Từ Apple, Microsoft, Nvidia, Saudi Aramco cho đến TSMC, Samsung hay SoftBank, danh sách loạt các doanh nghiệp có lợi nhuận cao nhất tại từng nền kinh tế không đơn thuần phản ánh sức mạnh tài chính, mà đằng sau đó còn là trách nhiệm xã hội và năng lực đổi mới.
Lợi nhuận không còn chỉ là thước đo kinh doanh
Trong nhiều thập kỷ, lợi nhuận luôn được xem là mục tiêu tối thượng của doanh nghiệp. Tuy nhiên, bảng xếp hạng những doanh nghiệp có lợi nhuận lớn nhất thế giới hiện nay lại phản ánh một xu hướng khác: lợi nhuận đang là kết quả của việc sở hữu công nghệ, dữ liệu, đổi mới sáng tạo và khả năng kiểm soát chuỗi giá trị toàn cầu.
Nếu như trước đây các doanh nghiệp dầu khí thống trị bảng xếp hạng thì hiện nay, công nghệ và tài chính đã trở thành hai lĩnh vực áp đảo. Trong số đó, những cái tên như Microsoft, Alphabet, Meta, Apple, Nvidia hay Amazon liên tục tạo ra hàng chục đến hàng trăm tỷ USD lợi nhuận mỗi năm nhờ sở hữu nền tảng số phục vụ hàng tỷ người dùng và các hệ sinh thái có biên lợi nhuận rất cao.
Cụ thể, năm 2025, Apple ghi nhận hơn 113 tỷ USD, Saudi Aramco có lợi nhuận đạt gần 105 tỷ USD, Microsoft hơn 101 tỷ USD, Nvidia 99,2 tỷ USD, Amazon 77,7 tỷ USD lợi nhuận ròng.
Ảnh: Minh họa
Ở châu Á, bức tranh cũng thay đổi mạnh mẽ, những cái tên như, TSMC của Đài Loan, Samsung và SK Hynix của Hàn Quốc đều ghi nhận lợi nhuận hàng chục tỷ USD nhờ vai trò trung tâm trong chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu. SoftBank của Nhật Bản vươn lên dẫn đầu quốc gia về lợi nhuận, vượt cả Toyota một trong những biểu tượng lâu đời của ngành công nghiệp ô tô.
TSMC, Samsung Electronics và SK Hynix tiếp tục hưởng lợi từ nhu cầu chip AI, trong đó riêng TSMC được dự báo đạt gần 20 tỷ USD lợi nhuận chỉ trong quý II/2026, mức cao nhất từ trước đến nay. Samsung Electronics và SK Hynix đang bước vào chu kỳ lợi nhuận mới nhờ giá DRAM, HBM và NAND tăng mạnh phục vụ AI, trung tâm dữ liệu và máy chủ. Điều đó cho thấy, lợi nhuận ngày nay không chỉ đến từ quy mô sản xuất mà còn đến từ khả năng kiểm soát công nghệ lõi.
Đằng sau lợi nhuận là năng lực đổi mới - Đâu mới là những “mỏ vàng” thực sự
Có một điểm chung khá rõ giữa các doanh nghiệp đứng đầu bảng xếp hạng là những tập đoàn này đều đầu tư rất lớn cho nghiên cứu và phát triển (R&D). Theo ước tính, mỗi năm, các “ông lớn” công nghệ chi hàng chục tỷ USD cho AI, chip bán dẫn, robot, điện toán đám mây, công nghệ lượng tử hay năng lượng sạch. Khoản đầu tư này ban đầu làm giảm lợi nhuận ngắn hạn nhưng lại tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững trong nhiều năm tiếp theo.
Nvidia trở thành doanh nghiệp hưởng lợi lớn nhất từ nhu cầu GPU AI; Microsoft tích hợp AI Copilot vào Windows, Microsoft 365 và Azure; Amazon đầu tư mạnh vào hạ tầng AI thông qua AWS và các mô hình nền tảng. Apple thúc đẩy mục tiêu trung hòa carbon trong chuỗi cung ứng; TSMC đầu tư vào tái sử dụng nước và năng lượng sạch; Apple, Google và Amazon liên tục đối mặt với các cuộc điều tra chống độc quyền tại Mỹ và Liên minh châu Âu.
Chính vì vậy, lợi nhuận của các doanh nghiệp này không chỉ phản ánh kết quả kinh doanh mà còn phản ánh giá trị tài sản vô hình như công nghệ, bằng sáng chế, dữ liệu và thương hiệu.
Những “người khổng lồ” đang trở thành một phần của nền kinh tế quốc gia, một điểm đáng chú ý là nhiều doanh nghiệp hiện có quy mô tương đương GDP của cả một quốc gia. Thậm trị doanh thu của Amazon, Apple hay Walmart đã vượt GDP của nhiều nước đang phát triển.
Lợi nhuận của Saudi Aramco gần tương đương ngân sách hằng năm của không ít quốc gia. Tập đoàn dầu khí này vẫn là doanh nghiệp năng lượng có lợi nhuận cao nhất thế giới, phản ánh vai trò chiến lược của năng lượng trong kinh tế toàn cầu.
Ở góc độ thương trường, điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp không chỉ cạnh tranh với doanh nghiệp; mà còn có ảnh hưởng tới chính sách công; thị trường lao động; chuỗi cung ứng; thương mại quốc tế và cả địa chính trị. Cuộc đua AI toàn cầu đều cho thấy doanh nghiệp đang trở thành tài sản chiến lược của mỗi quốc gia.
Từ “kiếm tiền” đến tạo giá trị cho xã hội
Một xu hướng đáng chú ý trong vài năm gần đây là các tập đoàn lớn đều gia tăng đầu tư cho ESG (Môi trường, Xã hội và Quản trị). Điều này không hoàn toàn xuất phát từ trách nhiệm đạo đức mà đó còn là yêu cầu của nhà đầu tư.
Một doanh nghiệp muốn tiếp cận nguồn vốn toàn cầu phải chứng minh được, doanh nghiệp của mình giảm phát thải carbon, minh bạch quản trị, bảo vệ người lao động, phát triển bền vững và và tạo ra giá trị cho cộng đồng.
Hay nói cách khác, lợi nhuận cao không còn đủ, doanh nghiệp còn phải chứng minh họ tạo ra giá trị xã hội. Ở góc nhìn thương trường, lợi nhuận lớn kéo theo nhiều đóng góp cho nền kinh tế, đó không chỉ là cổ tức cho cổ đông.
Mà còn là, nguồn thuế khổng lồ cho ngân sách nhà nước; hàng trăm nghìn đến hàng triệu việc làm trực tiếp và gián tiếp; đầu tư vào giáo dục, nghiên cứu khoa học; phát triển hệ sinh thái doanh nghiệp vừa và nhỏ và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.
Ví dụ, các doanh nghiệp bán dẫn đã kéo theo sự phát triển của hàng nghìn nhà cung ứng, trường đại học, trung tâm nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ phụ trợ. Trong khi đó, các nền tảng số như Microsoft hay Amazon tạo điều kiện để hàng triệu doanh nghiệp nhỏ kinh doanh trên môi trường số.
Lợi nhuận vì thế tạo ra hiệu ứng lan tỏa lớn hơn nhiều so với con số trên báo cáo tài chính. Nhưng lợi nhuận càng lớn, trách nhiệm càng lớn.
Sự phát triển nhanh của các tập đoàn toàn cầu cũng đặt ra nhiều vấn đề như, độc quyền, bảo vệ dữ liệu người dùng, quản lý AI, đánh thuế doanh nghiệp xuyên biên giới, bảo đảm cạnh tranh công bằng.
Một doanh nghiệp càng có lợi nhuận lớn càng chịu nhiều áp lực từ xã hội về tính minh bạch, đạo đức kinh doanh và trách nhiệm với cộng đồng. Bài học từ nhiều tập đoàn công nghệ cho thấy chỉ một quyết định liên quan đến dữ liệu, AI hay quyền riêng tư cũng có thể tác động đến hàng tỷ người dùng trên toàn cầu.
Việt Nam cần gì từ câu chuyện của những “gã khổng lồ”
Riêng đối với Việt Nam, danh sách những doanh nghiệp lợi nhuận lớn nhất thế giới không chỉ mang ý nghĩa tham khảo, đó còn là bài học về chiến lược phát triển.
Trong bối cảnh Việt Nam đang đặt mục tiêu trở thành nền kinh tế thu nhập cao, việc hình thành các doanh nghiệp quy mô khu vực có khả năng cạnh tranh toàn cầu sẽ đóng vai trò quan trọng.
Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp niêm yết Việt Nam đang xây dựng kế hoạch tăng trưởng mạnh trong năm 2026, đặc biệt ở các lĩnh vực ngân hàng, công nghiệp, bất động sản và công nghệ, phản ánh kỳ vọng vào chu kỳ tăng trưởng mới của nền kinh tế.
Muốn vậy, doanh nghiệp Việt cần chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa vào chi phí thấp sang mô hình dựa trên đổi mới sáng tạo, công nghệ, thương hiệu và quản trị hiện đại.
Lợi nhuận là đích đến, nhưng giá trị xã hội mới là di sản, trong kỷ nguyên kinh tế số, bảng xếp hạng doanh nghiệp không chỉ được quyết định bởi doanh thu hay lợi nhuận. Những doanh nghiệp thành công nhất đang chứng minh rằng năng lực đổi mới, quản trị minh bạch và trách nhiệm xã hội mới là nền tảng để duy trì vị thế dẫn đầu trong dài hạn.
Lợi nhuận hàng chục hay hàng trăm tỷ USD giúp doanh nghiệp tạo ra sức mạnh tài chính. Nhưng điều khiến họ thực sự khác biệt là khả năng tạo việc làm, thúc đẩy đổi mới công nghệ, đóng góp ngân sách, phát triển hệ sinh thái kinh doanh và tạo ra các giá trị bền vững cho xã hội.
Phượng Hòa