Những thách thức EVFTA đặt ra với các doanh nghiệp Việt

Khi Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam và Liên minh châu Âu (EVFTA) có hiệu lực cũng đồng nghĩa các doanh nghiệp Việt Nam sẽ phải cạnh tranh sòng phẳng với các doanh nghiệp EU. Sẽ không quá nếu nói rằng cả một “bầu trời” cơ hội đang mở rộng phía trước đối với các doanh nghiệp Việt sau khi EVFTA và hiệp định Bảo hộ đầu tư (EVIPA) đi vào thực thi. Mặc dù là Hiệp định thương mại tự do nhưng nó không hề “tự do” bởi những cam kết, ràng buộc rất rõ ràng. Nó sẽ chỉ thực sự “tự do” khi mà trong cuộc chơi hai bên tham gia một cách nghiêm túc và sòng phẳng...

Cơ hội và thách thức song hành

Thị trường EU bao gồm 27 quốc gia, dân số 450 triệu người, GDP hằng năm đạt khoảng 16.000 tỷ USD cho thấy sự rộng lớn và sức hấp dẫn với Việt Nam trong việc thúc đẩy tăng tốc xuất khẩu qua thị trường này. Hiện các thị trường thuộc Liên minh châu Âu (EU) - thành viên của (EVFTA) là những thị trường xuất nhập khẩu chủ lực của Việt Nam ở EU. Đối với xuất khẩu của Việt Nam, ngay khi Hiệp định có hiệu lực, EU sẽ xóa bỏ thuế nhập khẩu đối với khoảng 85,6% số dòng thuế, tương đương 70,3% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang EU. Sau 7 năm kể từ khi Hiệp định có hiệu lực, EU sẽ xóa bỏ thuế nhập khẩu đối với 99,2% số dòng thuế, tương đương 99,7% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam. Đối với khoảng 0,3% kim ngạch xuất khẩu còn lại, EU cam kết dành cho Việt Nam hạn ngạch thuế quan với thuế nhập khẩu trong hạn ngạch là 0%. Như vậy, có thể nói gần 100% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang EU sẽ được xóa bỏ thuế nhập khẩu sau một lộ trình ngắn. Cho đến nay, đây là mức cam kết cao nhất mà một đối tác dành cho Việt Nam trong các hiệp định FTA đã được ký kết. Lợi ích này đặc biệt có ý nghĩa khi EU liên tục là một trong hai thị trường xuất khẩu lớn nhất của ta hiện nay.

Ở chiều ngược lại, hàng hóa của Việt Nam nhập từ các thành viên EU cũng đa dạng. Điển hình như năm 2019, chúng ta nhập khẩu mặt hàng máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện từ Iceland với trị giá đến gần 2,3 tỷ USD. Ngoài ra, chúng ta cũng nhập khẩu nhiều máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng; dược phẩm; hàng tiêu dùng; ô tô nguyên chiếc; mặt hàng thực phẩm: Trứng, sữa, mật ong, thịt gà, thịt bò, rau củ xứ lạnh… từ các thành viên EU. Với việc xóa bỏ ngay lập tức 85,6% dòng thuế với EU, nhiều ngành hàng của Việt Nam  sẽ có lợi thế vì giảm được chi phí nhập khẩu nguyên liệu sản xuất...

Tuy nhiên, bên cạnh những cơ hội lớn từ EVFTA thì doanh nghiệp Việt Nam cũng phải đối mặt với 5 thách thức lớn do nước ta là nền kinh tế có trình độ phát triển thấp nhất so với các nước trong khu vực đã ký FTA với EU.

Trước tiên là, sức ép cạnh tranh sẽ rất lớn đối với các doanh nghiệp yếu kém, nhất là các doanh nghiệp vẫn dựa vào bao cấp của Nhà nước, các doanh nghiệp có công nghệ sản xuất và kinh doanh lạc hậu. Song, cạnh tranh mang lại động lực cho các doanh nghiệp liên tục đổi mới và sáng tạo;

Thứ hai là, các cam kết tại nhiều lĩnh vực mới trong EVFTA cũng đặt ra yêu cầu điều chỉnh, sửa đổi các quy định pháp luật;

Thứ bai là, thị trường EU là một trong những thị trường có đòi hỏi cao nhất trên thế giới. Việc bước qua được các rào cản thuế quan không có nghĩa là hàng hóa và dịch vụ của ta sẽ được thị trường này chấp nhận. Chính vì vậy, doanh nghiệp cũng như các cơ quan quản lý nhà nước phải không ngừng nỗ lực thì mới có thể vượt qua các thách thức, khai thác được các cơ hội do EVFTA đem lại.

EU có thu nhập bình quân đầu người 36.000 USD/năm, cao hơn 3 lần thu nhập bình quân đầu người của Trung Quốc là 10.000 USD nên thị trường này hết sức khó tính, đòi hỏi hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam phải đáp ứng tiêu chuẩn của các quốc gia EU mới tận dụng được thời cơ của EVFTA.

Thứ tư là, theo các cam kết kèm theo thì yêu cầu về quy tắc nguồn gốc xuất xứ cũng rất chặt chẽ, thông thường các mặt hàng muốn được hưởng ưu đãi thuế quan thì nguyên liệu phải đáp ứng được một tỷ lệ về hàm lượng nội khối nhất định (nguyên liệu có xuất xứ tại EU hoặc Việt Nam). Đây là một thách thức lớn đối với các doanh nghiệp Việt bởi nguồn nguyên liệu cho sản xuất hàng xuất khẩu hiện nay chủ yếu được nhập khẩu từ Trung Quốc hoặc các nước ASEAN. Thêm là các yêu cầu bắt buộc về chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm, dán nhãn, môi trường...của EU rất khắt khe và không dễ để đáp ứng.

Thứ năm là, doanh nghiệp trong nước còn đối mặt với thách thức sử dụng lao động đúng quy chuẩn, chế độ lương bổng, giờ giấc nghỉ ngơi, môi trường làm việc, vấn đề giới, sở hữu trí tuệ...

Doang nghiệp Việt cần làm gì?

Rõ ràng, EVFTA mang lại cơ hội rất lớn cho kinh tế Việt Nam, nhưng để tận dụng được phải đòi hỏi những đáp ứng rất ngặt nghèo. Theo Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam –(VCCI), sức ép cạnh tranh mà EVFTA mang lại được nhận định là sức ép cạnh tranh lành mạnh, có chọn lọc và theo lộ trình phù hợp. Do đó, EVFTA cũng là cơ hội, sức ép hợp lý để các doanh nghiệp Việt Nam điều chỉnh, thay đổi phương thức kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh của mình.

Đưa ra gợi ý cho doanh nghiệp trong nước, ông Tô Hoài Nam, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội doanh nghiệp vừa và nhỏ cho rằng, điểm yếu của doanh nghiệp Việt là không hợp tác được với nhau. Muốn hợp tác với nhau, các doanh nghiệp phải luôn luôn tự cường và liêm khiết. Để làm vậy, đầu tiên phải tôn trọng và cam kết thương hiệu, hàng hoá, giữa các doanh nghiệp với nhau và với bạn hàng.

Còn theo ông Ngô Đức Minh, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Công Thương) đánh giá, doanh nghiệp Việt Nam cần tận dụng tối đa cơ hội từ giảm thuế mang lại, song muốn vào được thị trường EU, ngoài việc không ngừng nâng cao chất lượng sản phẩm đáp ứng chuẩn EU, doanh nghiệp cần nghiên cứu kỹ và cập nhật chính sách mặt hàng, tìm hiểu về rào cản về kỹ thuật, xuất xứ hàng hóa, thủ tục hải quan, chỉ dẫn địa lý, pháp luật thương mại, kinh tế của từng thành viên EU… để tránh những rủi ro trong quá trình giao thương hàng hóa.

Đồng tình với quan điểm trên, PGS,TS. Phạm Tất Thắng cho biết, Hiệp định EVFTA mở ra cơ hội cho Việt Nam phát triển bền vững kinh tế mở ra thế giới. Nếu Việt Nam đưa được hàng hoá vào thị trường EU thì đó là giấy chứng nhận thông hành để đưa hàng ra thế giới. Ngoài ra, để đưa được hàng vào EU thì các doanh nghiệp Việt Nam cần vượt qua chính mình, từ bỏ thói quen làm ăn "chụp giật", thiếu liên kết, không vào các chuỗi, không tạo niềm tin khi hợp tác.

Để được giảm thuế, hàng Việt Nam phải đảm bảo tiêu chuẩn EU, đây là nguyên tắc bất di bất dịch. Ở chiều ngược lại, EU với hệ thống thành viên đã đạt đến trình độ phát triển cao hơn chắc chắn dễ dàng thâm nhập, thâu tóm thị trường bán lẻ nội địa, chiếm thị phần. TS. Bùi Ngọc Sơn, Viện Kinh tế và Chính trị Thế giới cũng cảnh báo: "Muốn hưởng lợi thực sự từ EVFTA, Việt Nam cần có nhiều nỗ lực cải cách, nâng cấp nền kinh tế, đặc biệt về quản trị và thể chế. Nếu không, Việt Nam có thể biến mình thành nơi làm ăn tốt cho nhà đầu tư nước ngoài".

Lê Liên

Bình luận bài viết

Bình luận

Cơ quan chủ quản: HIỆP HỘI CÁC NHÀ BÁN LẺ VIỆT NAM

Giấy phép hoạt động báo chí điện tử số 75/GP-BTTT, do Bộ Thông tin & Truyền thông cấp ngày: 23/02/2017

Ngày thành lập Tạp chí Thương Trường: Ngày 26 tháng 6 năm 2008

Tòa soạn: Tầng 6 tòa nhà số 8 Trần Đăng Ninh - P. Dịch vọng - Q. Cầu Giấy - Hà Nội

Tổng biên tập: Đinh Thị Mỹ Vân

Phụ trách điện tử: Tổng TKTS Đinh Duy Hùng

Hotline: 0913398394

Điện thoại: +84 24 3734 9773

Fax: +84 24 3939 3770

Email: [email protected]

Liên hệ quảng cáo: 0888484455