Nhu cầu tăng và chính sách mới tạo động lực cho chu kỳ tăng trưởng của ngành điện

MBS Research cho rằng ngành điện đang bước vào một chu kỳ tăng trưởng mới khi nhu cầu tiêu thụ điện tiếp tục tăng cao, Quy hoạch điện VIII điều chỉnh tạo dư địa phát triển nguồn điện và lưới điện, trong khi nhiều doanh nghiệp phát điện được kỳ vọng cải thiện kết quả kinh doanh.

Nhu cầu điện tăng cao mở ra chu kỳ tăng trưởng mới của ngành

Theo MBS Research, ngành điện Việt Nam đang bước vào giai đoạn thuận lợi hơn sau nhiều năm đối mặt với những biến động về thủy văn, giá nhiên liệu và nguồn cung. Động lực quan trọng nhất đến từ nhu cầu điện tiếp tục tăng cùng tốc độ phát triển của nền kinh tế. Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đặt mục tiêu tăng trưởng điện thương phẩm bình quân khoảng 10-12% mỗi năm trong giai đoạn 2026-2030, cao hơn tốc độ tăng trưởng của nhiều năm trước. Đây được xem là nền tảng dài hạn cho sự mở rộng của toàn ngành điện.

Theo MBS, nhu cầu điện gia tăng đến từ nhiều yếu tố đồng thời, bao gồm sự phục hồi của sản xuất công nghiệp, dòng vốn FDI tiếp tục mở rộng, tốc độ đô thị hóa và nhu cầu tiêu thụ điện của các trung tâm dữ liệu (Data Center), trí tuệ nhân tạo (AI) cũng như quá trình điện khí hóa nền kinh tế. Những động lực này tạo dư địa cho tăng trưởng huy động điện trong nhiều năm tới.

Song song với nhu cầu tiêu thụ, Quy hoạch điện VIII điều chỉnh cũng thay đổi đáng kể cơ cấu phát triển nguồn điện. Theo MBS, điện tái tạo tiếp tục được ưu tiên phát triển nhưng sẽ đi cùng hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS), cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) và đầu tư mạnh vào lưới truyền tải nhằm giải quyết tình trạng quá tải cục bộ. Trong khi đó, điện khí LNG được xác định là nguồn điện nền quan trọng trong quá trình chuyển dịch năng lượng, còn nhiệt điện than vẫn duy trì vai trò bảo đảm an ninh năng lượng trong giai đoạn chuyển tiếp.

MBS cho rằng sự thay đổi trong cơ cấu nguồn điện sẽ tạo ra cơ hội tăng trưởng mới cho nhiều doanh nghiệp, nhưng mức độ hưởng lợi sẽ không đồng đều giữa các nhóm.

Triển vọng doanh nghiệp phân hóa theo từng loại hình phát điện

Theo đánh giá của MBS Research, triển vọng lợi nhuận năm 2026 của các doanh nghiệp điện sẽ phụ thuộc nhiều vào đặc điểm từng loại hình phát điện thay vì tăng trưởng đồng đều trên toàn ngành.

Đối với nhóm điện khí, MBS đánh giá triển vọng tích cực nhất thuộc về Tổng công ty Điện lực Dầu khí Việt Nam (POW). Công ty được kỳ vọng hưởng lợi khi các dự án Nhơn Trạch 3 và Nhơn Trạch 4 lần lượt đưa vào vận hành, mở ra chu kỳ tăng trưởng công suất mới.

Về dài hạn, POW còn tiếp tục triển khai các dự án LNG Quỳnh Lập, Vũng Áng III và Quảng Ninh, qua đó nâng tổng công suất LNG lên hơn 6.100 MW, tương đương quy mô công suất hiện hữu. Theo MBS, đây là nền tảng tăng trưởng quan trọng của doanh nghiệp trong các năm tới.

Đối với CTCP Điện lực Nhơn Trạch 2 (NT2), MBS cho rằng lợi nhuận năm 2026 có thể giảm khoảng 21% so với nền cao của năm trước do không còn các khoản doanh thu bất thường từ chênh lệch tỷ giá và cơ chế thanh toán Qc. Tuy nhiên, nếu xét riêng hoạt động vận hành, sản lượng huy động vẫn được kỳ vọng duy trì tích cực nhờ được phân bổ khí tương đối ổn định.

Ở nhóm nhiệt điện than, MBS đánh giá CTCP Nhiệt điện Quảng Ninh (QTP) có triển vọng khả quan hơn trong giai đoạn cao điểm tiêu thụ điện.

Theo báo cáo, xác suất xuất hiện El Nino từ nửa cuối năm có thể khiến sản lượng thủy điện suy giảm, trong khi điện khí vẫn chịu rủi ro về nguồn cung và giá khí. Điều này tạo điều kiện để các nhà máy nhiệt điện than được huy động nhiều hơn. Đồng thời, giá thị trường điện ở mức cao được kỳ vọng góp phần hỗ trợ lợi nhuận của doanh nghiệp.

Tuy vậy, MBS cũng lưu ý QTP sẽ phải đầu tư khoảng 3.899 tỷ đồng để nâng cấp hệ thống giảm phát thải nhằm đáp ứng lộ trình thí điểm áp hạn ngạch phát thải từ năm 2027. Doanh nghiệp cũng có thể phải dừng hai tổ máy trong quá trình nâng cấp, tạo áp lực nhất định đối với hoạt động sản xuất.

Đối với nhóm năng lượng tái tạo, MBS đánh giá CTCP Điện Gia Lai (GEG) vẫn duy trì triển vọng tích cực mặc dù lợi nhuận năm 2026 dự kiến giảm khoảng 19% so với cùng kỳ do không còn các khoản thu nhập bất thường. Nếu xét trên quy mô lợi nhuận dài hạn, doanh nghiệp được kỳ vọng duy trì mức khoảng 500 tỷ đồng mỗi năm, cao hơn đáng kể so với giai đoạn trước năm 2024.

Theo MBS, GEG đang triển khai nhiều dự án mới như điện gió VPL2 Bến Tre (40 MW), điện mặt trời Đức Huệ 2 (50 MW) và vừa trúng thầu dự án điện gió gần bờ Tân Thành (100 MW). Đáng chú ý, dự án Đức Huệ 2 sẽ tích hợp hệ thống lưu trữ BESS và được kỳ vọng là một trong những dự án đầu tiên áp dụng cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) với khách hàng Samsung.

Bên cạnh triển vọng kinh doanh, MBS cũng cho rằng định giá của nhiều doanh nghiệp điện vẫn ở mức hấp dẫn so với trung bình ngành. Báo cáo lựa chọn POW và REE là hai cổ phiếu nổi bật trong chiến lược đầu tư năm 2026, đồng thời duy trì đánh giá "Khả quan" đối với GEG, NT2 và QTP nhờ triển vọng hoạt động và mức định giá còn dư địa.

Theo MBS, dù ngành điện đang bước vào chu kỳ tăng trưởng mới nhờ nhu cầu tiêu thụ tăng và định hướng phát triển nguồn điện trong Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, triển vọng của từng doanh nghiệp vẫn phụ thuộc vào cơ cấu nguồn phát, khả năng được huy động, tiến độ triển khai dự án mới cũng như những yêu cầu ngày càng cao về chuyển dịch năng lượng và giảm phát thải.

Trung Anh