TP.HCM đối phó với ngập ra sao?

Mặc dù đã triển khai nhiều giải pháp chống ngập, TP.HCM hiện vẫn còn 26 tuyến đường thường xuyên ngập do mưa và 8 tuyến bị ảnh hưởng bởi triều cường. Thành phố đang gấp rút triển khai nhiều giải pháp công nghệ và duy tu để ứng phó trước mắt.

26 điểm ngập do mưa, 8 điểm ngập do triều cường

Thông tin từ Sở Xây dựng TP.HCM cho biết, từ đầu năm 2026 đến nay, trên địa bàn thành phố đã ghi nhận 37 trận mưa với vũ lượng mưa từ 10 mm đến trên 80 mm. Trong đó, có 10 trận mưa lớn với vũ lượng > 50 mm. Thời gian mưa tập trung cao điểm của các đợt mưa này thường kéo dài từ 1 đến 2 giờ, gây áp lực đáng kể lên hệ thống thoát nước và gây ngập cục bộ tại một số khu vực.

Theo thống kê từ đầu năm 2026 đến nay, trên địa bàn TP.HCM ghi nhận 26 tuyến đường ngập do mưa; với chiều sâu ngập trung bình từ 10cm đến 30cm, ngập trong mưa với thời gian nước rút < 30 phút sau khi kết thúc mưa.

Các điểm ngập do mưa phân bố trên nhiều địa bàn như: Giao lộ Võ Văn Kiệt – Hồ Học Lãm (Phường An Lạc), Ung Văn Khiêm (Phường Thạnh Mỹ Tây), Phạm Văn Chiêu (Phường An Hội Đông), Phan Huy Ích (Phường An Hội Tây), Song hành Quốc lộ 22 (xã Bà Điểm), Phan Văn Hớn, Nguyễn Văn Quá (Xã Đông Hưng Thuận),Dương Văn Cam, Kha Vạn Cân, Đặng Thị Rành, Tâm Tâm Xã (Khu vực Chợ Thủ Đức), Tỉnh lộ 43, Lê Thị Hoa (phường Tam Bình), Đại lộ Bình Dương (Phường Lái Thiêu), Đường Cách Mạng Tháng 8 đoạn cống ngang Cầu Nhỏ (Phường Thuận An), Đường QL1K khu vực dốc Chú Hỏa đến rạch Cái Cầu (Phường Đông Hoà), Khu vực suối Suối Bình Thắng (Phường Đông Hoà), Ngã ba Cống đường Thích Quảng Đức (Phường Thủ Dầu Một), Đường ven rạch Bưng Cải (Phường Thủ Dầu Một), Hồ Văn Cống - Quốc lộ 13 (Phường Chánh Hiệp), Thi Sách (đoạn trước Trường THPT Vũng Tàu); Võ Nguyên Giáp (đoạn chân cầu Cỏ May), Võ Nguyên Giáp (đoạn Ẹo Ông Từ), Đường 30/4 (đoạn từ đường Lê Quang Định đến đường Nguyễn Hữu Cảnh).

Bên cạnh đó, những tuyến đường ngập do triều gồm 8 tuyến thuộc những khu vực ven sông, vùng trũng thấp, nhiều kênh rạch như: Trần Xuân Soạn (Phường Tân Thuận), Huỳnh Tấn Phát (Phường Phú Thuận), Phạm Hữu Lầu (Phường Tân Mỹ), Đào Sư Tích (Xã Nhà Bè), Nguyễn Bình (xã Nhà Bè), Nguyễn Văn Hưởng (phường An Khánh), Võ Nguyên Giáp (Phường Phước Long), khu Decoimex mở rộng (phường Tam Thắng).

Hạ tầng thiếu đồng bộ, sụt lún nền và áp lực từ đô thị hóa nhanh

Theo đánh giá của Sở Xây dựng có rất nhiều nguyên nhân khiến các giải pháp chống ngập hiện tại vẫn chưa đạt được kỳ vọng của người dân, cụ thể là do hệ thống thoát nước được đầu tư theo từng giai đoạn chưa đồng bộ giữa cống chính - cống nhánh - cửa xả, dẫn đến nhiều đoạn đã cải tạo nhưng các đoạn kế cận vẫn nhỏ hẹp hoặc xuống cấp. Việc đầu tư kênh rạch theo từng đoạn, không liên tục toàn tuyến, làm giảm đáng kể khả năng dẫn nước. Tình trạng xây dựng lấn chiếm kênh rạch, san lấp mặt nước và nâng nền cục bộ làm thay đổi hướng dòng chảy tự nhiên, tăng nguy cơ dồn ứ tại các khu vực có cao trình thấp.

Đồng thời, công tác vận hành hệ thống thoát nước chưa dựa trên dữ liệu tích hợp thời gian thực. Việc chia sẻ thông tin giữa các cơ quan về mưa - triều - mực nước kênh rạch - vận hành hồ chứa thượng nguồn còn hạn chế, khiến việc điều tiết nước, vận hành trạm bơm và van ngăn triều chưa đạt hiệu quả tối ưu trong các thời điểm mưa lớn - triều cao.

Cùng với đó, dù đã triển khai nhiều chiến dịch như Chỉ thị 19-CT/TU ngày 19/10/2018 của Thành ủy TP.HCM, tình trạng người dân xả rác bừa bãi xuống đường phố, kênh rạch vẫn phổ biến, gây tắc nghẽn dòng chảy, ô nhiễm nặng trên các tuyến sông rạch chính và tái ô nhiễm nhanh sau nạo vét. Thành phố đã tăng cường công tác gom rác, lắp lưới chắn rác, nạo vét định kỳ, tuy nhiên hiệu quả chưa bền vững do thói quen xả rác. Muốn cải thiện, cần đồng bộ chế tài, công nghệ xử lý, thu gom tự động và giám sát cộng đồng.

Sở Xây dựng còn cho rằng, các quy hoạch thoát nước - chống ngập được phê duyệt từ lâu phần lớn không còn phù hợp vì sử dụng thông số mưa thiết kế, triều và mực nước biển dâng đã lạc hậu. Tình trạng sụt lún nhanh 20 - 50 cm, đặc biệt tại TP.HCM, khiến cao độ nền thiết kế bị thấp hơn thực tế, làm giảm đáng kể hiệu quả các công trình cống, đê, trạm bơm. Hệ thống thoát nước hiện hữu không đáp ứng khi xuất hiện tổ hợp mưa lớn + triều cường + sụt lún nền, dẫn đến ngập sâu, kéo dài.

Song song đó, các quy hoạch cũ chưa tích hợp đầy đủ yếu tố biến đổi khí hậu, nước biển dâng, xói lở, bão mạnh, cũng như chưa đánh giá rủi ro lan truyền theo lưu vực liên tỉnh.

Quá trình đô thị hóa nhanh và bê tông hóa bề mặt làm tăng hệ số dòng chảy, vượt năng lực thiết kế của các dự án cũ, do đó Sở Xây dựng cho rằng các quy hoạch hiện hành cần được nhanh chóng rà soát, cập nhật toàn diện, đồng bộ liên vùng và điều chỉnh theo kịch bản khí hậu mới.

Nguyên nhân nữa được Sở này nêu ra là do nguồn lực tài chính (khả năng tài chính, phân bổ và huy động vốn,…) cho chống ngập và thoát nước tại TP.HCM sau hợp nhất đều chưa đáp ứng kịp với nhu cầu để ứng phó với tình trạng biến đổi khí hậu, nước biển dâng, mưa cực đoan và sụt lún nền.

Ứng dụng công nghệ và khẩn cấp khơi thông hệ thống thoát nước

Để ứng phó với tình hình mưa, triều cường trong thời gian chờ các Dự án triển khai, trước mắt TP.HCM tổ chức triển khai công tác quản lý vận hành, bảo dưỡng hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng giao thông, yêu cầu các đơn vị duy tu triển khai các biện pháp phòng, chống thiên tai nhằm đảm bảo an toàn cho người dân trên địa bàn thành phố trước những diễn biến khó lường của mùa mưa, bão và triều cường.

Cụ thể như tập trung nạo vét các tuyến cống, cửa xả, kênh rạch bị bồi lắng, đặc biệt ưu tiên các vị trí thường xuyên bị ngập nhằm đảm bảo thông thoáng dòng chảy.

Thực hiện công tác vớt rác miệng thu hố ga; kịp thời khơi thông các vị trí cống bị tắc nghẽn, sửa chữa các vị trí cống xuống cấp, thay thế các nắp bê tông bằng nắp lưới sắt, mở rộng miệng thu nước… đảm bảo phát huy khả năng thoát nước của hệ thống hiện hữu.

Thành phố cũng ứng dụng công cụ cảnh báo ngập trực tuyến và ra quyết định (FEDS) do Ngân hàng Thế Giới tài trợ. Vận hành các van ngăn triều hiện hữu, xây dựng tường chắn, gờ chống tràn tại các khu vực có khả năng tràn bờ, vận hành các trạm bơm, cống kiểm soát triều cụ thể; tận dụng các trạm bơm xử lý nước thải hỗ trợ công tác thoát nước.

Đồng thời, thành phố triển khai các giải pháp ứng cứu cho các tuyến đường thường xuyên bị ngập nước; đang tin tình hình ngập trên các bảng hướng dẫn giao thông để người dân nắm bắt và có phương án di chuyển phù hợp khi mưa to, triều cường.

Ngoài ra, TP.HCM tiếp tục phối hợp với chính quyền địa phương để lắp đặt, vận hành các van ngăn triều tại các tuyến cống nhánh, tuyến hẻm do địa phương quản lý nhằm hạn chế tình tình trạng xâm nhập triều gây ngập cho khu vực; đề xuất nâng cao cục bộ mặt đường tại một số tuyến đường có cao trình trũng thấp.

Nguyễn Trang