"Bạt rừng" để thực hiện dự án điện tái tạo nên hay không?

Các chuyên gia cho rằng bên cạnh lợi ích mà các dự án điện năng lượng tái tạo mang lại cần đánh giá nghiêm túc tác động của các dự án điện tái tạo tới vấn đề môi trường và nếu không thực sự cần thiết thì không nên phá rừng để làm dự án điện tái tạo.

Cần suy xét kỹ trước khi đổi rừng làm dự án

Phát triển năng lượng tái tạo là một trong những hướng đầu tư đặt nhiều kỳ vọng để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế vùng và kinh tế tại các tỉnh thành có tiềm năng lợi thế.

Thực tế, sau sự thành công của một số dự án, đã có nhiều công ty đã đăng ký khảo sát và xin cấp phép xây dựng hàng loạt các dự án năng lượng điện tái tạo. Đó là tín hiệu đáng mừng trong thu hút đầu tư phát triển điện lực nhằm khai thác tốt tiềm năng và thế mạnh của các tỉnh.

Đổi rừng làm điện tái tạo suy xét cho kỹ có đánh giá tổng thể tác động môi trường
San rừng, bạt núi làm năng lượng điện tái tạo tại Quảng Trị

Tuy nhiên, việc phát triển năng lượng tái tạo thông qua dự án điện mặt trời, điện gió ở Việt Nam đã gây ra nhiều hệ lụy về môi trường, khi thực hiện theo kiểu "mượn gió bẻ măng" phá rừng lấy đất làm dự án.

Thời gian qua, nhiều địa phương liên tục chấp thuận các dự án điện gió/điện mặt trời sử dụng nhiều diện tích đất rừng và cho phép nộp tiền trồng rừng thay thế. Tuy nhiên mức độ cấp thiết để phát triển kinh tế xã hội cũng như tác động tới môi trường có chăng cần được cân nhắc kĩ lưỡng hơn.

Khi chỉ trong khoảng thời gian 03 năm trở lại đây đã có hơn 100 dự án lớn nhỏ được cấp phép, tạo ra một làn sóng đầu tư vào lĩnh vực này. Chỉ tính riêng trong năm 2020, tại Quảng trị, Bình Thuận, Bình Định đã chấp thuận đầu tư cho khoảng 10 dự án điện gió, điện mặt trời có sử dụng đất rừng. 

Cụ thể, tại tỉnh Quảng Trị có 7 dự án gồm Phong Nguyên và Phong Huy sử dụng hơn 20 ha đất rừng; Phong Liệu sử dụng 3,56 ha rừng, trong đó 2,44 ha là rừng phòng hộ; Nhà máy điện mặt trời Gio Thành sử dụng 38,9 ha đất rừng, trong đó có 5,4 ha là đất rừng phòng hộ; Nhà máy điện gió Hướng Tân sử dụng quy mô rừng là 3,74 ha; Nhà máy điện mặt trời Gio Thành 2 với diện tích rừng sử dụng là 17,6 ha; Nhà máy điện gió Tân Linh với quy mô rừng là 3,31 ha, trong đó rừng phòng hộ là 2,54 ha.

Còn tại Bình Thuận và Bình Định đã trình xin ý kiến của Thủ tướng khi sử dụng trên 20 ha rừng tự nhiên, rừng phòng hộ, rừng đặc dụng là Hoà Thắng 1.2 sử dụng 28,52 ha rừng tự nhiên và Phù Mỹ 3 sử dụng tổng diện tích rừng là 28,28 ha.

Như vậy thấy rằng, các địa phương lại liên tục chấp thuận các dự án năng lượng tái tạo có sử dụng nhiều đất rừng. Điều này mang tới những băn khoăn không nhỏ, đặc biệt khi mà việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất rừng.

Xoay quanh những vấn đề trên các chuyên gia đã đưa ra những nhận định là không dùng rừng để làm năng lượng tái tạo. Trong khi quan điểm không đánh đổi rừng lấy lợi ích kinh tế đã được cụ thể hoá trong Luật Lâm nghiệp năm 2017, Chỉ thị 13 của Ban Bí thư năm 2017 hay trước đó là Luật Đất đai năm 2013.

Đổi rừng làm điện tái tạo suy xét cho kỹ có đánh giá tổng thể tác động môi trường
GS. Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường

GS. Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường từng thông tin với báo chí, những cánh rừng tự nhiên nghèo kiệt, không khôi phục được hệ sinh thái rừng thì nên dùng chuyển sang trồng cây lâu năm vì có giá trị xuất khẩu và gắn liền với cuộc sống của người dân chứ không nên dùng làm nơi sản xuất điện mặt trời, điện gió.

"Không dùng rừng để làm điện tái tạo, chỉ trừ trường hợp dự án thực sự cấp thiết, mang tầm quốc gia. Còn cụ thể thế nào là cấp thiết, dự án tầm quốc gia thì phải mang ra Quốc hội, Chính phủ để bàn, không thể để UBND các tỉnh tự quyết. Ngay cả với rừng nghèo kiệt không khôi phục hệ sinh thái rừng thì cũng nên trồng cây lâu năm" - ông Võ nói.

TS. Nguyễn Ngọc Quế - Chuyên gia môi trường cho rằng, cơ quan quản lý cần phải có cái nhìn đúng đắn để định hướng phát triển năng lượng tái tạo không bị đi lệch hướng. TS. Nguyễn Ngọc Quế nhấn mạnh, hàng loạt dự án điện mặt trời Quảng Trị, Bình Định, Long An, Bình Thuận... đã lấy đi hàng trăm ha đất rừng. Điều này có thể dẫn tới nhiều hệ lụy về môi trường mà minh chứng rõ nét nhất là tình trạng lũ lụt, sạt lở đất tại một số tỉnh Miền Trung trong thời gian vừa qua.

Khi lấy rừng làm dự án năng lượng, nhà đầu tư có hai lựa chọn, hoặc trồng lại rừng ở vị trí khác hoặc nộp tiền trồng rừng thay thế. Nhưng trên thực tế là gần như 100% doanh nghiệp đều lựa chọn giải pháp nộp tiền, vì chi phí rất thấp so với quy mô dự án, có những dự án nghìn tỷ, nhưng chỉ phải nộp vài trăm triệu tiền trồng rừng. Theo số liệu thì trung bình khoảng 30 triệu đồng/ha chi phí trồng rừng thay thế tại Quảng Trị, ở Bình Định và Bình Thuận lần lượt là 82 triệu đồng/ha và 100 triệu đồng/ha.

Việc thay thế năng lượng truyền thống bằng việc sử dụng năng lượng sạch hay năng lượng tái tạo, hạn chế tối đa sử dụng đất rừng là phải phù hợp với xu hướng phát triển bền vững. Tuy nhiên, một vấn đề đáng quan ngại là trong các dự án điện gió được cấp phép gần đây, xuất hiện xu hướng sử dụng rất nhiều diện tích đất rừng.

Đánh giá tổng thể tác động môi trường một cách nghiêm túc

Trao đổi với Thương Trường trước đó, TS. Trần Đình Long nhấn mạnh việc phê duyệt dự án điện tái tạo cần căn cứ vào báo cáo tác động môi trường, việc thực hiện công tác đánh giá phải được thực hiện hết sức nghiêm túc. Cơ quan chức năng quản lý phải phê duyết hết sức thận trọng. Khuyến khích phát triển năng lượng tái tạo những cũng cần phải phát triển bền vững và hạn chế việc chặt phá rừng. Việc phê duyệt các dự án này cũng cần đảm bảo tuân thủ nghiêm ngặt những vấn đề ảnh hưởng đến phát triển các ngành như nông nghiệp và công nghiệp, cần quan tâm đến hệ môi trường sinh thái.

Đổi rừng làm điện tái tạo suy xét cho kỹ có đánh giá tổng thể tác động môi trường
GS. Đặng Thị Kim Chi, Phó Chủ tịch Hội BVTN&MT Việt Nam

Cùng quan điểm, theo GS. Đặng Thị Kim Chi, Phó Chủ tịch Hội BVTN&MT Việt Nam nhấn mạnh, bên cạnh lợi ích mà các dự án điện năng lượng tái tạo mang lại, cần đánh gía tác động của các dự án này tới vấn đề môi trường, hệ sinh thái và sinh kế của con người. “Với các dự án điện mặt trời, chúng ta hiện phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu pin nước ngoài, do đó vấn đề trước mắt giải quyết vấn đề thải pin chúng ta phải có các giải pháp để tái chế và xử lý các tấm pin mặt trời sau thời gian sử dụng”.

Bên cạnh đó, Phó Chủ tịch Hội BVTN&MT Việt Nam nhấn mạnh cần đánh giá tác động môi trường, hệ sinh thái dưới mỗi tấm pin được giải quyết như thế nào. Đặc biệt, còn vấn đề khi các sự cố thiên tai làm ảnh hưởng tấm pin mặt trời sẽ gây mất an toàn với môi trường. Chúng ta cần có giải pháp đối phó rủi ro này.

Riêng đối với các dự án điện gió chiếm diện tích lớn, kèm theo là phát sinh ô nhiễm tiếng ồn và ô nhiễm hiệu ứng bóng động-nhấp nháy. Chúng tôi thấy các nhà máy chưa quan tâm nhiều tới tác động môi trường của các dự án. Người dân ở dưới các dự án điện gió sẽ bị ảnh hưởng như thế nào?”, GS. Đặng Kim Chi đặt vấn đề với các dự án điện gió.

Đồng thời cho biết, ngay cả khi đưa dự án điện gió ra biển thì cũng có thể ảnh hưởng tới giao thông biển và hoat động đánh bắt nuôi trồng thuỷ hải sản của người dân. Do đó, Phó Chủ tịch Hội BVTN&MT Việt Nam  nhấn mạnh cần quan tâm tới tính bền vững của ác dự án, các biến đổi hệ sinh thái dưới các dự án đó.

Đổi rừng làm điện tái tạo suy xét cho kỹ có đánh giá tổng thể tác động môi trường
PGS.TS Phạm Hoàng Lương, Giám đốc Viện Khoa học Công nghệ quốc tế Việt Nam – Nhật Bản, Đại học Bách Khoa Hà Nội

PGS.TS Phạm Hoàng Lương, Giám đốc Viện Khoa học Công nghệ quốc tế Việt Nam – Nhật Bản, Đại học Bách Khoa Hà Nội cho rằng, không thể chỉ cần quan tâm tính hiệu quả các dự án điện năng lượng tái tạo, mà phải đánh giá tác động của các dự án. ,

Ông Phạm Hoài Lương nhấn mạnh “Các cơ quan cần có sự đánh giá về ngắn hạn, trung hạn và dài hạn của các dự án. Cần có cái nhìn toàn cảnh của các dự án khi nhìn các tác động vào đời sống, môi trường sinh thái”.

Liên quan đến vấn đề hàng loạt dự án điện gió, điện mặt trời đang lấy đi một phần lớn diện tích đất rừng ở Việt Nam hiện nay, ông Hà Đăng Sơn, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu năng lượng và tăng trưởng xanh (Liên hiệp các Hội Khoa học Kỹ thuật Việt Nam), cho rằng cần hết sức thận trọng vì không phù hợp với quan điểm phát triển bền vững.

Theo ông Sơn đối với các vấn đề chuyển đổi sử dụng đất và tái định cư không tự nguyện, nhà đầu tư cần tránh hoặc hạn chế tối đa việc xây dựng dự án trên cơ sở phải chuyển đổi sử dụng đất sinh hoạt, đất sinh kế, cũng như các loại đất bảo tồn (đất rừng, đất của các khu bảo tồn đa dạng sinh học...)./.

Minh Tín (t/h)

Bình luận bài viết

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp đang trở thành trụ đỡ đối với nền kinh tế, giảm thiếu áp lực cung cấp vốn của ngân hàng. Mặc dù vậy, trái phiếu doanh nghiệp vẫn còn tiềm ẩn nhiều rủi ro, cần các cơ quan chức năng tháo gỡ.

Trong báo cáo vĩ mô vừa phát hành, Công ty Chứng khoán BIDV (BSC) vừa đưa ra 2 kịch bản tăng trưởng tín dụng và cung tiền (M2) trong năm 2022, trong đó: kịch bản lạc quan nhất, M2 và tín dụng sẽ tăng lần lượt là 14% và 13%.

Theo PGS. TS Trần Đắc Phu, Cố vấn cao cấp Trung tâm Đáp ứng khẩn cấp sự kiện y tế công cộng cho rằng, người dân cần chủ động chuẩn bị trong việc phòng và chữa Covid-19, người dân không nên lo lắng, hoang mang nhưng cũng không được chủ quan, cần có tư vấn kịp thời của cán bộ y tế trong điều trị F0 tại nhà.

Theo chuyên gia kinh tế Vũ Đình Ánh, lạm phát tâm lý đã xuất hiện từ cuối năm 2021 rất có thể sẽ ảnh hưởng tiêu cực tới mục tiêu kiểm soát lạm phát năm 2022 dưới 4% nhất là khi tổng cầu tiêu dùng phục hồi kéo CPI đi lên.

Thực ra con số tỷ lệ nợ xấu 8,2% (theo công bố của NHNN) chưa đáng lo ngại bằng nợ xấu tiềm ẩn, khi dòng vốn tín dụng “chảy nhầm” địa chỉ giữa bối cảnh tăng trưởng tín dụng tăng cao, gây nợ xấu trong thời gian tới.

ThuongTruong

Cơ quan chủ quản: HIỆP HỘI CÁC NHÀ BÁN LẺ VIỆT NAM

Giấy phép hoạt động báo chí điện tử số 75/GP-BTTT, do Bộ Thông tin & Truyền thông cấp ngày: 23/02/2017

Ngày thành lập Tạp chí Thương Trường: Ngày 26 tháng 6 năm 2008

Tòa soạn: Tầng 6 tòa nhà số 8 Trần Đăng Ninh - P. Dịch vọng - Q. Cầu Giấy - Hà Nội

Tổng Biên tập: Đinh Thị Mỹ Vân

Phụ trách nội dung: Tổng TKTS Đinh Duy Hùng

Chung nhan Tin Nhiem Mang

Hotline: 0913398394

Điện thoại: +84 24 3734 9773

Fax: +84 24 3939 3770

Email: toasoanthuongtruong@gmail.com.

Liên hệ quảng cáo: 0888484455