022, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Tài chính báo cáo tình hình thực hiện nhiệm vụ xây dựng cơ chế, chính sách tài chính để hình thành và vận hành thị trường carbon tại Quyết định số 1775/QĐ-TTg ngày 21/11/2012 của Thủ tướng Chính phủ; trên cơ sở đó chủ trì, phối hợp với Bộ Tài nguyên và Môi trường và các cơ quan có liên quan xây dựng Đề án thành lập thị trường carbon trong nước đúng quy định của Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, báo cáo Thủ tướng Chính phủ.

Theo Tờ trình của Bộ Tài nguyên và Môi trường về việc phê duyệt Đề án phát triển thị trường carbon tại Việt Nam, trong thời gian qua có nhiều tổ chức, doanh nghiệp trong nước đã tham gia thực hiện các dự án theo Cơ chế phát triển sạch, Cơ chế tín chỉ chung, cơ chế trao đổi tín chỉ carbon theo chương trình hợp tác và một số cơ chế trao đổi tín chỉ carbon tự nguyện khác. Thông qua việc thực hiện dự án các cơ chế này, các doanh nghiệp đã có thêm nguồn tài chính từ việc trao đổi, bán tín chỉ carbon, được tiếp nhận công nghệ phát thải thấp từ các nước phát triển.

Tin vui cho các cơ sở doanh nghiệp trao đổi mua bán tín chỉ carbon
Tin vui cho các cơ sở, doanh nghiệp trao đổi, mua bán tín chỉ carbon khi sẽ có Đề án phát triển thị trường carbon tại Việt Nam.

Để có cơ sở trao đổi, mua bán tín chỉ carbon giữa các tổ chức, doanh nghiệp trong nước, góp phần thúc đẩy thực hiện các hoạt động giảm nhẹ phát thải khí nhà kính, việc phát triển thị trường carbon trong nước đã được đặt ra từ năm 2011 tại Đề án quản lý phát thải khí gây hiệu ứng nhà kính; quản lý các hoạt động kinh doanh tín chỉ carbon ra thị trường thế giới, ban hành kèm theo Quyết định số 1775/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Phát triển thị trường carbon trong nước được coi là nhiệm vụ trọng tâm ưu tiên nêu tại Nghị quyết số 24-NQ/TW của Ban chấp hành Trung ương năm 2013, Kế hoạch thực hiện Thỏa thuận Paris được Thủ tướng Chính phủ ban hành năm 2016. Tuy nhiên, trong giai đoạn vừa qua, Việt Nam chưa có nghĩa vụ bắt buộc phải cắt giảm phát thải khí nhà kính nên các doanh nghiệp không có nhu cầu mua tín chỉ carbon mà chỉ được trao đổi theo các cơ chế hợp tác với quốc tế.

Theo yêu cầu của Thỏa thuận Paris, Việt Nam phải thực hiện nghĩa vụ bắt buộc giảm phát thải khí nhà kính kể từ năm 2021 theo đóng góp do quốc gia tự quyết định, đặc biệt cần nỗ lực thực hiện các biện pháp giảm phát thải khí nhà kính hướng tới mục tiêu đạt phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050 theo cam kết tại Hội nghị COP 26. Các công cụ định giá carbon cần được triển khai áp dụng ở nước ta, trong đó có việc phát triển thị trường carbon trong nước.

Luật Bảo vệ môi trường được Quốc hội khóa XIV thông qua tại kỳ họp thứ 10 đã quy định về tổ chức và phát triển thị trường carbon; lộ trình và thời điểm triển khai thị trường carbon trong nước đã được quy định tại Nghị định quy định giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ozon. Theo Luật Bảo vệ môi trường, việc phát triển thị trường carbon trong nước bao gồm các hoạt động trao đổi hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon thu được từ cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ carbon. Các cơ sở phát thải khí nhà kính phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính sẽ được phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính và có quyền trao đổi, mua bán trên thị trường carbon trong nước.

Triển khai các hoạt động giảm phát thải khí nhà kính và phát triển thị trường carbon là xu thế tất yếu của thế giới. Để thực thi có hiệu quả quy định của Luật Bảo vệ môi trường về tổ chức và phát triển thị trường carbon, việc xây dựng và thực hiện Đề án phát triển thị trường carbon tại Việt Nam là hết sức cần thiết, nhằm cụ thể hóa các nội dung, hoạt động cần triển khai để thiết lập và vận hành thị trường carbon.

Triển khai thực hiện tốt thị trường carbon giúp các doanh nghiệp và toàn xã hội thực hiện các hoạt động giảm nhẹ phát thải khí nhà kính với chi phí thấp, thúc đẩy phát triển công nghiệp phát thải thấp, chuyển đổi mô hình nền kinh tế theo hướng carbon thấp, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và thực hiện cam kết quốc tế về giảm phát thải khí nhà kính theo quy định của Thỏa thuận Paris.

Cùng quốc tế hướng đến Thế giới xanh

Vấn đề phát triển thị trường carbon quốc tế mới đây cũng đã được bàn luận tại Hội nghị lần thứ 26 các bên tham gia Công ước khung Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP26) diễn ra ở Glasgow (Vương quốc Anh) vào ngày 31/10 và kéo dài hai tuần. Hội nghị đã bàn luận nhiều vấn đề quan trọng nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu và khủng hoảng năng lượng hiện nay, đặc biệt là việc thiết lập các quy tắc thương mại cho thị trường carbon toàn cầu.

Các nhà kinh tế đã đề xuất về thị trường carbon như một cách để tăng tham vọng về khí hậu và giảm mức carbon dioxide (CO2) trong khí quyển bằng cách tạo ra động lực tài chính để hạn chế phát thải. Ý tưởng là, nếu một quốc gia trả tiền cho việc cắt giảm hoặc thu giữ lượng khí thải ở một quốc gia thứ hai, chẳng hạn bằng cách trồng rừng hoặc lắp đặt các cơ sở năng lượng tái tạo, thì quốc gia đó có thể tính những mức giảm đó vào mục tiêu khí hậu của riêng mình. Mục đích là cứ mỗi tấn CO2 thải ra ở một nơi nào đó, thì sẽ có một tấn khác được thu giữ ở nơi khác. Các quốc gia có thể trao đổi các khoản tín dụng trên thị trường toàn cầu, mỗi khoản đại diện cho một tấn CO2. Về mặt lý thuyết, sự trao đổi này sẽ cân bằng và ngăn chặn sự gia tăng tổng thể về lượng khí thải - với điều kiện là tất cả lượng khí thải từ hoạt động của con người đều được đề cập trong chương trình.

Tuy nhiên, việc thiết lập một thị trường carbon toàn cầu đã được chứng minh là một thách thức to lớn. Trong gần 30 năm, các quốc gia đã cố gắng, và phần lớn đều thất bại, để đưa ra các quy tắc mạnh mẽ.

Tin vui cho các cơ sở doanh nghiệp trao đổi mua bán tín chỉ carbon
Các quốc gia trên thế giới đang nỗ lực ứng phó với những vấn đề biến đổi khí hậu.

Kế hoạch toàn cầu đầu tiên bắt nguồn từ Nghị định thư Kyoto của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu, được thông qua vào năm 1997. Được gọi là Cơ chế phát triển sạch (CDM), thị trường carbon này đi vào hoạt động vào năm 2006. Theo CDM, các nước giàu hơn có thể giảm lượng khí thải bằng cách chi trả cho việc phát triển các dự án giảm thiểu carbon ở các quốc gia nghèo hơn và coi việc cắt giảm này là một phần trong mục tiêu của chính họ.

Nghị định thư Kyoto cũng thiết lập các kế hoạch “giới hạn và thương mại”, trong đó đặt ra giới hạn về tổng lượng khí thải được phép từ các nguồn sử dụng nhiều carbon, chẳng hạn như vận tải biển và ngành công nghiệp năng lượng, ở cấp khu vực, quốc gia và quốc tế. Liên minh châu Âu đã tạo ra hệ thống thương mại khí thải đầu tiên trên thế giới, dựa trên nguyên tắc giới hạn và thương mại, vào năm 2005. Theo một nghiên cứu năm 2020, hệ thống này đã giảm lượng khí thải carbon hơn một tỷ tấn từ năm 2008 đến năm 2016. Mặt khác, CDM đã sụp đổ do những lo ngại phổ biến về hiệu quả môi trường và các yếu tố khác. 85% các dự án bù đắp do Liên minh châu Âu sử dụng trong khuôn khổ CDM đã không thể giảm lượng khí thải. Năm 2015, 190 quốc gia đã ký Hiệp định Paris và đặt ra các mục tiêu giảm phát thải.

Các cơ chế giao dịch khí thải khuyến khích những người tham gia tìm ra những cách thức sáng tạo để giảm lượng khí thải carbon dioxide và đưa ra lựa chọn trao đổi carbon dư thừa với các quốc gia khác. Thành công của giao dịch carbon quốc tế bị xáo trộn do các vấn đề như cung vượt cầu và thiếu các quy tắc kế toán. Thỏa thuận Paris dường như có giải pháp cho vấn đề này, khi các quốc gia nhất trí giảm lượng khí thải bằng cách đặt ra các mục tiêu khí hậu, được gọi là Đóng góp do Quốc gia tự quyết định (NDC). Điều 6.2 của Thỏa thuận Paris quy định rằng các quốc gia có thể sử dụng “các kết quả giảm thiểu được chuyển giao quốc tế” (ITMO) - các mức giảm phát thải được giao dịch do một bên tạo ra - đối với các đóng góp được xác định trên phạm vi quốc gia của bên mua. Điều này có nghĩa là hai quốc gia có thể hợp tác để giảm lượng khí thải carbon toàn cầu và đáp ứng NDC của họ. Ví dụ, quốc gia A và B có thể tạo ra một thỏa thuận giúp quốc gia A dễ dàng chuyển đổi từ điện chạy bằng than sang các nguồn sạch hơn do quốc gia B sản xuất. Không chỉ quốc gia A giảm phát thải, cho phép đáp ứng NDC của quốc gia đó, mà còn là thỏa thuận cho phép quốc gia A để lại ITMO để bán và quốc gia B sau đó có thể mua.

Hồng Quang

Theo dõi Thương Trường trên