Đã sau hơn một thập kỷ chuyển đổi từ Quỹ tín dụng nhân dân Trung ương thành Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam (Co-opBank). Trong bối cảnh kinh tế còn nhiều biến động, Co-opBank vẫn sẽ tiếp tục giữ vai trò là đầu mối điều hòa vốn cho hệ thống Quỹ tín dụng nhân dân (QTDND), đồng thời từng bước mở rộng dịch vụ ngân hàng số và nâng cao năng lực quản trị.
Bên cạnh những kết quả tích cực về tăng trưởng quy mô và chất lượng tín dụng, các kết luận thanh tra được công bố mới đây cũng cho thấy nhiều vấn đề cần tiếp tục được khắc phục, đặc biệt trong hoạt động tín dụng, kiểm soát nội bộ và quản trị tài sản.
Ngân hàng mang tính đặc thù, với vai trò điều hòa hỗ trợ
Co-opBank có vai trò chủ yếu là liên kết, hỗ trợ tài chính và điều hòa vốn cho hệ thống QTDND trên phạm vi cả nước. Với mạng lưới gồm 32 chi nhánh và 72 phòng giao dịch, đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ khu vực nông nghiệp, nông thôn và kinh tế hợp tác. Chính bởi vậy mà hiệu quả hoạt động của Co-opBank không chỉ được đánh giá qua lợi nhuận mà còn thông qua khả năng bảo đảm thanh khoản, hỗ trợ thành viên và duy trì sự ổn định của toàn hệ thống QTDND.
Co-opBank nền tảng vững nhưng vẫn còn những phép thử trong quản trị rủi ro
Trong 3 năm gần đây Co-opBank cho thấy sự tăng trưởng tích cực, đặc biệt trong năm 2024. Cụ thể Co-opBank ghi nhận nhiều chỉ tiêu tăng trưởng đáng chú ý khi có tổng tài sản tăng khoảng 8,27%, trong khi dư nợ tín dụng tăng 18,1% so với năm trước. Tiền gửi điều hòa từ các QTDND đạt hơn 46.000 tỷ đồng, tăng 6,45%, phản ánh mức độ tin cậy của các quỹ thành viên đối với vai trò điều hòa vốn của ngân hàng. Đáng chú ý hơn là chất lượng tín dụng vẫn được duy trì ở mức khá tốt khi có tỷ lệ nợ xấu nội bảng chỉ khoảng 0,36%; tỷ lệ bao phủ nợ xấu đạt 254%; lợi nhuận trước thuế vượt kế hoạch 8,5%.
Bên cạnh đó, một trong những điểm nổi bật của Co-opBank trong những năm gần đây là chiến lược hiện đại hóa, khi chuyển đổi số đang trở thành động lực quan trọng đối với ngành ngân hàng. Theo thông tin từ Ngân hàng này cho thấy vào năm 2024 đã có gần 370.000 người sử dụng Mobile Banking; hơn 50.000 thẻ chip Napas được phát hành và gần 500.000 tài khoản thanh toán hoạt động. Song song với đó là việc triển khai các nền tảng số dành riêng cho hệ thống QTDND, mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt và đầu tư vào hạ tầng công nghệ.
Đồng thời, Co-opBank vẫn dành nguồn lực lớn cho nhiệm vụ điều hòa vốn và hỗ trợ thanh khoản đối với các QTDND khi dư nợ cho vay điều hòa vốn tiếp tục tăng, trong khi lãi suất cho vay đối với QTDND tiếp tục được điều chỉnh giảm để hỗ trợ thành viên. Đồng thời, ngân hàng tăng cường công tác giám sát với hơn.
Vẫn còn nhiều “lỗ hổng” trong quản trị
Mặc dù bức tranh tài chính những năm qua có sự tăng trưởng tương đối khả quan, tuy vậy vẫn còn những bất cập trong quản trị, được chỉ rõ tại các kết luận thanh tra của Ngân hàng Nhà nước mới công bố gần đây cho thấy vẫn tồn tại những vấn đề cần được quan tâm, rủi ro tín dụng chưa hoàn toàn được xử lý triệt để.
Cụ thể là, tại Chi nhánh Thanh Hóa ghi nhận tồn tại trong công tác thẩm định; xét duyệt cấp tín dụng; kiểm tra sau cho vay; hồ sơ tín dụng và quản lý tài sản bảo đảm. Tại Chi nhánh Ninh Bình, các hạn chế cũng tập trung vào thẩm định tín dụng; giải ngân; giám sát sử dụng vốn; xử lý nợ xấu; quy trình nội bộ.
Trước đó, vào năm 2025, tại Chi nhánh Sóc Trăng, Thanh tra đã nêu rõ những tồn tại liên quan đến công tác thẩm định và kiểm tra sau cho vay, đồng thời yêu cầu chi nhánh thực hiện các kiến nghị khắc phục. Việc các nội dung tương tự xuất hiện ở nhiều đơn vị cho thấy đây là vấn đề cần được tiếp tục cải thiện trên phạm vi toàn hệ thống.
Theo kết luận thanh tra về quản lý nhà, đất tại Co-opBank chỉ ra một số tồn tại như: có cơ sở để đất trống nhiều năm; tiến độ đầu tư xây dựng chậm; hồ sơ pháp lý của một số tài sản chưa hoàn thiện; chậm ban hành định mức sử dụng tài sản. Xét về bản chất thì các tồn tại này chưa phản ánh rủi ro tài chính trực tiếp, nhưng cho thấy hiệu quả sử dụng tài sản và công tác quản trị đầu tư vẫn còn dư địa cải thiện.
Trong khi Co-opBank đang sở hữu một số lợi thế đáng chú ý như có vị trí đặc biệt trong hệ thống tài chính Việt Nam khi giữ vai trò hỗ trợ gần như toàn bộ hệ thống QTDND. Có chất lượng tín dụng hiện vẫn được duy trì ở mức khá tốt theo các chỉ tiêu được công bố trong báo cáo thường niên và với chiến lược chuyển đổi số và hiện đại hóa hạ tầng đang được triển khai khá mạnh.
Tuy vậy, việc tăng trưởng tín dụng nhanh hơn tăng trưởng tổng tài sản đòi hỏi phải tiếp tục nâng cao năng lực quản trị rủi ro. Đồng thời, khi Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024 có hiệu lực, yêu cầu về quản trị, minh bạch, kiểm soát nội bộ và xử lý nợ xấu sẽ ngày càng cao. Đặc biệt, sau các kết luận thanh tra gần đây cho thấy việc chuẩn hóa quy trình tín dụng, tăng cường kiểm tra sau cho vay và nâng cao chất lượng quản trị tài sản vẫn sẽ là những nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới.
Về tổng thể, Co-opBank đang ở giai đoạn chuyển đổi từ một tổ chức chủ yếu thực hiện chức năng điều hòa vốn sang mô hình ngân hàng hợp tác hiện đại hơn, với trọng tâm là chuyển đổi số, mở rộng dịch vụ và nâng cao năng lực quản trị. Báo cáo thường niên của ngân hàng này phản ánh nhiều tín hiệu tích cực về quy mô, hiệu quả hoạt động và chất lượng tín dụng, trong khi các kết luận thanh tra của Ngân hàng Nhà nước cho thấy vẫn còn những vấn đề cần tiếp tục khắc phục để củng cố nền tảng quản trị.
Phượng Hòa